مقدمه
یبوست یکی از مشکلات شایع گوارشی است که به دفع سخت، نادر یا ناقص مدفوع اطلاق میشود و میتواند باعث ناراحتی و اختلال در زندگی روزمره فرد شود. این عارضه معمولاً زمانی رخ میدهد که حرکات روده کند شده یا مدفوع آب کمتری داشته باشد، که منجر به سفت شدن و دشواری در دفع میشود. یبوست میتواند به دلایل مختلفی از جمله رژیم غذایی کمفیبر، کمآبی بدن، کمتحرکی، استرس و تغییرات در سبک زندگی ایجاد شود. علاوه بر این، برخی بیماریها یا مصرف داروهای خاص نیز میتوانند در بروز یبوست نقش داشته باشند.
علل یبوست اغلب چندعاملی هستند و ممکن است ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی در ایجاد آن دخیل باشند. برای مثال، مصرف ناکافی مایعات، عدم تحرک فیزیکی و مصرف غذاهای فرآوریشده میتوانند به طور مستقیم بر عملکرد روده تأثیر بگذارند. از سوی دیگر، شرایط پزشکی مانند سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، کمکاری تیروئید یا دیابت نیز میتوانند باعث یبوست مزمن شوند. شناخت دقیق علل یبوست اولین قدم برای پیشگیری و درمان مؤثر این مشکل است.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره علل یبوست بیشتر صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
علل یبوست
علت اصلی معمولاً کندی سرعت عبور مواد از کولون و یا اختلال دفع است. برخی از بیماریها موجب یبوست میشوند مانند رژیم کمفیبر یا کمآبی، کمکاری تیروئید، بیماری دیابت، تومورها و سرطانهایروده.
عوامل تشدید
عوامل شایعی که یبوست را تشدید میکند عبارتند از: نوع رژیم غذایی، نداشتن رژیم غذایی حاوی سبزیجات و میوهها، کم مصرف کردن مایعات و نداشتن فعالیت فیزیکی مناسب. مصرف برخی از داروهامثل داروهای ضد فشارخون بالا و برخی داروهای پایین آورندهٔ چربی خون هم در ایجاد یبوست موثرند. شرایط فیزیولوژیکی مثل حاملگی و افزایش سن، تعدادی از بیماریها که با کاهش حرکت همراه است مانند قطع نخاعی یا بیماریهای عضلانی مثل دیستروفی عضلانی نیز از علل یبوستاند. برخی بیماریهای روده بزرگ که به جهت اختلال در حرکات روده بزرگ میباشد مثل بیماری رودهٔ تحریکپذیر، بیماریهای مرتبط به عضلات کف لگن و بالاخره افسردگی از علل دیگر ایجاد یبوست هستند.مصرف مواد مخدر و هم چنین قرص های حاوی مواد مخدر سنتی و صنعتی همانند ترامادول و متادون نیز میتواند باعث ایجاد یبوست گردد
روش درمان
روش درمان براساس علت یبوست تعیین میشود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود. در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، از داروهای ملین و به ترتیب از داروهای بی ضرر، کم ضرر و داروهای محرک شروع میکنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. البته تمام بیماران نیازمند مصرف دارو نیستند. در صورت امکان قطع داروهایی که منجر به یبوست میشود از راههای درمان است. درمان کمکاری تیروئید و سایر بیماریها باید انجام شود.
برخی از ملینهای معروف عبارتند از هیدروکسید منیزیم ، روغنهای معدنی مانند پارافین ، داروهای گیاهی مانند سنا ، سی لاکس و پسیلیوم ، ملینهای اسموتیک مانند لاکتولوز ، بیزاکودیل و روغن کرچک.
تغییر در رژیم غذایی
تغییر در رژیم غذایی شامل توصیه به مصرف مواد غذایی پر فیبر مانند سبزیجات و افزایش مصرف میوهجات است. افزایش تحرک و فعالیت بیمار نیز توصیه میشود.نوشیدن اب و چای کمرنگ و سایر مایعات نیز توصیه می شود در ضمن در میان میوه ها گریپ فروت برای درمان این بیماری بسیار مفید است چای پررنگ نیز می تواند موجب یبوست شود افراط در نوشیدن قهوه به علت دارا بودن مقادیر زیادی ازکافئین می تواند باعث ایجاد یبوست گردد
مراجعه به پزشک
عدم درمان اولاً باعث مشغله فکری و احساس ناراحتی در بیمار میشود . دوماً باعث عوارضی مانند خونریزی ناشی از بواسیر و چکیدن خون از مقعد میشود که در طولانی مدت برای دستگاه گوارشی و رودهٔ بزرگ مضر است. بنابراین با توجه به پیامدهای وخیم این بیماری، تمام بیماران باید بلافاصله بعد از بروز علامتهای آن به پزشک مراجعه نمایند.
عوارض مصرف خودسرانهٔ داروهای شیمیایی
با توجه به اینکه داروهای شیمیایی دارای عوارضی هستند ، علاوه بر این که ممکن است دستگاه گوارش به این داروها عادت کند و دیگر جوابی به آنها ندهد. بنابراین به هیچ وجه این بیماران نباید خودسرانه دارو مصرف کنند.
اگر دچار یبوست هستید توصیه می کنیم از این عصاره میل کنید تا هرگز دچار یبوست نشوید.
عصاره مالت جو برای افرادی كه دچار التهاب روده، یبوستیا فتق معده هستند، بسیار مفید است.
جوهای جوانهزده را مالت میگویند كه دارای 60 درصد مالتوز، 10 درصد ساكاروز، 20 درصد دكسترین و مقداری مواد مغذی و ویتامینهای 1 B و 2 B است.
در مرحله جوانهزنی و بر اثر عملكرد آنزیمهای مختلف موجود در جو، مواد مغذی بسیاری تشكیل یا افزایش مییابند (مثل ویتامینهای گروه B و اسیدهای آمینه ضروری) سپس مالت را میجوشانند و با افزودن مواد خوراكی مجاز و رازك، مایع حاصل را صاف و بستهبندی میكنند.
عصاره مالت جو برای افرادی كه دچار یبوست هستند، میتواند مفید باشد و هر فردی باید در برنامه غذایی روزانه خود به مقدار كافی فیبرهای غذایی محلول و غیرمحلول را مصرف كند. فیبرها اثرات مفید بسیاری دارند، از جمله باعث تنظیم عملكرد روده، كاهش خطر بیماریهای قلبی و بعضی انواع میشوند.
علت اين بيماري چيست ؟
علت اين بيماري، ايجاد خراشيدگي در پوست مقعد به دنبال اسهال طولاني مدت يا يبوست است . اين خراشيدگي باعث انقباض عضله داخلي مقعد مي شود واين انقباض باعث ايجاد درد شديد مي گردد.
علائم اين بيماري چيست ؟
افراد مبتلا به اين بيماري معمولا” با درد هنگام اجابت مزاج مراجعه مي كنند و گاهي نيز از خروج چند قطره خون همزمان با اجابت مزاج شاكي هستند . بعضي از بيماران از درد شديدي كه چند ساعت پس ازاجابت مزاج تداوم دارد شاكي هستند . البته بايد بيماران بدانند كه عليرغم درد شديد و همراهي با خونريزي ، اين عارضه بيماري خطرناكي نمي باشد .
انواع اين بيماري كدام است ؟
زخم مقعد دو نوع حاد و مزمن دارد . در نوع حاد ، زخم سطحي است و با درمان دارويي بهبود حاصل مي شود . افراد مبتلا به انواع مزمن سابقه چندين مرتبه درد هاي مشابه دارند و زخم آنها عمقي است و با برجستگي در مجاور مقعد همراه است. درمان اين گروه افراد مشكل تر است و به جراحي نياز پيدا مي كنند .
روش درمان در انواع حاد چگونه است ؟
براي درمان اين بيماري چند روش وجود درد كه بطور همزمان استفاده مي شوند و تا تاثير كامل، به حدود ده روز زمان نياز است .
الف) استفاده از موادي كه حجم مدفوع را زياد مي كنند و باعث نرم شدن مدفوع مي شوند : با رعايت رژيم غذايي حاوي مواد غذايي فيبردار مانند كلم ، كاهو ، خيار، سيب همراه پوست آن ، ميوه جات ، خاكشير محلول در آب، اسفرزه محلول در آب ، انجير خشك كه آب انداخته شده است و يا دارو هايي مثل پسيليوم ، شربت لاكتولوز يا شربت منيزيم مي توان به اين هدف دست يافت.
ب) نشستن در لگن آب گرم حاوي چند قطره بتادين روزانه سه تا پنج مرتبه و هر بار به مدت حدود بيست دقيقه.
پ) استفاده از داروهاي كاهش دهنده درد كه شامل پماد بي حسي ليدو كائين بطور موضعي يا داروهاي مسكن خوراكي است .
ت) استفاده از داروهايي كه باعث افزايش خونرساني به اين ناحيه مي شوند مانند پماد نيترو گليسيرين. اين پماد با اتساع عروق خوني ناحيه مقعد باعث افزايش خونرساني به آن مي شود و در نتيجه به ترميم زخم سرعت مي بخشد. البته استفاده از اين دارو در بعضي افراد باعث سوزش در محل استفاده يا سر درد مي گردد. روش استفاده از آن بطور موضعي روي زخم مقعد دو الي سه مرتبه در روز است .
درمانهاي فوق تقريبا” هميشه باعث بهبود فيشر حاد مي شوند ولي در فيشر مزمن فقط در نيمي ا ز موارد باعث رفع علائم مي شود و بقيه افراد نياز به جراحي دارند.
روش درمان در انواع مزمن چگونه است ؟
انواع مزمن كه به به درمان دارويي جواب ندهند بايد تحت جراحي قرار گيرند . روش جراحي به اين صورت است كه قسمتي از عضله داخلي مقعد كه دچار انقباض شده است برش زده مي شود. اين امر باعث مي گردد كه انقباض رفع شود و درد بيمار ازبين برود . پس از رفع درد ، زخم مقعد تدريجا” بهبود خواهد يافت. پس از عمل درد مربوط به بيماري از بين مي رود ولي درد مربوط به برش و انجام جراحي تا چند روز تداوم دارد.
آيا عمل جراحي با عارضه اي همراه است ؟
بله .انجام جراحي در بعضي افراد باعث بي اختياري مختصري در دفع گاز مي شود كه تدريجا” پس از چند ماه مرتفع خواهد شد . در بعضي افراد خونريزي تداوم خواهد داشت كه پس از دو هفته رفع مي شود و بعضي افراد پس از عمل احتباس ادرار پيدا مي كنند كه پس از 24 ساعت رفع مي شود .
جريان تشكيل مدفوع
در جريان هضم غذا مواد مفيد و قابل استفاده در روده كوچك جذب ميشود و بخش ناچيزي بصورت غيرقابل جذب وارد روده بزرگ ميشود. اين بخش غيرقابل جذب عمدتاً مواد فيبري (پلي ساكاريدهاي موجود در غشاء سلولهاي گياهي) و منشأ آنها دانه غلات و حبوبات است. در روده بزرگ عمدتاً آب و املاح جذب ميشود و آنچه نهايتاً دفع ميشود در يك فرد سالم معادل 400-200 گرم مدفوع و 24 ساعت است. حدود 75 درصد وزن مدفوع آب است و 25 درصد ديگر مواد جامد است محتويات مواد جامد مدفوع عمدتاً از لاشه ميكروبها و مواد فيبري تشكيل شده است. بنابراين وزن و قوام مدفوع در هر فرد بستگي به ميزان آب موجود در آن و حجم مواد فيبري دارد. درصد مواد فيبري در مدفوع بستگي كامل به ميزان مصرف اين مواد در رژيم غذايي دارد و حجم آب مدفوع بستگي به حركات دودي روده بزرگ (طول مدت ماندگاري مواد دفعي در روده بزرگ و فعاليت روده بزرگ در جذب آب مدفوع) دارد. در افرادي كه مقدار زيادي فيبر مصرف ميكنند (نان گندم و جو سبوس دار، حبوبات و…)و حركات دودي روده بزرگ طبيعي نيز دارند، حجم مدفوع در 24 ساعت ممكن است به 400 گرم برسد.
تعريف يبوست
نزديك به نيمي از افراد كه با شكايت يبوست به پزشك مراجعه ميكنند طبق تعريف يبوست ندارند اغلب اين افراد از ميزان و يا نحوة دفع مدفوع شكايت دارند. تعداد دفعات اجابت مزاج در افراد مختلف جامعه متفاوت است و از 3 بار در روز تا 3 بار در هفته محدوده طبيعي تلقي ميشود. به همين دليل بوجود آمدن تغيير در تعداد دفعات اجابت مزاج در هر فرد نسبت به وضعيت معمولي او (كاهش تعداد دفعات اجابت مزاج) بايد يبوست تلقي شود ولي اگر كسي هميشه يكبار در هر مدفوع نيز بستگي كامل به نوع رژيم غذايي فرد دارد و كاهش قابل وجه مواد فيبري در غذا ميتواند منجر به مدفوع كم حجم و خشك شود كه با تغيير رژيم اصلاح ميشود.
علل يبوست
يكي از علل مهم يبوست مصرف غذايي كم فيبر و كم آب است. در مسافرت كه معمولاً كه رژيم غذايي شما عوض ميشود، ميتواند يبوست ايجاد گردد. خانمهاي حامله اغلب يبوست پيدا ميكنند. علل ديگر يبوست عبارتند از كم تحركي، استفاده نادرست از مسهلها، مصرف داروهاي خاص (از قبيل داروهاي ضد درد، مدرها، و آنتي هيستامينها) يا عدم اختصاص وقت كافي براي عمل دفع مدفوع ميباشد. بيماريهايي از قبيل مرض قند و كم كاري تيروئيد نيز ممكن است باعث يبوست شوند.
آزمايش ها
براي كنار گذاشتن علل جدي يبوست معايناتي انجام ميشود. معمولاً نمونه مدفوع و خون جهت آزمايش گرفته ميشود. انجام سيگموئيدسكوپي ممكن است لازم باشد. طي اين آزمون، پزشك درون روده بزرگتان را به وسيله يك دستگاه بخصوص مشاهده ميكنيد. ممكن است يك عكسبرداري ويژه با اشعه ايكس كه تنقيه با باريم ناميده ميشود، نيز انجام شود. براي اين آزمون روده بزرگ توسط محلول باريمدار پر ميشود، سپس عكسهايي با اشعه ايكس از كل روده بزرگتان گرفته ميشود.
درمان يبوست
بعد از بررسي شما يك طرح درماني مناسب توسط پزشكتان توصيه ميشود. اين درمان ميتواند خوردن فيبر بيشتر، انجام ورزش بيشتر و پرهيز از مصرف زياد از حد مسهلها و يا قطع داروهاي غيرضروري باشد.
فيبر بيشتري بخوريد
يكي از بهترين راههاي درمان شما مصرف غذاهاي با فيبر زياد است. بهترين منبع فيبر، غلات (جو، گندم) و سپس حبوبات است. سبزيجات نيز داراي فيبر قابل توجهي هستند. مواد فيبردار حجم مدفوع را زياد و دفع آن را از روده بزرگ تسريع مينمايد. نوشيدن مايعات كافي هم توصيه ميشود.
مرتب ورزش كنيد
ورزش منظم به بهبود كار روده بزرگ و رفع يبوست كمك ميكند درباره شروع برنامه ورزشي از پزشكتان سوال كنيد.
از مصرف مزمن و طولاني مدت مسهل پرهيز كنيد
مسهل ها روده بزرگ را تحريك ميكنند تا سريعتركار كند. مصرف مداوم مسهلها ميتواند سبب كش آمدن وضعيت شدن روده بزرگ گردند. و نهايتاً ممكن است روده بزرگ بدون آنها اصلاً كار نكند. پزشكتان ميتواند به شما در قطع وابستگي به مسهلها كمك نمايد. در هر صورت، هرگز قبل از مشورت با پزشك آنها را مصرف نكنيد.
مواد پرفيبر
مصرف مواد غذايي زير حاوي فيبر هستند و در پيشگيري درمان يبوست ميتوانند مؤثر باشند.
* غلات پرفيبر
* حبوبات (نخود، لوبيا، عدس، لپه، باقلا)، سبوس و سبوس گندم و جو
* سبزيجات (مانند گل كلم، هويج و نخودسبز)
* ميوههاي تازه بخصوص سيب، گلابي و ميوههاي خشك مانند كشمش و برگه زردآلو
* گردو، فندق، بادام و غلات (بخصوص حبوباتي از قبيل عدس و لوبيا قرمز)
* استفاده روزانه از سالاد و كاهو همراه با يك قاشق غذاخوري سبوس گندم بعلاوه روغن زيتون و آب ليمو كمك كننده است.
* توصيه ميشود مصرف برنج را محدود نماييد و بجاي آن نان جو و يا سنكگ استفاده نماييد.
بررسي و معالجه يبوست شديد و مقاوم
اكثر قريب به اتفاق افرادي كه يبوست دارند، با درمانهاي معمولي خوب ميشوند. وقتي يبوست شديد باشد و بيمار با درمانهاي معمول بهبودي پيدا نكند لازم است بررسي دقيقتري از جمله اندازهگيري مدت زمان عبور مواد از روده بزرگ را با عكسبرداري مخصوص انجام گردد. در اين بررسي معمولاً بيمار تعداد 60 عدد از قرصهاي كوچكي را ميخورد و پس از چند روز با عكسبرداري ساده شكم طول مدت عبور مواد از روده بزرگ تعيين ميگردد. براساس نتيجه اين كار در مورد درمان طبي و يا جراحي روده بزرگ تصميمگيري ميشود.
اقدامات پیشگیری از بروز یبوست
جلوی بروز یبوست را با اقدامات زیر بگیرید:
ـ روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید. ـ غذای پرفیبر مصرف نمایید. ـ در صورت لزوم، از داروهای شلکننده مدفوع یا مسهلها استفاده نمایید.
به هنگام اجابت مزاج، فشار بیش از اندازه وارد نیاورید عواقب مورد انتظار
اغلب بزرگسالان در عرض ۶-۴ هفته با درمان خوب میشوند، به نحوی که دیگر به جراحی نیازی نخواهد بود. اغلب شیرخواران و کودکان کم سن، بعد از شل کردن مدفوع بهبود مییابند.
عوارض احتمالی
تشکیل جوشگاه در محل زخم به نحوی که دفع مدفوع را با مشکل روبرو کند.
تشخیص
اقدامات تشخیصی کاملتر در مواردی لازم است که علل دیگری مانند کرون یا سوء استفاده جنسی برای ایجاد شقاق مطرح باشد و انجام این اقدامات بر حسب مورد ، توسط پزشک معالج طراحی می شود .
شقاق های معمولی عموما در پایین یابالای ( ساعت ۱۲ و ۶ ) سوراخ مقعد بوده و اگر شقاق در جای دیگری دیده شود باید به فکر علل غیر معمول مانند کرون یا سوء استفاده جنسی بود .
مصرف پمادهای مسکن ، ضد التهاب ، استروئیدها (مانند هیدروکورتیزون و بتامتازون ) و پمادهای ضد بواسیر ( آنتی همورئیدها ) در بهبود شقاق نقش ندارد .
درکودکان مبتلا به نوع مزمن شقاق که بادرمانهای طبی بهبود نیافته است شل و گشادکردن عضله اسفنکتری مقعد توسط والدین به طور روزانه و به روشی که پزشک آموزش می دهد معمولا باعث بهبود شقاق شده و نیاز به جراحی را مرتفع می سازد .
درمان
برای رد سایر علل خونریزی مقعدی یا خونریزی از راست روده، مقعد و راست روده با وسایل مخصوص (آنوسکپ، سیگموییدوسکپ) بررسی میشوند.
پس از اجابت مزاج، باید مقعد به آرامی با صابون شسته شود.
برای برطرف کردن اسپاسم عظلانی و درد در اطراف مقعد، باید حوله گرم روی محل گذاشته شود.
نشستن در لگن حاوی آب گرم نیز درد را تخفیف میدهد. ارتقاع آب در لگن باید حدود ۲۰ سانتیمتر باشد. روزانه ۳-۲ بار و هر بار برای ۲۰-۱۰ دقیقه از این روش استفاده میشود.
اگر درمانهای فوق مؤثر نبود، امکان دارد نیاز به جراحی باشد. در جراحی، یا زخم به طور کلی برداشته میشود، یا اینکه در عضلاتی که با انقباض خود باعث عدم بهبود زخم میشوند تغییراتی داده میشود.
داروها
برای درد خفیف، از داروهایی مثل استامینوفن یا بیحسکنندههای مالیدنی استفاده کنید.
مالیدن پماد زینک اکسید یا وازلین به ناحیه شاید باعث جلوگیری از احساس سوزش شود.
نرمکنندههای مدفوع نیز ممکن است به جلوگیری از بروز درد به هنگام اجابت مزاج کمک کنند.
امکان دارد پماد لیدوکایین توصیه شود.
درصورت بهبود یبوست و رفع اسپاسم عضله اسفنکتر شقاق عموما بهبود می یابد . درمان اولیه متوجه بهبود یبوست و نرم کردن مدفوع و رفع اسپاسم است که بااین تمهیدات در ۹۵ درصد موارد شقاق خوب می شود .
اگر شقاق خوب نشد یا مرتبا عود کند نیاز به جراحی دارد . برای بهبود یبوست مصرف فراوان غذاهای حاوی فیبر مانند میوه جات و سبزیجات توصیه می شود . پسیلیوم و سلولز حاوی فیبر فراوان هستند که با جذب آب باعث نرم کردن مدفوع می شوند .
در کودکان مصرف روغن های معدنی مانند پارافین و نرم کننده های مدفوع نیز توصیه می شود . نشستن در وان آب گرم دوتاسه بار در روز و هر بار بمدت ۱۵-۱۰ دقیقه باعث بهبود خونرسانی و شل شدن عضله اسفنکتر شده و به ترمیم آن کمک می کند . اضافه کردن صابون مایع و شامپو توصیه نمی شود .
پمادهای نیتروگلیسرین باعث شل شدن اسفنکتر شده و با گشادکردن عروق خونرسانی رانیز بهتر می کنندو به ترمیم زخم کمک می کنند . این پمادها روزانه ۳-۲ بار به میزان یک نخود به اطراف سوراخ مقعد مالیده شده و قبل و بعد از مدفوع کردن نیز تکرار می شود . در موارد مزمن تزریق سم بوتولیسم به داخل اسفنکتر با فلج موقت آن بمدت ۳ ماه باعث شل شدن عضله می شود . تزریق آن توسط پزشک در مطب و بدون بی هوشی امکانپذیر است .
دستورات دارویی و مراقبتی فیشر
۱- رژیم پر فیبر : مصرف نان سبوسدار ، میوه جات و سبزیجات از قبیل کاهو ، آلو ، گلابی ، انجیر به میزان کافی در روز .
۲- شستشوی کافی با اب گرم پس از اجابت مزاج .
۳- نشستن در لگن آب گرم به مدت ۲۰- ۱۵ دقیقه حداقل ۳ مرتبه در روز ، البته بر حسب شدت درد و بیماری می تواند افزایش یابد .
۴- خودداری از نشستن طولانی در دستشویی موقع اجابت مزاج .
۵- استفاده از پماد بی حس کننده ( از قبیل لیدوکائین ، بنزوکائین و … ) طبق دستور پزشک بخصوص ۱۵ دقیقه قبل از اجابت مزاج و یا ۴-۳ مرتبه در روز .
۶-استفاده از پودر پسیلیوم یا دانه اسفرزه ( یک قاشق داخل لیوان آب +شکر و آب لیمو ) ۳-۲ مرتبه در روز جهت نرم شدن مدفوع .
درمان جراحی
درمان جراحی باید فقط در مواردی که شقاق بعد از سه ماه مصرف درمانهای طبی بهبود نیافته باشد انجام شود . ندرتا جراحی شقاق باعث بی اختیاری در کنترل مدفوع و یا دفع گاز می شود که معمولا موقت است .
در صورت بروز شقاق مقعد ابتدا فیبر غذایی و مصرف میوه ها و سبزیجات و گاهی روغن های معدنی و مسهل داده می شود . اگر بعد از یکماه شقاق خوب نشد از داروهای جلدی ( پماد نیتروگلیسیرن ) یا تزریقی ( سم بوتولیسم ) استفاده می شود .
جراحی در صورت ادامه شقاق بعد از سه ماه درمان طبی و یا در مواردی که شقاق راجعه است انجام می شود . اگر فیبر غذای روزانه کافی نباشد پسیلیوم که حاوی فیبر زیادی است تجویز می شود . درمان طبی با نشستن روزانه در آب گرم تکمیل می شود .
روش های غیر داروئی که برای زخم ناحیه مقعد پیشنهاد میشه از این قرار است:
بهترین روش عمل برای بیمارانی که دچار زخم مقعد شدن عمل جراحی sphincterotomy هست.. برای اینکه میزان موفقیت درمان در بهترین شرایط ۹۰% هست.روش جراحب فوق الذکر باعث بهبودی سریع زخم شده و با کمترین عارضه همراه است و حتی آن را بصورت سرپائی نیز میتوان انجام داد…
گاهی جراح ترجیح میده که از روش دیلا تاسیون یا گشاد کردن با دست استفاده کنه.. که میزان موفقیتش ۴۰% هست و ممکنه باعث بی اختیاری بیمار میشه
عفونت در کریپت های مجاور باعث ایجاد التهاب مزمن شده و ادم پاپیلای آنال در مجاورت کریپت سبب بزرگی و فیبروز پاپیلا می شود, طوری که ممکن است بصورت یک ساختمان محکم سفید و پلی پوئید در آمده و در این صورت پاپیلای بزرگ شده نامیده میشود.
پاپیلاهای بزرگ شده سرطانی نبوده ولی اغلب با پولیپ های آدنوماتو انتهای روده بزرگ اشتباه میشوند. پوست مجاور در قسمت خارجی زخم آنال نیز دچار تغییرات مزمن التهابی و اختلال جریان لنفاوی میشود. یک زائده فیبروزه ممکن است در دهانه مقعد ایجاد شود که زائده پیشاهنگ (sentinel pile) نامیده میشود. زیرا مانند یک پیشاهنگ درست در قسمت تحتانی زخم قرار دارد.
تریاد فیشر
به هر حال میتونیم تریاد فیشر را به این تزتیب بگوئیم
۱- وجود خود زخم
۲- پاپیلای بزرگ شده
۳- زائده پیشاهنگ (sentinel pile.sentinel pile )را میتوان در قسمت خارجی مشاهده کرد و با باز کردن ملائم دهانه آنوس,اغلب بخش تحتانی زخم را میتوان دید.قبل از انجام یک معاینه بسیار ملائم با انگشت که برای اطمینان از محل زخم, میزان تنگی, التهاب و غیره صورت میگیرد, بهتر است از بی حس کننده های موضعی استفاده شود. بیشتر مواقع اسپاسم شدید جلب توجه میکند.
نکاتی در درمان داروئی و غیر جراحی
اساس درمان طبی, کم کردن قوام مدفوع است. این کار از طریق تغییرات رژِم غذائی و عوامل هیدروفیل افزایش دهنده حجم انجام شده و مصرف آب باید افزایش یابد.
استفاده از ترکیبات موضعی از قبیل ایکتامول۱۰% یا هیدروکوتیزون ۱% بوسیله یک لوله باریک به داخل کانال آنال میتواند مفید باشد.
نشستن در آب گرم پس از یک اجابت مزاج دردناک ممکن است باعث کاهش علائم و تخفیف اسپاسم شود. شیاف ها هیچ ارزشی ندارند.
فعالیت
هیچ محدودیتی برای آن وجود ندارد. فعالیت بدنی خود احتمال یبوست را کاهش میدهد.
رژیم غذایی
ترجیحاً باید غذای پرفیبر و مایعات به مقدار فراوان در رژیم گنجانده شود تا از یبوست جلوگیری شود.
مداوای طبیعی یبوست
طبیعی ترین روش برای رفع یبوست و روان کردن مدفوع افزایش میزان مصرف فیبر(قابل محلول یا غیر قابل محلول) و آب می باشد. در هر حال مقدارو محتوای مدفوع افراد در زمانهای مختلف متفاوت است و به طور بارزی تحت تاثیر فاکتورهای رژیمی می باشد.
شاید یکی از دلایل یبوست نیز مشکلات کولونی(روده ای) -توانایی کولون در حرکت دادن محتویات داخل شکم- باشد یا دارویی که به طور مرتب مصرف می کنید. بنابراین بهتر است برای اطمینان یافتن از علت اصلی این مشکل به پزشک معالج خود یا متخصص گوارش مراجعه کنید.
برای یاری بیشتر شما در حل این مشکل بهتر است ابتدا بعضی از دلایل اصلی این مشکل را ذکر نماییم. البته به خاطر داشته باشید که افراد متفاوت هستند و دلایل زیر ممکن است جامع نباشد یا شامل حال تمام افراد نباشد.
1- افزایش میزان مصرف شیر یا فراورده های شیر
2- مصرف زیاد پروتئین، مصرف کم غذاهای فیبردار(بیشتر افراد باید به میزان 25-35 گرم فیبر در هر روز مصرف کنند)
3- عدم تحرک
4- مصرف ناکافی آب یا نوشیدنی های بدون کافئین
5- حاملگی
6- مصرف بیش از اندازه ملین ها
7- افزایش سن(بیشتر جمعیت کهنسال )
8- حرکت کند روده
9- وضعیت بالینی خاص مثل دیابت ، سندرم روده حساس، کم کاری تیروئید و…
10- مشکلات روده و رکتوم مثل(وجود پولیپ، بیرون زدگی رکتوم، بواسیرو ….)
اولین کار به موازات افزایش سن و در نظر گرفتن تاریخچه خانوادگی و ژنتیکی این است که در سن 50 سالگی یا بالاتر بعضی از آزمایشات روده به منظور اطمینان از عدم رشد ناهنجار زایده در روده انجام شود. اگر سابقه زخم معده یا سرطان روده در خانواده شما وجود دارد بدلیل افزایش شانس ابتلا به این اختلالات ، بهتر است آزمایشات را انجام دهید. حتی اگر جوانتر هستید و هر تغییری در وضعیت شکم یا تغییر شکل مدفوع (کاهش حجم ، باریک شدن و یا افزایش ضخامت مدفوع ) ملاحظه نمودید که بیش از دو هفته به طول انجامید بهتر است به پزشک خود اطلاع دهید.
شما می توانید با پاسخ به پرسش های زیر پزشک را در زمینه تشخیص علت اصلی یاری کنید:
• مدت زمان ابتلا به یبوست
• هر نوع تغییر در رژیم غذایی
• مشاهده خون در مدفوع
• مشاهده تغییر در عادت تخلیه یا تغییر در رنگ مدفوع
• داشتن مشکلات بالینی سکته مغزی، کم کاری تیروئید، کاهش وزن غیر متعارف و …..
• میزان فعالیت روزانه
• دارویی که معمولا مصرف می کنید. بعضی از داروها باعث ایجاد یبوست یا خشکی مدفوع می شود مثل : تسکین دهنده های درد مخدر، داروهای حاوی الومینیوم یا کلسیم، مکمل های آهن ، داروهای فشار خون مثل بلوک کننده های کانال کلسیم ، داروهای مدر و….
در صورتی که هیچ دلیل جدی یا اختلالی مشاهده نشد بهترین روش برای درمان این مشکل افزایش میزان فیبر مصرفی ، فعالیت های ایروبیک، نوشیدن آب، و به علاوه مصرف موقت بعضی داروها ی درمانی مثل ملین ها ، ملایم کننده های مدفوع مثل کولیسcolace، تراوش کننده هایی مثل میرالکسmiralax
