یائسگی، مرحلهای طبیعی از زندگی هر زن است که در آن تولید هورمونهای جنسی کاهش مییابد و قاعدگی به طور دائمی متوقف میشود. این دوره معمولاً در سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد و با تغییرات فیزیکی و روانی متعددی همراه است. هرچند یائسگی فرایندی اجتنابناپذیر است، اما میتوان با اتخاذ برخی راهکارها و تغییرات در سبک زندگی، بروز آن را به تأخیر انداخت و از شدت علائم آن کاست. تغذیه مناسب، فعالیتهای ورزشی منظم، و مدیریت استرس نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی و کاهش سرعت فرایند پیری دارند.
یکی از عوامل مهم در تأخیر یائسگی، رعایت رژیم غذایی غنی از فیبر، ویتامینها، و مواد معدنی است. مصرف مواد غذایی حاوی استروژنهای گیاهی مانند سویا، میوهها، سبزیجات، و غلات کامل میتواند به حفظ تعادل هورمونی کمک کند.
همچنین، انجام ورزشهای منظم مانند یوگا و تمرینات تنفسی میتواند به کاهش استرس و بهبود سلامت عمومی بدن کمک کند. از سوی دیگر، اجتناب از مصرف دخانیات و کاهش مصرف الکل نیز میتواند تأثیر مثبتی در کاهش خطر بروز یائسگی زودرس داشته باشد. با پیروی از این راهکارها، میتوان از بروز زودهنگام یائسگی جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را در دوران میانسالی بهبود بخشید.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره یائسگی ، آزمایش پاپ اسمیر و اطلاعات مفیدی برای خانم ها صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
چگونه می توان از یائسگی جلوگیری کرد؟
با عمل پیوند تخمدان جوان و فعال در یک خانم مسن می توان به سادگی از یائسگی جلوگیری کرد .تاکنون تعداد معدودی از اینگونه پیوندها تحت شرایط بسیار مخصوص انجام گرفته است ولی زملانی می رسد که پیوند تخمدان مانند هر عمل جراحی ساده دیگر در هر بیمارستانی به طور معمول انجام شود.
آیا یک خانم می تواند جنس فرزندش را قبلا تعیین کند؟
بطور یقین بله . روشهای تلقیح مصنوعی با انتخاب نوع اسپراماتوزوئید (xیا y) هم اکنون نزدیک به مرز موفقیت است . هم اکنون دانشمندان قادرند اسپرماتوزوئیدهای حامل کروموزوم x را از اسپرماتوزوئیدهای حامل کروموزوم y تشخیص دهند. علاوه بر این روشی ارائه داده اند که می توان این دو نوع اسپرماتوزوئید را از یکدیگر جدا سازند بنابر این اگر خانمی مایل به داشتن دختر است ؛ کروموزومهای جنسی x و اگر مایل به داشتن پسر است ؛ کروموزمهای جنسی y شوهرش را به او تلقیح می کنند . پیشرفت های پزشکی در قرن 21 موجب می شود تا تمام خانم ها قدرت باروری داشته باشته باشند .
امکان پیش بینی سن یائسگی فراهم شد
زنان می توانند با استفاده از این تکنیک برای آینده برنامه ریزی کنند .دانشمندان بریتانیایی بر این باورند که راهی برای تعیین سن یائسگی زنان یافته اند. این تکنیک که در نشریه تولید مثل انسانی تشریح شده است برای محاسبه اندازه تخمدان زنان از شیوه ی “اولتراساوند”داخلی استفاده میکنند و به پزشکان امکان می دهد سن یائسگی را پیش بینی کنند. دختر ها در زمان تولد دارای تقریبا یک میلیون تخمک نابالغ در تخمدان هستند،اما با افزایش سن ، این تعداد تخمک به طور چشمگیری افت پیدا می کند .با نزدیک شدن سن یائسگی ، تنها چند هزار تخمک در تخمدان باقی می ماند و پس از یائسگی ،زن توانایی تولید مثل را از دست می دهد. سن یائسگی برای هر زن متفاوت است و پژوهشگران دریافته اند که می توانند با محاسبه اندازه تخمدان زن به وسیله ی اولتراساوند دریابند او چند سال دیگر برای بچه دار شدن فرصت دارد.این تکنیک می تواند به کسانی که در کودکی از سرطان جان در برده اند ،اما توانایی آنها برای تولید به خاطر شیمی درمانی یا رادیو تراپی صدمه دیده است ،کمک کند.همزمان مطالعه دیگری که در همین نشریه منتشر شده است حاکی است که زنانی که بیش از 35سال دارند آما هنوز بچه دار نشده اند نباید به شیوه های کمکی برای بار دار شدن توسل جویند. این پژوهشگران نتیجه گیری کرده اند که معالجات کمکی نمیتوان ضعف طبیعی بدن برای باردار شدن که حاصل افزایش سن است جبران کند.
نقش هورمون LH چیست؟
در حقیقت LH که سبب می شود تخم از فولیکول انتخاب شده بیرون آید F S H به تنهایی فولیکول ( فلیکل ) را تحریک می کند تا رشد کرده و استروژن را تولید کند و از طرفی نیز باعث می گردد تا فلیکل انتخاب شده به سطح تخمدان حرکت نماید ، ولی برای بیرون آمدن از فولیکول عامل دیگری غیر از F S H لازم است. اگر می توانستید تخمدانها را ، درست قبل از تخمک گذاری مشاهده کنید ، می دیدید که چگونه فلیکول مانند تاولی به بزرگی 5 میلی متر به سطح تخمدان می آید و منتظر می ماند. منتظر چه؟ منتظر L H با رسیدن L H ، فولیکول پاره می شود و تخم از آن بیرون می آید دقیقا چطور می شود که L H چنین کار ظریفی را انجام می دهد ، معلوم نیست . ولی L H وF S H به طریقی با کمک یکدیگر باعث پاره شدن فولیکول می گردند.
تخمک گذاری چطور انجام می شود ؟
یک دختر جوان از نظر شکل ظاهری و رشد جسمی ممکن است ظاهرا کامل به نظر برسد ، ولی پیش از آن که از لحاظ جنسی بالغ گردد، باید علاوه بر استروژن و هورمون محرک فولیکول هورمونهای دیگری نیز تولید کند .در این جا باز هم مغز از طریق غده هیپوفیز هورمون دیگری به نام هورمون لوتئینی luteinizing hormone یا به اختصار L H ترشح می کند.
تخمک گذاری چیست ؟
لحظه ای است که فولیکول انتخاب شده در اثر رشد و نمو پاره گشته و تخم درون خود را آزاد می کند . این تخم نیمی از خصوصیات ارثی نهفته مربوط به یک انسان کامل را در بر دارد .
استروژن چه اثری بر روی رحم دارد ؟
قبل از اینکه اولین قاعدگی ظاهر شود ، رحم به طور محسوسی بزرگ شده و تحولات قابل توجهی در آندومتر یوم به وجود می آید. آندو متریوم یعنی « درون رحم » و مقصود بافتی است که فضای داخل رحم را می پوشاند.
آزمایش پاپ اسمیر چیست؟
آزمایش پاپ روشی است که در آن سلولهایی را که از دهانه رحم و پوشش داخلی رحم به طور طبیعی می ریزند، جمع آوری کرده و برای مطالعه میکروسکپی بر روی لام پخش می نمایند . برای مثال وقتی قسمتی از پوست بدن زخم می شود ،پس از آن که خوب شدو زخم التیام حاصل نمود، پوست کهنه که متشکل از سلولها است می ریزد و زیر آن یک لایه سلول تازه به وجود می آید . همین حالت به اصلاح پوست اندازی و ترمیم سلول ، در مهبل ، دهانه رحم و پوشش داخلی رحم نیز اتفاق می افتد. آزمایش پاپ چه چیزی را نشان می دهد؟ هر نوع تغییر غیر طبیعی ایجاد شده در درون این سلولها را می توان با این آزمایش در زیر میکروسکوپ مشاهده نمود. بر خلاف سلولهای طبیعی و سالم که از دیواره مهبل، دهانه رحم و دیواره داخلی رحم می ریزند ، سلولهای سرطانی ظاهری کاملا متفاوت دارند . همه این سلولها اغلب بزرگتر بوده و در مجاورت رنگهای آزمایشگاهی رنگ بیشتری به خود می گیرند. همچنین با این روش سلولهای بافتهای متفاوت قابل تشخیص می باشند به عبارت دیگر زیر میکروسکوپ سلولهای سرطانی دهانه رحم با سلولهای سرطانی پوشش داخلی رحم تفاوت دارند . بنا بر این ، چنین اطلاعات ارزنده ای در تشخیص احتمالی سرطان در مراحل ابتدایی بسیار مفید می باشد. آزمایش سلولهای مهبل مخصوصا می توان میزان استروژن را نیز نشان دهد .
برای آزمایش پاپ چگونه نمونه برداری می کنند؟
مطالعات ثابت کرده است که دقیق ترین روش برای تشخیص سرطان اندامهای لگنی در مراحل ابتدایی این است که سلولهای نمونه را از سه ناحیه جمع آوری نمایند .
1) ترشحاتی که به طور طبیعی در قسمتهای بالای مهبل یافت می شود .
2) از سطح دهانه رحم
3) از بخش داخلی سوراخ رحم .
برای نمونه برداری از سطح دهانه رحم ، بیشتر پزشکان از یک مرهم کش چوبی استفاده می کنند. در مورد جمع آوری از ترشحات مهبل و بخش داخلی سوراخ رحم نیز روشهای مختلفی به کار می برند . بعضی با یک سوآب و برخی دیگر ممکن است با یک مرهم کش این کار را انجام دهند . هر سه نمونه جمع آوری شده را به طور جداگانه بر روی سه لام می گذارند و بلافاصله یک فیکساتور بر روی آن می پاشند تا ثابت شود و یا اینکه برای این منظور آن را درون یک محلول فیکساتور قرار داده و پس از ثابت شدن لام ها را در حرارت اطاق نگه می دارند تا خشک شوند
چرا آزمایش پاپ این همه مهم است ؟
بهترین روشی که در حال حاضر برای تشخیص سرطان رحم وجود دارد ، آزمایش پاپ است . نظر به اینکه در اوائل ایجاد سرطان دهانه رحم ، هیچ علائم و نشانه ای مطلقا وجود ندارد ، این روش مهم بخشی از معاینه کامل زنانه را تشکیل می دهد .
آزمایش تشخیص سرطان را چرا به اسم آزمایش پاپ می شناسند؟
در حدود چهل سال قبل دکتر جرج پاپانیکولائو نشان داد که سلولهای سرطانی دهانه رحم و پوشش داخلی را می توان در ترشحات مهبل مشاهده کرد . از آن زمان تاکنون پیشرفتهای فراوانی در این زمینه انجام گرفته است ولی به پاس خدمات ارزنده این محقق آزمایش پاپانیکولائو یا به اختصار آزمایش پاپ به جای « تست سرطان » استفاده می شود
عقیم سازی یعنی چه ؟
در زنان معمولا بستن هر دو لوله فالوپ را عقیم سازی می نامند . هنگامی که لوله های فالوپ را با عمل جراحی مسدود می سازند، در حقیقت گذرگاه اسپر ماتوزوئیدها را مسدود می کنند. در مردها عقیم سازی شامل بستن مجاری وابران است . این عمل که ویزکتومی نیز نامیده می شود، شامل بستن دو مجرای منتقل کننده اسپرماتوزوئیدها از بیضه ها به آلت تناسلی است . آیا عقیم سازی همان اخته کردن نیست ؟ مطلقا” خیر . اخته کردن شامل برداشتن گونادها (هر دو تخمدان یا هردو بیضه ) با عمل جراحی و یا غیر فعال کردن آنها با کمک اشعه ایکس(x) است . بنابر این اخته کردن نه تنها شخصی را برای همیشه عقیم می سازد ، بلکه موجب قطع تولید هورمونهای جنسی توسط این غدد نیز می گردد. در زنان چگونه عقیم سازی را انجام می دهند؟ در حال حاضر برای بستن لوله های فالوپ از طریق عمل جراحی سه روش وجود دارد .
1- بستن لوله ها از طریق شکم
2- بستن لوله ها از طریق مهبل
3- بستن لوله ها با کمک لاپادوسکپی .
قاعدگی دردناک چه وقت شروع می شود ؟
این ناراحتی می تواند هر وقتی در طول دوره ماهانه ، قبل و یا هنگام قاعدگی شروع شود . حتی ممکن است دو روز پس از قاعدگی ادامه یابد .
در هر حال ، درد شدید به ندرت از 12-4 ساعت تجاوز می کند . بعضی اوقات این درد به حدی شدید است که تنها پزشک می تواند آن را از درد شدید شکم تمیز دهد . پس اگر دختر جوانتان در نیمه شب با درد شدید همراه با استفراغ مواجه شد ، نگران نباشید، احتمال دارد قاعدگی درد ناک باشد . خونسردی خود را حفظ کنید و او را نزد پزشک ببرید.
