مقدمه
بوی بد دهان یا هالیتوز یکی از مشکلات شایع دهانی است که میتواند تأثیر منفی بر روابط اجتماعی و اعتمادبهنفس فرد بگذارد. این مشکل معمولاً ناشی از تجمع باکتریها در دهان، پوسیدگی دندان، بیماریهای لثه، خشکی دهان یا مصرف برخی غذاها و نوشیدنیها است. در برخی موارد، بوی بد دهان میتواند نشانهای از مشکلات گوارشی، عفونتهای تنفسی یا بیماریهای سیستمیک باشد. تشخیص علت دقیق این مشکل و اتخاذ تدابیر مناسب میتواند به بهبود وضعیت و رفع این عارضه کمک کند.
برای کنترل و کاهش بوی بد دهان، رعایت بهداشت دهان و دندان از اهمیت ویژهای برخوردار است. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان، تمیز کردن زبان و مصرف آب کافی میتوانند به کاهش باکتریهای مولد بو کمک کنند. علاوه بر این، پرهیز از مصرف زیاد مواد غذایی بودار مانند سیر و پیاز، کاهش مصرف قهوه و دخانیات، و مراجعهی منظم به دندانپزشک برای بررسی مشکلات دهانی نیز نقش مهمی در رفع این مشکل دارند. در مواردی که بوی بد دهان ناشی از مشکلات گوارشی یا بیماریهای دیگر باشد، مراجعه به پزشک و اصلاح رژیم غذایی میتواند راهکاری مؤثر برای درمان آن باشد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره تدابير بوی بد دهان صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
تدابير بوي بد دهان
از ديدگاه طب جديد مهم ترين علل بوي بد دهان، عدم رعايت بهداشت دهان و دندان ، پوسيدگي و عفونت دندان ها و لثه ها و بيماري هاي گوارشي از جمله ريفلاكس معده به مري است.
از منظر طب سنتي شايعترين علل بوي بد دهان عبارتند از:
1. حرارت بالايي كه در معده ايجاد شود و بر رطوباتي كه در معده و حلق و اطراف دندان ها وجود دارد استيلا يابد (غلبه کند)و اين رطوبات را فاسد گرداند. از جمله علائم اين نوع بوي بد دهان این است که با گرسنگي تشديد و با خوردن غذا كمتر مي شود.
2. اخلاط نامناسب مانند صفرا يا بلغم عفن(متعفن) در معده تجمع يابند و بخارات ناشي از آنها باعث ايجاد بوي بد دهان شود. اين علت نيز با بيماريهاي گوارشي ذكر شده از ديدگاه طب جديد قابل تطابق است.
3. عفونت لثه و دندانها و پوسيدگي و فساد رطوبات آنها
4. مواد و رطوبات فاسدي(نزله و زکام) كه از دماغ (مغز) به سمت دهان و لثه ها مي آيند و به دليل ضعف لثه ها در اين محل تجمع يافته و بوي نامناسب ايجاد مي كنند.
5. عفونت و بيماري هاي ريوي.
براي برطرف شدن بوي بد دهان چه بايد كرد؟
- رعايت بهداشت دهان و دندان و اصول حفظ صحت دندان ها از مهم ترين نكات است. با مسواك زدن مرتب و درمان پوسيدگي ها و عفونت هاي دندان ها و لثه مي توان به اين مهم دست يافت. از منظر طب سنتي، راه هايي نيز براي تقويت دندانها و لثه وجود دارد: ماليدن پوست گردوي تازه بر بن (پایه)دندان ها، آنها را تقويت مي نمايد.( قسمتی از پوست تازه گردو را روی لثه ها بمالید بطوری که رطوبت آن در تماس بالثه قرار گیرد.بهتر است این کار هر روز تا یک هفته ادامه یابدبنابه مشکل لثه روزی 1الی 3 بار. بهتراست این کار بعد از شستوشوی دندانها انجام شود.
- درصورتيكه مخلوط عسل و سركه(1ق غ عسل 3تا4 قطره سرکه به مدت نیم ساعت روی لثه بماند) بهتر است در طول یک هفته 4-3 بار با انگشت بر روي دندان ها و لثه ماليده شود، باعث سفيد شدن دندان ها، پاكسازي چرك از لثه و روئيدن گوشت جديد بر لثه مي شود.
- ماليدن مخلوط عسل و نمك(1 ق غ عسل با 1نصف ق چ نمک به مدت15دقیقه هفته ای 3تا4بار)روی لثه و دندان ها، مانع بروز زخم هاي دهاني و آفت شده و دندانها را سفيد مي كند.
- ماليدن جوشانده گلنار+ مورد در سركه(1ق غ پودر گلناربا 1ق غ پودرمورد در یک استکان سرکه هفته ای 3تا4 بار) بر لثه در تقويت آن موثر است به خصوص اگر به جوشانده مذكور كمي شيره انگور هم اضافه شود.
- جويدن كندر نيز لثه را محكم مي كند.
- از مصرف شيريني جات و ادويه جات و غذاهاي تند به ميزان زياد پرهيز نمود.
پاكسازي معده از اخلاط نامناسب
معده بايد از اخلاط نامناسب پاكسازي شود،بدین صورت که:
- كساني كه در معده شان خلط صفراي متعفن وجود دارد و معمولاً دچار تلخي دهان و غثيان(تهوع) و بي اشتهايي هستند، بايد از شربت هايي مثل شربت انار، شربت زرشك، سكنجبين و نيز تخم اسفرزه خيسانده در آب استفاده نمايند
- كساني كه دچار تجمع بلغم متعفن در معده هستند و به دنبال آن احساس سنگيني معده، غثيان(تهوع ودل بهم خوردگی) و عدم تشنگي دارند و همچنين بوي بد دهان ايشان با مصرف غذا و شستن دهان برطرف نمي گردد، مصرف ماءالعسل و مرباي زنجبيل برای آنها مفید خواهد بود .ماءالعسل معده را قوت بخشيده، اشتها را تنظيم كرده و به عملكرد دستگاه گوارشي ياري مي رساند و رطوبت هاي معده را مي زدايد. بعلاوه اين نوشيدني، اخلاط نامناسب اطراف كليه ها و رطوبات ریه را نيز به آساني برطرف خواهد كرد.(نحوه تهیه ماء
- اگر علت بوي بد دهان به تشخيص پزشك رطوبات و مواد فاسد ريخته شده از دماغ (مغز) است، بايد طبق صلاحديد پزشك با داروهايي مثل ايارج فيقرا براي پاكسازي دماغ(مغز) اقدام نمود. همچنين از خوردن غذاهاي ترش و نفاخ پرهيز كرد، و نيز مصرف موادي از قبيل مويز و بادام و مرباهايي مثل مرباي آمله و هليله برای صبحانه جهت تقويت مغز بايد مد نظر قرار گيرد
- اگرعلت بوي بد دهان، بيماريها و عفونت هاي ريوي باشد، بايد اقدام درماني مشکل صورت گيرد.
نکات طلایی
علاوه بر توجه به موارد ذكر شده، رعايت اين موارد نيز توصيه مي شود:
- گلنار 20 گرم، مازو 20گرم ، كندر 15 گرم، فوفل 15گرم، سماق 30گرم و تخم گشنيز 5گرم، همه را نرم كوبيده ، مسواك را تر نموده و به پودر آغشته نمايید و مسواك كنید.
- همچنین بايد از غذاهاي چرب و آبكي و سنگين و خميري مثل آش رشته، ماكاروني و قارچ و … بپرهيزند. اين افراد از مصرف گل قند و كرفس سود خواهند برد.
- يكي از غذاهاي مفيد در اين افراد گوشت كبك يا دراج يا تيهو است كه با نخود و ادویه هایی مثل زيره و شويد و دارچين و زعفران و ميخك پخته شود.
