سیروز کبدی

مقدمه

سیروز کبدی یکی از بیماری‌های مزمن و پیشرونده کبد است که در اثر آسیب‌های طولانی‌مدت به بافت کبد ایجاد می‌شود. در این بیماری، سلول‌های سالم کبد به تدریج جای خود را به بافت‌های فیبروزی و زخم‌شده می‌دهند که باعث کاهش عملکرد طبیعی کبد می‌شود. علل مختلفی مانند مصرف بیش‌ازحد الکل، عفونت‌های ویروسی مانند هپاتیت B و C، کبد چرب غیرالکلی، و برخی بیماری‌های ژنتیکی می‌توانند منجر به سیروز شوند. در مراحل اولیه، این بیماری ممکن است علائم خاصی نداشته باشد، اما با پیشرفت آن، فرد ممکن است با خستگی مفرط، کاهش وزن، تورم شکم و مشکلات گوارشی مواجه شود.

مدیریت سیروز کبدی به شناسایی علت زمینه‌ای و کنترل آسیب‌های بیشتر بستگی دارد. در بسیاری از موارد، تغییر سبک زندگی، اصلاح رژیم غذایی، پرهیز از الکل و مصرف داروهای خاص می‌توانند به کاهش سرعت پیشرفت بیماری کمک کنند. در طب سنتی، گیاهانی مانند خارمریم، کاسنی و زردچوبه برای حمایت از عملکرد کبد توصیه می‌شوند، اما درمان قطعی این بیماری نیاز به مداخلات پزشکی دارد. در مراحل پیشرفته، سیروز ممکن است منجر به نارسایی کبد شود که در این صورت، پیوند کبد تنها گزینه درمانی مؤثر خواهد بود. بنابراین، تشخیص زودهنگام و رعایت توصیه‌های پزشکی برای کنترل این بیماری حیاتی است.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره سیروز کبدی صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

سیروز کبدی 

بزرگترین و پیچیده ترین ارگان بدن كبد است. كبد بزرگترین غده بدن نیز محسوب می گردد. كبد در قسمـت راسـت شكم و زیر قفسه سینه درست زیر دیافراگم قرار دارد. كبد مخروطی شكل بوده و سطحی صاف، نرم و لاستیك مانند دارد. رنگ آن قهـوه ای متـمـایل بـه قـرمز تـیـره است. كبد از دو بخش بنام لوب بزرگ وكوچك تشكیل یافته است. وزن آن از ۱.۲ تا ۲.۵ كیلوگرم متغیر بوده و با ابعاد ۲۰ سانـتـی مـتـر طـول در ۱۷ سانتی متر عرض و ضخامت ۱۲ سانتی متر است. قسمت اعظم كبد از سلول هایی موسوم به هپاتوسیت ها تشكیل یافته است. كاركردها و وظایف متعدد كبد آن را به یك عضو بسیار حیاتی و مهم تبدیل ساخته است و کبد، بزرگترین عضو بدن بوده، برای آنکه بدن درست کار کند، عملکرد صحیح آن ضروری است. کبد سموم را از خون خارج کرده یا خنثی می کند و عوامل دفاعی را برای کنترل عفونتها تولید می نماید و میکروبها و باکتریها را از خون خارج می کند. کبد پروتئینهایی را که انعقاد خون را تنظیم می کنند تولید نموده و صفرا می سازد که به جذب چربی ها و ویتامینهای محلول در چربی کمک می کند.

كبد مسئول بیش از ۵۰۰ كارد كرد حیاتی در بدن است.
بیش از یك لیتر خون در هر دقیقه از طریق كبد فیلتر میشود.
تفكیك مواد مغذی از مواد زاید. سم زدایی، تجزیه مواد شیمیایی و یا تبدیل مواد شیمایی سمی و غیر قابل دفع به مواد غیر سمی و قابل دفع. (متابولیزه كرده و غیر فعال كردن سموم)
یك كبد سالم قادر است ۱۰۰ درصد باكتریها و سموم را پیش از آنكه به جریان عمومی خون بدن راه یابند، از بدن دفع كند.
در حفظ تعادل و تنظیم هورمونهای بدن نقش دارد.
در ذخیره سازی و متابولیسم چربیها، كربوهیدراتها و پروتئینها نقش دارد.
محل ذخیره گلوكز (قند) خون است. كبد گلوكز را تبدیل به گلیكوژن كرده و در خود ذخیره میكند. در صورت نیاز مجددا گلیوكوژن را تبدیل به گلوكز كرده و به جریان خون وارد میسازد.
محل ذخیره چربیها، ویتامینها (به ویژه ویتامینهای A,D,E,K,B۱۲)، املاح معدنی (آهن، فولات، مس) و سایر مواد مغذی.
كبد یك كارخانه بیوشیمایی است:

• سنتز آلبومین: پروتئینی كه تبادل آب میان خون و بافتهای بدن را تنظیم میكند.
• سنتز كلسترول: كبد تمام كلسترول مورد نیاز بدن را میسازد.
• سنتز فاكتورهای انعقاد خون.
• ساخت گلوگز از برخی آمینو اسیدهای خاص، گلیسرول و لاكتات.
• سنتز گلوبین: بخشی از هموگلوبین خون.
• سنتز فاكتورهای ایمنی سیستم ایمنی بدن.
• سنتز فسفولیپیدها و لیپوپروتئینها-سنتز تریگلیسیریدها از اسیدهای چرب و گلیسرول.

كـبد صفرا را ترشح میكند. صفرا مایعی زرد متمایل به سـبـز اسـت. صفرا وظیفه كمك به گوارش و جذب چربیها و دفـع مــواد زاید را بر عهده دارد. تركیبات عمده صفرا شامل كلـسترول، فسـفولیپـیـدها، بـیـلی روبـیـن و املاح صفراوی اسـت. صـفـرا از طـریـق مجاری متعدد صفراوی كبد ابتدا در كیسه صفرا ذخیره شده و پس از مصرف مواد غذایی حاوی چــربی به روده كوچك تخلیه میگردد. كیسه صفرا یك ارگان گلابی شكل بوده كه به كبد متصل است.
زدودن بیلی روبین از خون. طحال مسئول انهدام گلبولهای قرمز فرسوده و پیر است. از انهدام هموگلبوبین گلبولهای قرمز ماده ای زرد رنگ بنام بیلی روبین پدید می آید. اما این بیلی روبین نا محلول در آب در كبد به بیلی روبین قابل دفع تبدیل میگردد.
دفع آمونیاك. آمونیاك حاصل از تجزیه پروتئینها یك ماده سمی خطرناك است كه كبد با تبدیل آمونیاك به اوره این ماده سمی را از طریق ادرار از بدن دفع میكند.
كبد تصفیه خانه و پالایشگاه بدن است. هر چیزی كه مامیخوریم، می اشامیم، تنفس میكنیم و یا با پوستمان تماس می یابد سرانجام به كبد مان میرسد. كبد وظیفه تصفیه آلاینده های هوا، آفت كشها، دود سیگار، مواد شیمایی، الكل، مواد مخدرو تمام داروهای مصرفی ما را بعهده دارد. اگر كبد وجود نداشت داروها برای همیشه در بدنمان باقی میماندند و الكل هیچگاه از بدن دفع نمیگردید.
در ۳ ماه نخست بارداری تولید گلبولهای قرمز در جنین منحصرا توسط كبد صورت میگیرد. از هفته ۲۴ بارداری به بعد مغز استخوان این وظیفه را بعهده میگیرد.
آسیب پیشرفته به كبد سیروز كبدی یا تنبلی کبدنامیده میشود. در این حالت بافت طبیعی كبد به یك بافت جوشگاهی تبدیل میگردد. سیروز كبدی موجب میگردد تا كبد دیگر نتواند خودش را ترمیم و بازسازی كند به همین خاطر كبد بتدریج از كار می افتد. مصرف زیاد مشروبات الكلی، هپاتیت B و C، و بیماریهای خود ایمنی از عوامل ایجاد كننده سیروز كبدی میباشند. سیروز کبدی درمان قطعی ندارد و روش درمانی روش حمایتی است : قطع مصرف مواد مضر ، توجه به نوع تغذیه مانند مصرف ویتامین ها و درمان عوارض ناشی از وجود سیروز . البته گاهی مصرف بعضی داروها هم توصیه می شود که باید تحت نظر پزشک معالج مصرف شود . پیوند کبد هم از جمله مواردی است که می تواند در روند درمان مورد استفاده قرار گیرد. برای آشنایی با موارد تغذیه ای که می تواند در این زمنیه کمک کند با کارشناسان محترم تغذیه سایت مشاوره نمایید.

سيروز كبدي چيست؟

وزن كبد در حالت معمولي در حدود 5/1كيلوگرم و بزرگترين غده بدن مي‏باشد. كبد در قسمت ربع فوقاني سمت راست شكم و پشت دنده‏هاي تحتاني قرار دارد. چنانچه كبد به دليل عفونت مزمن فرسوده شود اصطلاحاً سيروز كبدي ناميده مي‏شود.

عللم مهم و عمده ايجاد سيروز چيست؟

سيروز علل زيادي دارد. در ايالات متحده شايعترين علت آن مصرف مشروبات الكلي است و در كشور ما ابتلا به ويروسهاي هپاتيت B و‌ ‍‍C و D مي‏باشد كه التبه درصدي از آنها بدليل هپاتيت مزمن به سيروز ختم مي‏شوند. تعداد كمتري نيز به دنبال بيماريهاي ارثي مانند فيبروزكيستيك، كمبود آنزيمي بنام 1- الفاآنتي‏تريپسين، گالاكتوزومي و بيماري ذخيره‏اي گليكوژن به سيروز مبتلا مي‏شوند.
دو نوع اختلال ارثي نيز مي‏تواند ايجاد سيروز كند كه يكي ويلسون بدليل ذخيره مس و ديگري هموكروماتوز بدليل ذخيره آهن مي‏باشد. در بيماران ويلسوني مس در انساجي مانند مغز و كليه ها و قرينه رسوب مي‏كند. در هموكروماتوز آهن زيادي جذب مي‏شود و در انساجي مانند لوزالمعده، پوست، مخاط روده، قلب، غدد داخلي و كبد رسوب مي‏كند. از علل ديگر سيروز انسداد طولاني مدت مجاري صفراوي بهر دليل مي‏باشد. در واقع مجاري صفراوي حامل صفرا از كبد به روده‏ها جهت هضم چربيها مي‏باشند.
•در اطفال علت سيروز انسداد مادرزادي مجاری صفراوی اين مجاري است كه به اترزي مجاري مشهور است. دراين حالت باعث برگشت صفرا به كبد و آسيب كبدي مي‏گردد. البته بوسيله جراحي مي‏توان اين مجاري را باز كرد و به بيماران كمك كرد.
•در بزرگسالان مجاري صفراوي ممكن است بدلايلي ملتهب و دچار انسداد شوند از جمله اين دلايل بيماري سيروز صفراوي اوليه است. نوع ديگر سيروز صفراوي بدليل عمل جراحي
كيسه صفرا مي‏باشد كه به دنبال آن مجراي صفراوي بدليل عمل جراحي آسيب مي‏بينند. از علل
غير شايع ديگر واكنش شديد به بعضي داروها و يا مصرف طولاني مدت بعضي داروها و سموم محيطي و نيز نارسائي احتقاني قلب كه باعث احتقان كبد و در نهايت سيروز مي‏گردد.

علائم سيروز چيست؟

بيماران سيروتيك اكثراً علائم مختصري دارند. دو مشكل عمده اي كه در نهايت باعث ايجاد علائم در اينها مي‏شود، از دست رفتن تدريجي عملكرد سلول كبدي بدليل فرسودگي كبد و فيبروز (ليفي شدن)  آن مس باشد. بيماران ممكن است حالاتي مانند خستگي، ضعف، ناتواني، بي‏اشتهايي، تهوع و يا كاهش وزن داشته باشند. با كاهش تدريجي عملكرد كبد، پروتئين كمتري در اين عضو ساخته مي‏شود في المثل ساختن آلبومين كه پروتئين مهم خون است كاهش يافته و در نتيجه در اثر كمبود آن آب در پاها تجمع مي‏يابد كه به آن ادم مي‏گوييم و يا اينكه آب در شكم تجمع مي‏يابد (آسيت). از طرفي كاهش پروتئين هاي انعقاد خون ايجاد كبودي در پوست بدن و خونريزي از سوراخها و مخاطهاي بدن را افزايش مي‏دهد.
•در مراحل نهايي پوست ممكن است زرد شود كه اين دليل رنگدانه‏هاي زرد صفراوي است و در بعضي افراد خارش پوست دليل رسوب املاح صفراوي در زير جلد است. شيوع بيشتر سنگ
كيسه صفرا در اين افراد بدليل عدم وجود صفراي كافي در كيسه صفرا مي‏باشد.
•كبد اين افراد توانائي خنثي سازي سمومي كه در خون ساخته و حمل مي‏شوند را ندارد. اين سموم باعث كاهش عملكرد ذهن و تغييرات شخصيتي و حتي خواب آلودگي و كما مي‏شوند. ممكن است اولين علامت تجمع اين سموم در مغز، بي‏توجهي به ظاهر شخصي خود، فراموشي، عدم تمركز حواس و تغيير در عادت زمان خواب باشد (شب بي خوابي-و چرت زدن روزانه) بطور معمول داروها توسط كبد گرفته و از بدن پاك مي‏گردند در بيماران سيروتيك روند پاكسازي بدن از داروها به كندي صورت مي‏گيرد. لذا تأثير داروها در بدن تا مدتهاي بيشتري مي‏ماند لذا بيماران سيروتيك به عوارض جانبي داروها حساستر مي‏باشند.
•از مشكلات ديگر بيماران سيروتيك وضعيت فشار خون عروقي است كه در كبد جريان دارند. بطور طبيعي خون از روده‏ها و طحال از طريق وريدباب وارد كبد مي‏شود. ولي در اين بيماران اين جريان خون كند مي‏شود و باعث بالا رفتن فشار در وريدباب مي‏گردد اين مسئله باعث توقف جريان طبيعي خون گرديده و باعث بزرگ شدن طحال شده از طرفي خون از جريانات فرعي اطراف كبد سعي به فرار دارد كه اين امر باعث مي‏شود در بعضي از نواحي بدن واريس هاي متورم ايجاد شود از جمله ايجاد واريس مري و معده و ايجاد واريس مقعدي و واريس اطراف ناف.
•يادآوري مي‏شود شيوع هموروئيد در بيماران سيروتيك ربطي به بالا رفتن فشار وريدباب ندارد.

• فرسودگی , خستگی , بی اشتهایی , تهوع , ضعف , کاهش وزن , درد شکمی , رگهای خونی عنکبوتی شکل بر روی شکم ,

واريس مري و معده گاه خطرساز شده و منجر به خونريزي مي گردند در اين صورت بيمار در معرض خطر جدي قرار گرفته و پزشك بايد فوراً خونريزي را بصورتي بند آورد.

تشخيص سيروز چگونه است؟

پزشك اغلب از روي علائم بيمار و آزمايشات به اين بيماري پي مي‏برد. پزشك در معاينات باليني ممكن است در وهله اول متوجه بزرگ شدن اوليه كبد باشد و يك آزمايش خون از شما انجام دهد و اين آزمايشات نشان دهنده بيماري كبد خواهد بود و گاه پزشك ممكن است از بيمار سونوگرافي، سي‏تي‏اسكن و يا اسكن‏ايزوتوپ از كبد و طحال بعمل آورد.
•گاه پزشك جهت تأييد تشخيص تصميم به بيوپسي كبد از راه پوست مي‏گيرد. كه طي اين عمل با كمك يك سوزن از طريق پوست وارد كبد شده و نمونه اي از نسج كبد گرفته مي‏شود و جهت آسيب‏شناسي به آزمايشگاه فرستاده مي‏شود.
•گاه بطور اتفاقي در حين جراحي و يا انجام لاپاراسكوپي كه طي آن از طريق يك لوله دوربين داخل شكم ديده مي‏شود، متوجه كبد فرسوده و چروكيده فرد سيروتيك مي‏شوند.

آزمایشات خون جهت بررسی عملکرد کبد

اندازه‌ گیری سطح بعضی از آنزیم‌ ها و موادی که در کبد تولید می ‌شوند:

آلبومین و پروتئین موجود در سرم خون:

آلبومین خود نوعی پروتئین است و بیماری‌ های کبدی می ‌توانند سبب کاهش پروتئین سرم شوند.

زمان نسبی ترومبوپلاستین(PTT) و زمان پروترومبین(PT):

جهت اندازه‌ گیری فاکتورهای انعقادی خون که در کبد ساخته می ‌شوند.

بیلی روبین:

بیلی روبین از تخریب هموگلوبین(ماده‌ ای که سبب حمل اکسیژن توسط گلبول های قرمز خون می‌ شود) در کبد حاصل می ‌شود. سیروز می ‌تواند سبب افزایش بیلی روبین در خون و در نتیجه زردی و یرقان شود.

عوارض احتمالی :

فقدان عملکرد کبدی از هر راهی بر بدن تأثیر می کند. موارد زیرمشکلات یا عوارض شایعی است که به وسیله سیروز ایجاد می شود.

ورم و استسقاء. زمانی که کبد توانایی اش را برای ساخت پروتئین آلبومین از دست می دهد، آب در پاها(ورم) و شکم (استسقاء) تجمع می یابد.

کبودی و خونریزی. زمانی که کبد ساخت پروتئین های مورد نیاز برای لخته شدن خون را کند یا متوقف
می کند، فرد دچار کبودی یا خونریزی آسان می شود. کف دستها ممکن است قرمزشده و با اریتم پالمار لک دار شوند.

یرقان. یرقان زرد شدن پوست و چشمهاست و زمانی که کبد بیمار، بیلی روبین کافی جذب نمی کند رخ
می دهد.

خارش. محصولات صفراوی در پوست رسوب کرده و می توانند خارش شدید ایجاد نمایند.

سنگ صفراوی. اگر سیروز از رسیدن صفرا به کیسه صفرا جلوگیری نماید، امکان دارد که سنگ صفراوی تشکیل شود.

سم در خون یا مغز. یک کبد آسیب دیده نمی تواند سموم را از خون بردارد و این مسئله باعث تجمع سموم در خون و نهایتاً مغز می شود. بنابراین، سموم می توانند عملکرد ذهنی را کند کنند و باعث تغییرات شخصیتی، کوما و حتی مرگ شوند. علائم تجمع سم در مغز شامل بی توجهی به ظاهر شخصی، عدم پاسخدهی، فراموشکاری، مشکلات تمرکز گرفتن یا تغییرات عادات خواب می باشند.

حساسیت به دارو.  سیروز باعث کاهش توانایی کبد برای غربال کردن داروها از خون می شود. از آنجا که کبد داروها را با سرعت همیشگی از خون خارج نمی کند آنها به مدت طولانی تری فعالیت می کنند و در بدن تجمع می یابند. این مسئله باعث می شود که فرد به داروها و عوارض جانبی آنها حساستر شود.

افزایش فشار خون باب. به طور طبیعی، خون روده و طحال از طریق ورید باب به کبد حمل می شود. سیروز سرعت طبیعی جریان خون ورید باب را کم می کند که باعث افزایش فشار داخل آن می گردد، به این وضعیت افزایش فشار خون باب گفته می شود.

واریس ها. زمانی که سرعت جریان خون ورید باب کاهش می یابد، خون روده و طحال به رگهای معده و مری پس زده می شود. این رگها ممکن است بزرگ شوند چرا که قرار نبوده این میزان زیاد خون را حمل کنند. رگهای خونی بزرگ شده که واریس نامیده می شوند دیواره نازکی دارند و با تحمل این فشار، ممکن است بترکند. اگر این رگها بترکند نتیجه آن یک خونریزی شدید در قسمت فوقانی معده و مری است که نیاز به توجه فوری پزشکی دارد.

مقاومت به انسولین و نوع ۲ دیابت. سیروز باعث بروز مقاومت به انسولین می شود. این هورمون که به وسیله لوزالمعده ساخته می شود باعث می شود قند خون توسط سلولهای بدن مورد استفاده قرار گیرد. اگر مقاومت به انسولین داشته باشید سلولهای چربی، کبد و عضلات نمی توانند به درستی از انسولین استفاده کنند. لوزالمعده سعی می کند با تولید بیشتر انسولین به مشکل پاسخ دهد. در نهایت لوزالمعده نمی تواند به تقاضای بدن برای انسولین پاسخ داده و به دلیل آنکه قند زیادی در جریان خون تجمع می یابد نوع دو دیابت اتفاق می افتد.

سرطان کبد. کارسینوم هپاتوسلولار، نوعی از سرطان کبد است که به طور شایعی به دلیل سیروز اتفاق
می افتد، این سرطان در خود بافت کبدی ایجاد می شود و میزان مرگ و میر آن بسیار بالاست.

مشکلات سایر اعضاء. سیروز می تواند باعث اختلال عملکرد دستگاه دفاعی بدن شود که این امر منجر به عفونت می گردد. مایع تجمع یافته در شکم (استسقاء) ممکن است به وسیله باکتریهای که به طور طبیعی در روده وجود دارند آلوده شود. سیرزو می تواند منجر به ناباروری جنسی، اختلال عملکرد کلیه، نارسایی آن و پوکی استخوان شود.

درمان سيروز چيست؟

درمان سيروز، توقف و تأخير روند پيشرفت و به حداقل رساندن تخريب سلولهاي كبدي توقف مصرف الكل مي‏تواند از پيشرفت بيماري جلوگيري كند. در صورتي كه بيمار هپاتيت داشته باشد پزشك ممكن است در مواردي با دادن كورتون بطور محدود يا داروهاي ضد ويروسي آسيب كبدي را كاهش دهد.

دارو ممكن است بعضي علائم بيمار سيروتيك را مانند خارش رفع يا كاهش دهد. ادم و آسيت (احتباس مايع) را مي‏توان با كاهش مصرف نمك غذايي كم كرد. داروهاي مدر (ادرارآور) مي‏توانند مايعات اضافي بدن را كاهش دهند و از ايجاد ادم جلوگيري كنند. تغييرات عملكرد ذهني كه درجريان سيروز ممكن است رخ دهد با رژيم غذايي و دارو تا حدودي قابل اصلاح مي‏باشد. بطور مثال كاهش مصرف پروتئين روزانه به همراه مصرف شربت مسهل مثل لاكتولوز كه از جذب سريع سموم (كه بايد در كبد خنثي مي‏شد) از روده جلوگيري مي‏كند، به بهتر شدن وضعيت ذهني كمك مي‏كند، دو مشكل عمده در بيماران سيروتيك يكي نارسائي كامل كبد و ديگري خونريزي بدليل بالا رفتن فشار وريدباب است. پزشك ممكن است جهت كاهش اين فشار از داروهاي كاهنده فشار خون مانند ايندرال جهت كاهش فشار وريدباب استفاده كند، در صورتي كه از واريس‏هاي معده و مري خونريزي رخ دهد، فوراً پزشك با تزريق يك داروي مسدد عروقي (اسكلروزان) از طريق آندوسكوپ كه يك لوله قابل انعطاف مي‏باشد و از طريق دهان وارد مي‏شود، مي‏تواند خونريزي را بند آورد. در شرايط بحراني چاره نهائي انجام عمل جراحي شنت براي تغيير مسير خون از وريدباب به جاي ديگر است (شنت پورتوكاو) و يا انجام پيوند كبد خواهد بود. اكثر بيماران سيروتيك سالها سلامت زندگي مي‏كنند و اگر دچار عوارض بيماري شوند معمولاً درمان مي‏شوند و بعضي از آنها بطور موفقيت‏آميز با كبد پيوند شده زندگي مي‏كنند.

توصيه‏ هايي به بيماران سيروتيك

در مواقع افزايش تورم پاها يا قطر كمر از مصرف نمك و آب اضافي جداً پرهيز كنيد، و مصرف پروتئين غذايي و نيز هرگونه استرس و فعاليت جسماني را كاهش دهيد.
-از مصرف بي‏رويه دارها حتي استامينوفن (بدون نظر پزشك) پرهيز كنيد.
-هرگز نااميد نشويد. خود نااميدي باعث تشديد بسياري از بيماريها مي‏شود.
-بيماري خود را از ديگران مخفي نسازيد.
-ناخن هاي خود را مرتب كوتاه كنيد.
-از تخليه شديد و محكم بيني خودداري كنيد.
-از مسواك با پرزهاي نرم استفاده كنيد.
-داروهاي تجويزي را مرتب مصرف كنيد و سرخود مقدار داروي مصرفي را كم و يا زياد نكنيد.
-علاوه بر خواب شبانه،  روزانه 4 تا 6 ساعت استراحت كنيد.
-در صورت آب آوردن شكم روزانه 2 ساعت داخل وان آب ولرم تا گردن استراحت كنيد.
-اصول بهداشتي جهت پيشگيري از بيماريهاي عفوني را رعايت كنيد.
-رژيم غذايي و ميوه و سبزيجات را طوري تنظيم كنيد كه روزانه دو يا سه بار دفع مدفوع شكل (نه آبكي) داشته باشيد.
-در صورت بروز تب بلافاصله به پزشك مراجعه كنيد.
-در صورت بروز سوزش ادرار با پزشك خود مشورت كنيد.
-در صورت تهوع و درد شكم بلافاصله به بيمارستان مراجعه نمائيد.
-در صورت سياه شدن مدفوع بلافاصله به بيمارستان مراجعه كنيد.

تغذيه در بيماران سيروز کبدي

بيماري هاي مزمن کبدي ناراحتی های کبدی هستند که معمولا” بيش از 6 ماه طول مي کشد و باعث تخريب بافت طبيعي کبدي مي شوند . بافت کبد پس از تخريب ، دوباره  سازي  مي کند ولي بدليل تخريب چارچوب اوليه اين بار دوباره سازي کبدي نامنظم مي باشد وساختمان اصلي و اوليه کبد باز سازي نمي شود و موجب  ايجاد عوارض  از قبيل افزايش فشار خون وريد پورت و ايجاد آسيت شکمي – تورم پاها وايجاد واريس در مري و خونريزي خواهد شد. علاوه بر تخريب چارچوپ کبد، سلول هاي کبدي که کوچکترين واحد از کارخانه بزرگ کبد انسان مي باشند تعدادشان کم مي شود و باعث اختلالات متابوليک و تغديه اي مي شود

• مصرف سبزيجات، ميوه‏هاي تازه و فيبرهاي غذايي
• از روغن‏هاي گياهي مايع و عمده غذاي خود را از غذاهاي نشاسته‏اي مانند برنج و گندم انتخاب كنيد.
• بيشتر از گوشت سفيد استفاده كنيد (مرغ و ماهي)
• مصرف روزانه پروتئين بايد در حد معمول gr80-60 باشد. و در صورتي كه بيمار سابقه پيدايش اختلال ذهني اخير داشته باشد بايد تا حد gr40-30 كاهش يابد.
• از خوردن غذاهاي نمك دار مثل پنير و آش رشته پرهيز كنيد.
• از مصرف خوردنيهاي وانيل دار مثل بستني و بيسكوئيت كارامل‏دار و بعضي تنقلات مثل آجيل، بادام ‏زميني، گردو پرهيز گردد.
• براي جبران كمبودهاي ويتاميني توصيه مي شود روزانه بطور معمول با تجويز پزشك مولتي‏ويتامين و كلسيم مصرف گردد

مراحل درمان 

دستور زالو گذاری

تا انجایی که ممکن است در بیماری سیروز نباید خون گیری شود مگر آنکه خون کثیف موجب راه بندان شده باشد در این صورت زالو ها را به تعداد 7 عدد نسبتا درشت روی کبد و در مراحل بعدی روی پاها بیاندازید . چنانچه بیماران سیروز کبدی پس از مصرف داروهای گیاهی دچار ورم شدید و کلی پا شدند امید بهبودی می رود و باید به تدریج با توجه به توان بیمار بوسیله زالو از روی پاها خون گیری به مقدار خیلی کم اما متعدد به عمل آید . و در مواردی که آب آسیت معده به بافت های بدن و عضلات پا نفوذپیدا کرده حجامت های ساق پا را به طور متناوب در دستور کار قرار دهید . ابتدا چندین بار در یک نقطه نزدیک مچ پا یا روی پا حجامت های خشک (بادکش ) انجام دهید تا آب و مایعات جمع شده در بافت ها به سمت محل بادکش جمع شود آنگاه روی محل تجمع حجامت کنید . رعایت یکی از رژیم های پاکسازی واجب است .

در مرحله سوم پشت گوش بیمار زالو بیاندازید تا موجب شادابی کبد گردد اگر بیمار تب کرده است تا تب است نباید خون گیری انجام شود .