مقدمه
یبوست یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. این عارضه میتواند به دلایل مختلفی از جمله رژیم غذایی نامناسب، کمتحرکی، استرس و یا حتی برخی بیماریهای زمینهای ایجاد شود. یبوست نه تنها باعث ناراحتی جسمی میشود، بلکه میتواند بر کیفیت زندگی و سلامت عمومی فرد نیز تأثیر منفی بگذارد. از این رو، شناخت تدابیر و راهکارهای موثر برای پیشگیری و درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار است.
در این راستا، تغییر سبک زندگی و اصلاح عادات غذایی از جمله مهمترین اقداماتی است که میتواند به بهبود عملکرد سیستم گوارش کمک کند. مصرف فیبر کافی، نوشیدن آب به میزان مناسب، انجام فعالیتهای بدنی منظم و مدیریت استرس از جمله روشهای ساده اما موثری هستند که میتوانند به رفع یبوست کمک کنند. علاوه بر این، در برخی موارد استفاده از داروها یا مکملهای ملین نیز تحت نظر پزشک میتواند مفید باشد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره تدابیر یبوست صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
برای رفع یبوست و پیشگیری از آن چه کنیم؟
در طب سنتی ایران برای رفع یبوست و پیشگیری از آن موارد زیر توصیه شده است :
– چنانچه انسان فعالیت بدنی و نرمش و ورزش روزانه و مرتب داشته باشد به ویژه اینکه ماهیچه های شکم را منقبض و به کار وا دارد، مزاج نرم و خود به خود به طور طبیعی کار میکند و نیازی به مسهل و ملین های دارویی پیدا نمیشود.
– باید از خستگی بدنی و فکری و توقف در یک جا خودداری نمود و حتی المقدور از هوای آزاد و ورزشهای ملایم مانند دوچرخه سواری که موجب تحرک عضلات شکم میشوند به شرطی که از حد اعتدال خارج نگردد بهره جست.
– از تندخویی و عصبانیت که در تشدید یبوست بسیار موثر میباشند، خودداری شود. در ضمن توجه به استراحت بدن و خواب کافی ضروری است.
– باید روزی 1 – 2 بار در ساعات معین عمل تخلیه صورت گیرد. رعایت آداب و نحوه صحیح غذاخوردن ضروری است. مزه مزه کردن کمی نمک قبل از غذا و بعد از غذا به پاکسازی بدن و جلوگیری از یبوست کمک می نماید.
پرهیزات جلوگیری یبوست
برای جلوگیری از یبوست باید از مصرف بعضی خوراکی ها پرهیز نمود:
- بادنجان
- عدس
- گوشت
- های مانده و نمک سود
- ماهی شور
- قهوه
- شکلات
- کاکائو
- چای پررنگ
- ماکارونی
- شیرینیجات مصنوعی
- سبزیجات تند مثل تره و تره تیزک
- خوراکی های ترش و قابض مثل آبغوره
- آب یخ
- فست فودها
- غذاهای آماده
- کارخانه ای
- و …
لیست خوراکی هایی رفع یبوست
مواد خوراکی که مصرف آنها در رفع مشکل یبوست مفید است :
- مصرف میوهجات و سبزیجات (چه به صورت خام و چه پخته)برای جلوگیری از یبوست مفید است. بهترین میوه هایی که میتوان استفاده نمود عبارتند از: آلو، زردآلو، گلابی، انجیر، مویز و انگور.
- سوپ اسفیدباج تهیه شده از گوشت جوجه مرغ یا بره و بزغاله و یا پرندگانی که گوشت آنها سبک و زود هضماست.
- سبزیجاتی مثل اسفناج، کدو، گشنیز، کمی شنبلیله، ماش پوست گرفته، جو پوست گرفته و کمی برنج و آب و ادویه جات
- شوربای تهیه شده از گوشت مرغ چاق یا پرندگانی مثل کبوتر و گنجشک
- آشی که در طبخ آن از ماش پوست گرفته، نخود و مغز بادام استفاده شده باشد.
- سوپی که از هویج، سبوس گندم و جو و مقداری سبزیجات پخته شده باشد در لینت طبع موثر است.
- آبگوشت خروس که گوشت آن خوب پخته و با روغن بادام تهیه شده باشد.
- کسانی که یبوست آنها ناشی از ضعف روده است از نخودآب که با گوشت مرغ چاق و کمی دارچین و تخم کرفس و روغن بادام یا زیتون تهیه شده باشد استفاده کنند.
- زرده تخم مرغ نیم پز مفید است.
- آشی مرکب از برنج، تره و جعفری تهیه کنند و یک ربع ساعت قبل از مصرف آش 40 گرم گل سرخ را خوب ساییده و داخل غذا بریزند و پس از یک ربع میل کنند.
- خورشتهای ملین و سبزیدار مثل خورشت آلو و خورشت کرفس با نان سبوسدار استفاده شود.
- کسانی که علت یبوست در آنها حرارت بالای روده و معده است، آشی که از ماش و مغز بادام و کدو تهیه شده باشد استفاده نمایند.
- کسانی که در اثر یبوست دچار بواسیر شدهاند خاگینهای با زرده تخم مرغ و تره با اندکی پیاز توصیه میشود. اگر تره را با گوشت پخته و میل نمایند از خونریزی بواسیر جلوگیری میکند.
- شربتهای ملین : 2-3 قاشق غذاخوری خاکشیر در آب جوش با کمی نبات، بعد از آن تا 1 ساعت غذا خورده نشود.
- شربت آلو : مقداری آلوی درشت شیرین را کاملا شسته، آن را در ظرفی ریخته و آنقدر آب به آن میافزایند که آب روی آلوها را بگیرد، سپس با حرارت ملایم آن را بپزید و مقدار آب را ثابت نگه دارند، یعنی هر قدر از آب تبخیر شد به همان اندازه به آن افزوده تا آلوها باز و له شوند. بعد آن را صاف کرده و آب آن را با شکر به اندازه یک چهارم آب بجوشانید تا به قوام آید. در هر وعده 100 تا 150 گرم بنوشید.
- اگر به جای شکر از ترنجبین استفاده شود خاصیت لینت بخشی آن بیشتر میشود.
- اگر یبوست از حرارت بالای معده و رودهها باشد: شکر سفید 35 گرم، آب هندوانه 70 گرم، ترنجبین 35 گرم مخلوط کرده و مصرف نمایید.
برای درمان و جلوگیری یبوست چه کنیم؟
استفاده از ترکیبات زیر در جلوگیری و درمان یبوست مفید است :
- خیسانده 10 – 15 عدد انجیر در آب عسل (ماء العسل) قبل از غذا میل شود. یا 15 عدد انجیر و 15 عدد آلو بخارا در ماءالعسل یا جلاب خیس کرده و قبل از غذا میل شود. سپس کمی از ماءالعسل یا جلاب روی آن بنوشید . 50 گرم مغز گردو را با 50 گرم انجیر خشک مخلوط و له کرده، در چندین وعده میل شود که باعث لینت و اعتدال مزاج میگردد.
- سبوس گندم 60 گرم، شکر سرخ 250 گرم، مغز بادام 40 گرم، همه را نرم کوبیده و با آب به صورت حریره میل شود.
- عسل انجیر: مقداری انجیر را در ظرفی ریخته و با آب به اندازهای که روی انجیرها را بپوشاند بجوشانید، هر وقت مقدار آب کم شد مجددا آب اضافه کنید تا سطح آب در ظرف ثابت بماند. وقتی انجیرها خوب له شدند آن را صاف کرده و آب آن را حرارت داده تا غلیظ شود. میتوان به اندازه یک چهارم وزن مایع به دست آمده شکر اضافه نموده و حرارت دهید تا به قوام عسل برسد.
- مربای زنجبیل، گل سرخ با دوغ، هلیله سیاه با دوغ هر کدام ملین طبعاند. استفاده از آب هویج، کاهو، اسفناج، انیسون، روغن کنجد و روغن زیتون در رژیم غذایی به پیشگیری و درمان یبوست کمک میکند.
- مالیدن روغن بنفشه، روغن زیتون، لعاب ختمی و کتیرا بر شکم در جهت حرکت عقربههای ساعت کمک کننده است.
