مقدمه
کاهش یا از دست دادن حس بویایی (آنوسمی) یکی از اختلالات شایع در سیستم حسی انسان است که میتواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی افراد داشته باشد. این مشکل که اغلب با اختلال در حس چشایی همراه است، معمولاً ناشی از انسداد مسیر بینی به دلایلی مانند التهاب، انحراف تیغه بینی یا پولیپ ایجاد میشود. در مواردی نیز آسیب مستقیم به عصب بویایی بر اثر عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی یا ضربه به سر میتواند باعث کاهش دائمی یا موقت این حس حیاتی شود. درک مکانیسم این اختلال و تشخیص به موقع علت آن، اولین گام در مسیر درمان مؤثر محسوب میشود.
در طب سنتی، رویکردهای درمانی متنوعی برای بهبود حس بویایی وجود دارد که شامل استفاده از گیاهان دارویی مانند مرزنجوش، سداب و سیاهدانه به صورت استنشاقی یا قطره بینی میشود. روشهایی مانند زالو درمانی در نقاط خاص بینی، بخورهای گیاهی و مصرف داروهای تقویتی مانند ماءالاصول نیز میتوانند به بازسازی عملکرد عصب بویایی کمک کنند. توجه به این نکته ضروری است که شروع سریع درمان، به ویژه در مواردی که آسیب به عصب هنوز پیشرفت نکرده است، میتواند شانس بهبودی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. ترکیب این روشهای سنتی با درمانهای مدرن میتواند نتایج بهتری در بازیابی این حس مهم ایجاد کند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره کاهش یا باطل شدن حس بویایی بیشتر صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
کاهش یا باطل شدن حس بویایی
حس بويايي يکي از حسهاي پنجگانه انساني است . هر چند اين حس در بعضي از جانداران اهميت بسيار زيادي دارد اما در انسان در بين حس هاي پنجگانه حس بويايي رتبه چهارم اهميت را داراست.
حس چشايي و حس بويايي تقريبا لازم و ملزوم يکديگرند به طوريکه فرد مبتلا به کاهش حس بويائي از طعم غذاها نيز لذت نخواهد برد. عصب بويايي در هر طرف نيمکره مغز از قاعده مغز خارج شده و از طريق سوراخهاي ريز کف جمجمه وارد بيني شده و در سقف بيني پخش ميشود.
ذرات بودار معلق در هوا به هنگام تنفس وارد بيني شده و به اين رشته هاي عصبي ميرسند و باعث تحريک اين رشته ها ميشوند. اين رشته ها جريان عصبي ايجاد شده را به مغز منتقل ميکنند و مغز ” بوي ” مربوطه را درک ميکند.
بديهي است چنانچه به هر دليل مسير تنفس از بيني دچار انسداد يا تنگي شود ذرات بودار نميتوانند به ميزان کافي وارد بيني شوند و خود را به رشته هاي عصبي بويائي برسانند در نتيجه حس بويائي فرد مبتلا به انسداد بيني کاهش مي يابد .
هر چند انحراف شديد تيغه بيني و پوليپ بيني نيز ميتوانند باعث کاهش حس بويايي شوند اما التهاب داخل بيني شايعترين علت کاهش حس بويايي است .
از عوامل شايعي که باعث التهاب داخل بيني ميشوند ميتوان از ويروس سرماخوردگي و همچنين از حساسيت بيني يا آلرژي نام برد.
خوشبختانه در اين موارد با برطرف شدن التهاب و تورم داخل بيني مجدداً فضاي داخل بيني باز ميشود و بيمار احساس بويائي خود را بدست ميآورد.
متاسفانه نقش ويروس سرماخوردگي فقط به ايجاد تورم درداخل بيني محدود نميشود و در موارد نادري ويروس مستقيماً به عصب بويائي حمله کرده و باعث آسيب غير قابل برگشت آن ميشود.
در اين مورد کاهش حس بويايي و يا فقدان آن در بعضی مواقع دائمي خواهد بود. در مواردي نيز ممکن است ضربه وارده به سر باعث شکستگي قاعده جمجمه و در نتيجه قطع شدن اعصاب بويائي شود که باز هم کاهش حس بويايي يا فقدان آن می تواند دائمی باشد البته در طب سنتی موارد درمان شده وجود داشته است.
مراحل درمان و دستور زالوگذاری
خوردن ماءالاصول و ایارج فقیرا مؤثر است و مر را با انجیر غرغره کنند و با جوشانده مرزنجوش و درمنه ترکی سر را بشویند و در بینی کشند آب چغندر آب اذان الغار، آب سداب یا آب پودینه رقیق را استنشاق کنند یا سیاهدانه را جوشانده آب رقیق شده را در بینی کشند (5 گرم در یک بطر) یا سیاهدانه را به مقدار یک گرم نرم کوبیده در یک قاشق رغن زیتون ریخته سه قطره در بینی بچکانند یا 5 گرم مرزنجوش را در یک بطر آب جوشانده صاف کرده روزی 4 مرتبه استنشاق نمایند.
داروهای بخور و عطسه اور هر شب یک بار استفاده شود و پس از اتمام روغن بنفشه یا بنفشه بادام را در بینی 2 قطره بچکانید و 3 جلسه 2 هفته یکبار 2 عدد زالو هر طرف بینی بیاندازید.
