مقدمه
درد پشت یا “وجع ظهر” یکی از شایعترین مشکلات سلامتی است که افراد در سنین مختلف را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند ناشی از عوامل گوناگونی مانند وضعیت نامناسب بدن، آسیبهای عضلانی، بیماریهای دیسک کمر یا حتی استرس باشد. این درد ممکن است به صورت موقت یا مزمن ظاهر شود و در برخی موارد، فعالیتهای روزمره فرد را به شدت محدود کند. درد پشت نه تنها باعث ناراحتی فیزیکی میشود، بلکه میتواند بر کیفیت زندگی، کارایی و حتی سلامت روانی فرد نیز تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، شناسایی علل و راهکارهای مناسب برای پیشگیری و درمان این مشکل از اهمیت بالایی برخوردار است.
درمان درد پشت معمولاً به علت ایجاد آن بستگی دارد و میتواند شامل روشهای مختلفی مانند فیزیوتراپی، ورزشهای تقویتی، داروهای ضدالتهاب و در موارد شدید، جراحی باشد. علاوه بر این، تغییر سبک زندگی، اصلاح وضعیت بدن و انجام تمرینات کششی منظم میتوانند به کاهش درد و پیشگیری از عود آن کمک کنند. برای مثال، تقویت عضلات مرکزی بدن و پشت، استفاده از تشک و صندلی مناسب، و اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین از جمله اقدامات مؤثر در مدیریت درد پشت هستند. با رعایت این نکات، میتوان درد پشت را کنترل کرده و از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کرد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره وجع ظهر (درد پشت) صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
وجع ظهر (درد پشت)
شيخ مىفرمايد:
كه وجع پشت در عضل و اوتار داخل و خارج مطيف صلب مىباشد پس اگر از لمس دست درد كند سبب در خارج باشد و الا در داخل بود و هر چونكه باشد يا به سبب برودت مزاج ساذج واقع در پشت يا بلغم خام متولد در عضلات و فقرات پشت يا انصباب آن از بدن در عضلات و رباطات و اوتار پشت و يا دخول ريح در اعضاى مذكوره حادث شود و يا به سبب كثرت تعب و برداشتن بار گران و حركت سخت و پشت خم كرده نشستن و يا به سبب كثرت جماع و گاهى از اسباب حدبه افتد چون هنوز مستحكم نشده باشد و يا به سبب مشاركت بعض اعضا بود چنانچه به سبب ضعف گرده و هزال و ورم آن و يا به سبب امتلاى شديد رگ بزرگ موضع بر طول پشت از خون و يا به سبب ورم و جراحت در قصبه ريه و گاهى به مشاركت رحم باشد چنانچه قريب ايام حيض يا در اختناق رحم و هنگام درد زه و گاهى درد پشت از علامات بحران بود.
تشخیص
اگر درد بى ثقل به تدريج حادث شود و مزمن گردد و از مشى و رياضت و مالش و چيزهاى گرم تسكين يابد و هنگام سكون و در شب و در سرما اشتداد نمايد و در پشت سردى محسوس گردد سببش برودت مزاج باشد.
و اگر درد مع ثقل و تقدم تناول چيزهاى سرد مولد بلغم و افزونى درد و ثقل روزبروز و ديگر علامات مذكوره برودت مزاج يافته شود و سردى ملمس موضع وجع بود و سببش تولد بلغم باشد.
و اگر درد تقليل لازم بر يك و تيره بود و بعد غضب و تعب و جماع متعب و جز آن كه تحريك ماده كند حادث شود و سببش انصباب بلغم باشد.
و اگر درد تمددى و منتقل باشد و ثقل كمتر بود و از چيزهاى گرم و تكميد و تدهين راحت و از اغذيه منفخه ضرر يابد سببش دخول ريح در پشت باشد.
و اگر التهاب و لذع مع خفت بدن و عدم ضربان و رنگينى قاروره و تشنگى و سكون به اشياى مبرده بود و سببش حرارت ساده باشد.
و اگر درد مع ضربان در تمام پشت از ابتداى فقرات پشت آن آخر فقرات قطن بود و حرارت آن موضع و سرخى رنگ آن باشد و هنگام حركت درد شدت كند و شدت تشنگى و سائر علامتها غلبه خون موجود بود سببش امتلاى رگ باشد
و اگر تقدم تعب و برداشتن چيزى گران و مانند آن و كثرت جماع و يا علامات اسباب حدبه و يا آثار ضعف و هزال و ورم گرده و يا ورم و جراحت قصبه ريه و يا قرب حيض و يا اختناق رحم و طلق و يا علامات بحران معلوم شود سببش يكى از اين اسباب باشد.
درمان
اگر به سبب سردى مزاج يا بلغم خام يا ريح باشد علاج رياح افرسه كنند
و يا منضج از مطبوخ پوست بيخ باديان پوست بيخ كاسنى سورنجان مكوه بادرنجبويه هر يك هفت ماشه بسفائج پنج ماشه اذخر چهار ماشه انجير زرد چهار عدد و مويز منقى دو توله با گلقند عسلى سه توله بدهند و بعد نضج تنقيه بحب سورنجان و حب منتن كنند و جهت تعديل مزاج معجون چوب چينى با عرق چوب چينى دهند و روغن قسط و سداب و بابونه بمالند و معاجين حاره و ماء العسل دهند و در روغنهاى گرم جندبيدستر آميخته بمالند و اضمده حاره مثل مقل اشق حلبه بابونه حب الغار بلعاب تخم كتان و روغن بيد انجير آميخته ضماد سازند و غذا نخودآب و گوشت طيور با مصالح گرم دهند و تقليل غذا سازند
و جائى كه ماده نباشد صرف تعديل و مالش روغنهاى گرم در بارد و سرد در حار كفايت كند.
و ايضاً در ريحى هرچه در ريح البواسير گذشت بكار برند.
و اگر به سبب امتلاى رگ بزرگ باشد فصد باسليق كنند و بعد از نضج به منضج صفرا تنقيه از مسهل صفرا نمايند.
و اگر به سبب تعب و كثرت جماع باشد روغنهاى گرم بمالند و ترك سبب كنند.
و اگر از اسباب حدبه يا به سبب ضعف گرده و هزال و ورم آن و يا به سبب ورم و جراحت قصبه ريه و يا بمشاركت رحم باشد علاج هر واحد مذكور شد بدان توجه نمايند.
تشخیص های افتراقی
وجع خاصره که درد در ناحیه تهیگاه (پهلوها معادل Flanks pain) و استخوان ایلیاک است.
وجع ظهر که درد پشت (معادل Back pain) است .
وجع قطن که کمردرد (معادل Low back pain) است .
وجع ورک: درد ناحیه بندگاه سرین (Hip joint) .
حدبه: زوال فقار به پیش یا به پس یا به دو جانب است .
ریاح الافرسه: اگر سبب حدبه باد غلیظ باشد ریاحالافرسه نامیده میشود .
عرق النسا: اگر درد تیر کشنده باشد.
فالج
اوجاع کلیوی
اوجاع عضلانی
اوجاع ناشی از سرطانها.
از آنجا كه شايعترين علت وجع ظهر وجود بلغم و ريح ميباشد و غلبه مزاج گرم چه به صورت مادي و چه به صورت ساده كمتر ديده ميشود، فصد و حجامت در وجع ظهر جایگاه ویژه ای ندارند و فقط در مورد امتلاي رگ پشت يعني غلبه دم از فصد استفاده ميشود
غذاهای مورد استفاده در درد پشت
نوع اوّل: آنكه سوء مزاج بارد ساذج در پشت افتد:
نخوداب (مزوره ی آن )و گوشت طيور با توابع گرم ، شیره بادام، تقليل غذا ، مغزهای گرم و مقوی :گردو، انجیر ، نارگیل ، مغز چلغوزه ، مویز سرخ
بعد قى و اسهال : آب نخود سياه و اطريفلات و مرباى وج دهند
نوع دوم: آنكه در عضلات و فقرات پشت، خلط بلغم خام متولّد شود
تقليل غذا و کاهش میوه های تر و اب سرد،
نخودآب و گوشت طيور با مصالح گرم
بعد قى و اسهال : آب نخود سياه و اطريفلات و مرباى وج دهند
نوع سوّم: آنكه كثرت جماع و کثرت تعب محدث درد پشت شود
تحليل و تليين و ترطيب ، مزوره ماش با شیره بادام، هر صبح آب عنب الثعلب به شكر و شربت آلو و تمر هندى ، مزورات پخته با ترشی ها
نوع چهارم: آنكه عارض شود در گرده ضعف يا علتى ديگر كه به سبب مجاورت و مشاركت، درد به اجزاء پشت باز دهد
درمان بیماری های کلیه
نوع پنجم: تمدد و درد ناشی از امتلای رگ بزرگ که موضع بر پشت است از دم
اغذيه سرد و تر چون آش جو، طعام سبك ، مزوره ماش با اسفناج و شیره بادام، جلاب از عناب
هر صبح شربت عناب يا شربت انار يا شربت تمر هندى به آب عنب الثعلب يا به شيره خرفه دهند و غذا مزورات مطبوخ به حموضات به شيره بادام و خشخاش و اسفاناج و قرعيه
نوع ششم: آنكه موجب درد پشت، درآمدن باد باشد در عضلات و رباطات و اوتار پشت.
گوشت طيور با توابع گرم ،تقليل غذا
نوع هفتم: آنكه به سبب مشاركت رحم درد پشت پديد آيد.
مدرات حيض دهند
نوع هشتم: درد پشت تابع حرارت
شربت آلو و غذا مزوره سماق يا غوره
