مقدمه
میگرن یکی از انواع شایع و ناتوانکنندهی سردرد است که معمولاً بهصورت دردهای ضرباندار در یک طرف سر ظاهر میشود و ممکن است با علائمی مانند حالت تهوع، حساسیت به نور و صدا و اختلالات بینایی همراه باشد. این بیماری میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، استرس، کمبود خواب، تغذیه نامناسب و عوامل محیطی تشدید شود. شدت و دفعات بروز میگرن در افراد مختلف متفاوت است و برخی ممکن است تنها چند بار در سال دچار حملات آن شوند، در حالی که برای برخی دیگر، این بیماری به یک مشکل مزمن تبدیل میشود که زندگی روزمره را مختل میکند.
درمان میگرن معمولاً به دو دستهی درمانهای دارویی و تغییرات سبک زندگی تقسیم میشود. بسیاری از بیماران از داروهای مسکن و پیشگیریکننده استفاده میکنند، اما روشهای طبیعی مانند اصلاح رژیم غذایی، مدیریت استرس و استفاده از داروهای گیاهی نیز میتوانند در کنترل این بیماری مؤثر باشند. علاوه بر این، شناخت عوامل محرک و پرهیز از آنها نقش مهمی در کاهش شدت و دفعات حملات میگرنی دارد. با توجه به ماهیت پیچیدهی این بیماری، انتخاب روش درمانی مناسب نیازمند آگاهی و توجه به شرایط فردی بیمار است.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره میگرن و راه درمان آن صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
میگرن
ميگرن بيشترين نوع سردرد در همه جوامع بشري است وازجمله سردردهايي است كه دردوران كودكي آغاز ميشود ولي اوج پيدايش نشانه هاي آن بين 20 تا35 سال مي باشد. ميگرن زمينه ها ي ارثي و خانوادگي نيز دارد . اين بيماري در زنان چند برابر مردان است .كيفيت درد درميگرن بصورت ضربان دار است و شروع درد معمولا تدريجي بوده ميتواند از ناحيه گيجگاهي پيشاني و يا پشت سر باشد .از علايم آن گريز از روشنايي و صدا بوده. تهوع واستفراغ معمولا ديده ميشود .میگرن یکی از علل سردرد است. بیشتر کسانی که به میگرن دچار هستند، دچار حملههای پی در پی سردرد برای مدت چندین سال میباشند. سر درد میگرن بیشتر به گونه تپشدار (ضربان دار) بوده اغلب با تهوع و اختلالات بینایی همراه است. گر چه بیشتر موارد میگرن میتواند شدید باشد ولی گاه سردرد میگرن خفیف است.
چرایی ایجاد میگرن
هنوز چرایی ایجاد این سردرد مشخص نشدهاست. درد میگرن در اثر تورم رگهای خونی و اعصاب اطراف مغز که به ساقه مغز سرشناس است ایجاد میشود. به نظر میآید یک ماده شیمیایی موجود در مغز به نام سروتونین نقش اصلی را در این بیماری داشته باشد.البته برخی پژوهشهای تازه نشان دادهاست نقص ژنتیکی میتواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد.پژوهشگران ژن معیوبی را در بین گروهی از بیماران میگرنی یافتند که میتواند علت اصلی دردهای میگرنی باشد.
نشانههای بیماری
میگرن یک سردرد تپشدار است که میتواند در یکسو یا هر دو سوی سر ایجاد شود. سردرد میگرن بیشتر با تهوع، استفراغ و یا کاهش اشتها همراه است. فعالیت فیزیکی و ورزش، نورهای درخشان و یا صداهای بلند میتوانند سردرد را تشدید کنند. اغلب فرد مبتلا به میگرن، پس از آغاز سردرد به محلی تاریک، آرام و خنک میروند تا سردرد رفع شود. بیشتر حملههای میگرن میان ۱۲-۴ ساعت درازا میکشد اگر چه میتواند کوتاهتر و یا بلندتر نیز باشد. یکی از ویژگیهای میگرن احساس غیرمعمولی میباشد که پیش از آغاز حمله به فرد دست میدهد و به آن «پیش درآمد» میگویند. نشانههای پیش درآمد میتواند دربرگیرنده خستگی، گرسنگی و یا احساس خشم باشد. همچنین میگرن دارای «پس اثر» نیز بوده که پس از حمله این احساس به فرد دست داده و دربرگیرنده احساس تهی شدن از انرژی بوده که ممکن است برای یک تا دو روز پس از یک حمله شدید میگرن ادامه یابد. البته باید یادآور شد که همگی کسانی که مبتلا به میگرن هستند دچار «پیش درآمد» یا «پس اثر» میگرن نمیشوند.
یک ویژگی دیگر میگرن که البته در بیماری صرع نیز گاهی دیده میشود، وجود نشانههای پیشین یا اورا (Aura) است. این نشانههای مقدماتی کمی پیش از حمله میگرن رخ داده و منجر به اختلال بینایی، تاری دید و یا دیدن نورهای ضرباندار و چشمک زن میشود.این نشانهها که نزدیک ۳۰-۱۵ دقیقه به درازا میکشند به بیمار هشدار میدهند که سردرد میگرن به زودی آغاز خواهد شد. گاهی نشانههای مقدماتی حواس شنوایی، بویایی و یا چشایی را درگیر میکنند. البته «علایم مقدماتی» هم مانند «پیش درآمد» و «پس اثر» در تمام بیماران میگرنی رخ نمیدهد و در بسیاری از موارد، حملهی میگرنی درای «علایم مقدماتی» نیست و از آن جالبتر اینکه در برخی از موارد، ظهور نشانههای مقدماتی نیز بدون حمله میگرنی پس از آن رخ میدهد.
در موارد نادری نیز میگرن به گونه نشانههای عصبشناسانه غیرمعمول همانند گیجی، کاهش بینایی، حالت سوزن سوزن شدن و کرختی و سستی بروز میکند.
حمله میگرن گاهی به وسیله برخی از فعالیتها، غذاها، بوها و حتی احساسات تحریک شده بروز میکند. همچنین برخی از بیماران زمانی که دچار استرس میشوند، حمله میگرن به سراغ آنها میآید در حالی که عدهای دیگر پس از اینکه استرس آنها رفع شد، دچار حمله میگرنی میشوند (برای نمونه روز پس از یک آزمون و یا ملاقات مهم). برخی زنان به تجربه در مییابند که حملات میگرن آنها در زمان قاعدگی بدتر و شدیدتر است.
مراحل میگرن
حملههای سردرد میگرن به طور معمول صبحها و اغلب آخر هفته شروع میشود. هر حمله از چند ساعت تا چند روز به طول میانجامد و تعداد حملهها در هر ماه بین ۱ تا ۳ بار تکرار میشود یک سردرد میگرنی بطور معمول دارای دو مرحله است:
الف) مرحله پیش درآمد (Aura):در این مرحله، مجراهای خونی مغز منقبض میشوند و علایم این مرحله عبارتند از: اختلال در گفتار، مشکلات بینایی، بیحسی، سوزش خفیف، کمسو شدن چشم، وجود صدا در گوش، ضعف و کرختی در اندام. بیشتر اوقات دیده شدهاست که به علت سردرد میگرنی، آشفتگیهایی در سیستم گردش خون و عروق به وجود میآید. دست و پا (به ویژه انگشتان) در حین حملههای درد، سرد و به عکس پیشانی خیلی گرم میشود. این مرحله و علایم آن کمتر از یک ساعت طول میکشد. افراد در پایان این مرحله باید کمی صبر کنند.
- علائم بینایی در مرحله پیش درآمد
- کج و معوج دیدن تابلو یادبود تصویر ساختمان
- نقطه کور منفی، از دست رفتن قسمتی از تابلو یادبود تصویر ساختمان
- نقطه کور مثبت، دیدن نقاط اضافی در تصویر ساختمان
- از دست رفتن نصف بیشتر تصویر
ب) مرحله مغزی یا سفالیک (Cephalic): در این مرحله مجراهای خونی مغز، منبسط میشوند و علایم این مرحله عبارتند از: دردهای ضرباندار در کنار سر، تهوع و حال بههمخوردگی، حساسیت زیاد به صدا و نور، کاهش اشتها و احتقان در بینی. مرحله سفالیک حدود ۲ ساعت تا حداکثر ۳ روز طول میکشد. بنابراین بهتر است بیمار پیش از شروع حمله میگرنی از داروهای خود استفاده کند و با پرهیزهای لازم، شدت آن را کاهش دهد.
تشخیص
پزشک بیشتر از روی تاریخچه پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی او میگرن را تشخیص میدهد و کسانی که دچار میگرن هستند در بیشتر موارد معاینه فیزیکی طبیعی دارند. هیچ آزمایش مخصوصی برای تشخیص میگرن نیست و آزمایشهایی همانند CTاسکن و MRI مغز بیشتر طبیعی هستند.
درازای مدت سردرد
سردرد میگرن میتواند چند ساعت تا چند روز به درازا بکشد و فرد دچار میگرن ممکن است چندین بار در ماه دچار حملههای بیماری شود. البته هستند کسانی که در درازای دوره زندگی خود تنها یک بار دچار حمله میگرن میشوند و در طرف دیگر طیف کسانی که بیش از ۳ حمله در هفته را تجربه میکنند.
پیشگیری
البته نمیتوان از همه حملههای میگرن پیشگیری کرد ولی میتوان با شناسایی عواملی که مایه تحریک و ایجاد حملههای بیماری میشوند از شمار حملههای بیماری و شدت آنها کاست شایعترین عواملی که حمله میگرن را تحریک میکنند:
- کافیین (چه مصرف بسیار آن و چه قطع مصرف آن پس از مدت طولانی) و چای نباید خورده شود و در عوض دم کردنی هایی مانند بادرنجبویه , آویشن , بابونه و… مصرف شود.
- برخی از غذاها و نوشیدنیها که در بر گیرنده تیرامین هستند همانند پنیر به ویژه پنیر مانده، گوشت و نوشیدنیهای تخمیر شده و همچنین غذاهای در بر گیرنده سولفیت مانند غذاهای کنسرو شده، سوسیس، کالباس و دیگر گوشتهای فرآروی شده
- استرس و یا حتی رهایی از استرس که میتواند مانع حمله بیماری شود
- هورمونها (مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری و یا در هنگام قاعدگی)
- کمبود خواب و یا اختلال در الگوی خواب فرد
- سفر و یا تغییر آب و هوا و یا بلندی محل زندگی
- مصرف بیش از اندازه مسکنها و درمانهای ضددرد
- گرسنگی طولانی (مانند روزه) و تغییرات متناوب فاصله وعدههای غذایی
- مصرف سیگار
عوامل باعث پيدايش وتشديد سر درد
عوامل زير باعث پيدايش وتشديد سر درد ميشود
- بيخوابي/ پرخوابي/ از خواب پريدن
- استرسهاي روحي
- بوهاي تند وتحريك كننده/برخي ادكلنها
- برخي غذاها
- استحمام طولاني
- غذاهاي چرب
- مشروبات الكلي خصوصا شراب قرمز
- پنير مانده
- سس ها
- شكلات ها وقهوه ها وگاهاً نسكافه
- گوجه فرنگي
- پياز وپيازچه و تره فرنگي
- فلفل و ادويه ها
- رفتن به جاهاي شلوغ
- برخورد هواي سرد به پيشاني
- رفتن به جاهاي بسيار روشن مثل روز برفي
- مصرف قرصهاي ضد بارداري
- درمعرض نور وحرارت زياد قرار گرفتن
- ضربه هاي شديد وناگهاني به سر
- مصرف قرصهاي نيترو گليسرين
- در صورت امكان وقايعي را كه باعث سردرد مي شو د يادداشت كرده تا از تكرار آن جلوگيري شود
نحوه درمان سردرد میگرنی به روش زالو درمانی
- علت میگرن غلبه سردی و تری است.
- صبح ناشتا یک قاشق چای خوری سیاه دانه به همراه کمی عسل میل شود.
- هر روز بعد از ظهر 3 قاشق غذاخوری استقدوس در قوری با 5/1 لیوان آب جوش دم کرده , با یک قاشق چای خور ی عسل میل شود.
- شیر جوشیده ولرم یک لیوان , یک قاشق مربا خوری عسل , یک قاشق غذاخوری اب زعفران , یک قاشق غذاخوری پودر مالت , یک قاشق مرباخوری بارهنگ , یک قاشق مربا خوری پودر 4 مغز , یک قاشق غذاخوری عرق زنیان را با هم مخلوط کرده هر روز به مدت 30 روز به جای صبحانه میل شود.
- برای تقویت مغز و اعصاب هر روز یک مشت کشمش سیاه یا مویز به همراه 10 عدد پسته خام میل شود.
- حداقل در طول شبانه روز 8 ساعت خواب عمیق داشته باشید.
- یک کیلو سیب سرخ با پوست در یک ظرف غیر فلز رنده کرده با نیم لیتر عرق بیدمشک و سه قاشق غذاخوری عسل مخلوط کرده و هر شب قبل از شام یک لیوان میل شود ( حتما در یخچال نگهداری شود و 40 شب مصرف شود)
- زنجبیل و نعناع داروی مناسبی برای تسکین گوارش و جین سینگ مسکن مهمی برای اعصاب آنها محسوب می شود.
- می توانند در شام ها خود از گوشت بره خرد شده پخته + مارچوبه یا کباب بره + مارچوبه بخار پز + پلوی زعفرانی + سبزیجات بخار پز مثل کلم یا ماهی کباب شده + روغن زیتون + سبزیجات بخار پز + سیب زمینی شیرین با اکلیل کوهی + ارده شیره مصرف کنند .
- در صورت غلبه بلغم یا سودا در بیمار هر شب 7 دانه اسفند به همراه یک استکان آب خورده شود .
این بیماری در اثر اخلاط مختلف از جمله صفرا , یا سودا یا بلغم یا مخلوطی از آنها بوجود می آید . برای درمان ابتدا باید با رژیم های پاکسازی بدن را از خلط غالب پاک کرد و سپس زالو درمانی را شروع کنیم که زالو درمانی 3 مرحله است و هر بار 10 عدد زالو پشت هر گوش می اندازیم .
