مقدمه
سردرد یکی از مشکلات رایج در میان افراد است که به دلایل مختلفی از جمله استرس، خستگی، تغذیه نامناسب و تغییرات هورمونی ایجاد میشود. انواع مختلف سردرد، از جمله سردرد تنشی، میگرنی، خوشهای و سردردهای ناشی از مشکلات سینوسی، هرکدام نیاز به مراقبتها و درمانهای خاص خود دارند. با این حال، رعایت برخی توصیههای کلی میتواند به کاهش شدت و دفعات سردرد کمک کند. مدیریت استرس، خواب کافی، تغذیه سالم و مصرف منظم آب از جمله اقداماتی هستند که برای پیشگیری و کنترل سردرد توصیه میشوند.
علاوه بر توصیههای مفید، پرهیز از برخی عادات و مواد غذایی نیز میتواند نقش مهمی در کنترل سردرد داشته باشد. مصرف بیش از حد کافئین، الکل، غذاهای فرآوریشده و مواد حاوی افزودنیهای شیمیایی ممکن است در برخی افراد موجب تشدید سردرد شود. همچنین، استفادهی بیش از حد از داروهای مسکن میتواند سردردهای وابسته به دارو را ایجاد کند. شناسایی عوامل محرک و پرهیز از آنها به همراه رعایت سبک زندگی سالم، میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش مشکلات مربوط به سردرد داشته باشد و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره توصیه ها و پرهیزات برای همه اقسام سردرد صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
توصیه ها و پرهیزات برای همه اقسام سردرد
از جمله امور سودمند در از بین بردن سردرد، کم خوردن و کم نوشیدن است. یعنی میزان غذا و نوشیدنی ها از آن مقدار که به آن عادت دارند کمتر شود. مخصوصا غذاهایی که تولید بخار میکنند (مبخرات). در کم خوری هم نباید افراط شود، زیرا گرسنگی در سردردهای گرم و خصوصا سردرد صفراوی مضر است. گرسنگی شدید، بیخوابی بسیار، خواب زیاد و طولانی، خواب روز و بعد از ظهر باعث سردرد میشود. برای بهبود سردرد بالاخص از نوع گرم، سکون و آرامش، کم صحبت کردن و ترک هر چیزی که بدن و مواد را به حرکت در میآورد مثل زیاد فکر کردن، خشم و غضب، زیاد نزدیکی کردن بسیار مفید است.
بهترین درمان اکثر سردردها، نرم نگه داشتن شکم و جلوگیری از یبوست، ماساژ و مالیدن دست و پا و گذاشتن آنها در آب گرم و کمی پیادهروی است. ماساژ پاها از لحاظ قوت و ضعف به حدی باشد که مریض خوشش بیاید و بخوابد. پاشویه برای رفع سردرد خوب است و آن را برای همه اقسام سردرد مادی از بهترین چیزها میدانند. در سردردهای مادی که ناشی از تجمع مواد زاید در سر میباشد، بستن پاها، ماساژ و شستشوی آنها با آب گرم و بادکش کردن ساق پاها باعث کشانیدن مواد از سر به پایین میشود. کوبیدن و مالیدن سر در موقع درد مضر است. به جای آن ساق و کف پاها را بمالند. بعد از تنقیه و پاکسازی بدن، ماساژ سر به آهستگی اشکالی ندارد. ماساژ اعصاب و عضلات گردن خوب است.
سنگ پا زدن و گذاشتن پاها در آب سرد بعد از استحمام توصیه شده است. بوییدن مواد خوشبو، نرم نگه داشتن شکم با ملیناتی نظیر فلوس (خیار شنبر)، گلقند به حسب سبب مفیداست. بوییدن اشیای گرم مثل نرگس، ریحان، مرزنجوش، سیاهدانه، عنبر، عود برای سرد مزاجان و بوییدن صندل، کافور، خیار و اشیای سرد خوشبو برای گرم مزاجان موثر است. البته بوییدن موارد فوق به کسانی که حساسیت به انواع بوها دارند توصیه نمیشود.
مواد غذایی مضر سردرد
- ترشیجات بالاخص سرکه (غذاهای ترش مگر در بعضی از اقسام سردرد مثلا سردردی که به مشارکت معده باشد و آن غذای ترش موجب دباغیت و تقویت معده شود و منع ریختن صفرا به معده بکند مجاز است)
- غذای نفاخ و دیر هضم
- غذاهای بخارزا مانند گردو
- سیر
- سیر داغ
- پیاز
- تره
- تره تیزک
- کلم
- خردل
- فلفل
- سلیخه
- زعفران زیاد
- خرما
- شنبلیله
- عدس
- لوبیا
- بادمجان
- باقالی
- پنیر
- ماهی
- دارچین برای گرم مزاجان.
- کسی که با سردرد دچار ضعف بدنی میشود از مصرف شیر اجتناب ورزد.
سردرد گرم
توصیه هایی برای سردرد گرم
- نوشیدن ماءالشعیر، شربت لیمو، شربت آلو. خوردن خیسانده آلوبخارا، خیسانده تمرهندی یا عناب (مخصوصا در صورت یبوست).
- خوردن کاهو. لعاب اسفرزه با جلاب که منع صعود بخار به سوی سر میکند.
- پودر گشنیز خشک 7 تا 10 گرم با هم وزنش شکر یا پودر نبات بعد از غذا.
- برای سردردی که از حرارت آفتاب ایجاد شده باشد لعاب بهدانه که در گلاب لعاب داده باشد.
- اسفیدباج، کشک جو با شیره مغز بادام، آش ماش که از ماش پوست گرفته، کدو، اسفناج، گشنیز، خرفه، شیره مغز بادام، روغن بادام و آب انار یا آبغوره درست شده باشد.
- ترشی غذاها آبلیمو، آبغوره، آب انار، زرشک، تمرهندی یا سماق باشد.
- در غذاها از گشنیز تازه یا خشک استفاده شود.
- انار، شفتالو، به، سیب، گلابی میخوش، آلو، توت، خیار مفیدند.
- پاشویه با جوشانده سبوس گندم، خطمی و بنفشه. اگر ادویه مذکور در دسترس نباشد صرفا آب گرم و نمک و سبوس هم مفید است.
- مالیدن روغن گل به وسط و جلوی سر البته در صورتی که همراه با سردرد، نزله (ترشح پشت حلق) و آبریزش بینی نباشد. در مواقعی که نزله و سرفه نباشد، گذاشتن پارچهای که با روغن گل، گلاب دو برابر روغن و سرکه نصف روغن تر شده باشد روی پیشانی و جلوی سر مکررا و عوض کردن آن بعد از گرم شدن. بوییدن گل سرخ و گلاب، نوشیدن و پاشیدن گلاب بر سر و صورت (مقدار گلاب خیلی کم نباشد زیرا باعث تشدید سردرد میشود).
- گذاشتن لیموروی پیشانی. به این ترتیب که لیمو را بریده و هر دو قسمت آن را روی تابهای که گرم باشد گذاشته یکی از آنها را برداشته روی پیشانی بگذارند و هرگاه سرد شد آن را مجددا روی تابه گذاشته و دیگری را روی پیشانی بگذارند.
- بادکش کردن پاها و بعد از آن شستن پاها با آب نیم گرم یا آبی که داروهای پاشویه در آن جوشانده باشند برای همه اقسام سردرد گرم مفید است.
اسفیدباج
بال جوجه یا مرغ یا گوشت بزغاله و بره یا پرندگانی که گوشت آنها سبک و زود هضم است در آب بجوشانند و
کف آن را بگیرند تا بپزد. سپس ماش و جو پوست گرفته و کمی برنج و سبزی جات (اسفناج، گشنیز، کدو) و نمک و روغن بادام را اضافه شود.
ماءالشعیر
مقداری جو را در 14 تا 20 برابر آب خیسانده، روی شعله ملایم بپزند تا جو باز بشود. به محض شکفته شدن
جوها، از روی حرارت برداشته تا سرد شود. آب آن را صاف کرده نیم گرم بنوشند.
جلاب
یک کیلو شکر را با سه کیلو گلاب روی شعله ملایم قرار داده تا بجوشد، کف آن را بگیرید تا مقدار آن نصف شود،
سپس یک گرم زعفران ساییده به آن اضافه کنید. مایه شربت را در یخچال نگهداری کرده موقع مصرف با آب رقیق کرده بنوشید.
شربت لیمو
مقداری شکر را در ظرفی ریخته، آنقدر آبلیموی تازه روی آن بریزند تا رویش را بگیرد، یک شبانه روز در ظرف در
بسته در دمای معمولی نگهداری شود. سپس آن را صاف کرده با قدری دیگر آبلیمو با حرارت به قوام بیاورند. با آب رقیق کرده بنوشند.
سردرد سرد
از آب بسیار سرد، پشت میوه آب خوردن، غذاهای سرد مثل ماست، ماهی، نوشیدنی های سرد، میوه های سرد مثل خیار، نارنگی، پرتقال و…، استحمام طولانی مدت پرهیز شود. همچنین پرهیزات کلی سردرد نیز رعایت شود.
توصیه هایی برای سردرد سرد
- گرم کردن سر با پارچه گرم شده، کیسه آب گرم، سبوس و نمک گرم شده (کیسه پارچهای را از سبوس گندم و نمک پرکرده روی آتش گرم کنند و روی سر بگذارند).
- بخور از آبی که در آن بابونه، اکلیل الملک، بومادران، آویشن و سپستان جوشانده باشند و سپس پارچه هایی در آن آب گذاشته روی موضع درد بگذارند.
- پاشویه با سبوس، بابونه، اکلیل الملک و نمک. روغن مالی بدن با روغنهای مناسب مانند بادام، زیتون.
- مالیدن روغن سیاه دانه در سوراخ بینی و پیشانی، دوش آب گرم، در حمام گرم آب گرم روی سر مکررا بریزند تا سر گرم شود و بعد از بیرون آمدن سر را بپوشانند و از هوای سرد محافظت کنند، ماساژ ساق پاها و بستن پاها از ران تا ساق.
- اگر سردرد از سرمای هوا باشد، یک عدد شلغم درشت را تکه تکه کرده و بپزند تا له شود و بعد بخار آن را با نفس عمیق استنشاق کنند و به مغز بفرستند.
- در صورت یبوست شکم، انجیر را در آب و عسل خیسانده بخورند.
خوردنی های مفید
سکنجبین که با عسل درست شده باشد، شربت اسطوخدوس، مربای بالنگ، مربای زنجبیل، ماءالعسل که با عرق رازیانه درست شده باشد، بهتر است به جای آب از آب عسل استفاده شود. انجیر خشک، مویز، پسته، بادام خام. دمکرده بابونه، زرده تخم مرغ عسلی، خوراک گوشت مرغ خانگی، دراج، تیهو پرندگان بیابانی و کوهی که با ادویه جات خوشبو مثل زیره، میخک، هل، دارچین و گشنیز خشک و شوید خشک و چغندر تهیه شده باشد. حریرهای که با شیر گوسفند و سبوس گندم یا آرد گندم یا گندم کوبیده درست شده باشد، سوپ جوجه با نان گندم، اسفیدباج با ادویهجات گرم مثل نمک، زیره، دارچین، پودر میخک، پودر آویشن. نخودآب. استنشاق بخار آش ها و سوپ ها هنگام خوردن و بخار آنها را به مغز رساندن خوب است .
شربت اسطوخودوس
اسطوخودوس خشک 100 گرم، در یک لیتر گلاب شب خیسانده، صبح بجوشانید تا نصف شود با 400 گرم قند به قوام بیاورید. مایه شربت را با آب گرم رقیق کرده میل کنید.
نخودآب
مقداری نخود را 24 تا 48 ساعت در آب خیسانده و با آب بپزید. به نخود آب میتوان گوشت پرندگانی مانند کبک، تیهو، جوجه مرغ خانگی، جوجه کبوتر، روغن زیتون، تخم کافشه و ادویه جات خوشبو مثل زیره، دارچین نیز اضافه کرد .
سردرد سوداوی (نوعی سردرد سرد)
انگور، مویز بیدانه، کشمش، پسته، نارگیل، بادام (هر شب 10 تا 15 عدد بادام درختی را شکسته، در آب گذاشته، صبح پوست نازک قهوهای را برداشته خوب جویده قورت دهید). حریره بادام، مربای هلیله، دمکرده گل گاوزبان با بادرنجبویه و اسطوخدوس و ترنجبین به جای چای، زرده تخم مرغ عسلی، سوپهای چرب با گوشت پرندگان فربه و نخود پخته، گوشت بره یا بزغاله با چغندر و هویج و روغن بادام و ادویهجات گرم، استفاده از مفرحات، ترک مواد غذایی سودازا مثل عدس، پنیر کهنه، بادمجان، گوشت خشک کرده، ماهی شور، همه شوریجات و… . پرهیز از غذاهای سرد و ترش برای مبتلایان به سردرد سوداوی توصیه می شود.
