آکنه یا جوش

مقدمه

آکنه یا جوش، یکی از شایع‌ترین مشکلات پوستی است که افراد در سنین مختلف، به ویژه در دوران نوجوانی و جوانی، با آن مواجه می‌شوند. این عارضه معمولاً به دلیل انسداد منافذ پوست توسط چربی، سلول‌های مرده پوست و آلودگی ایجاد می‌شود و می‌تواند به شکل جوش‌های سرسیاه، سرسفید، جوش‌های التهابی یا حتی کیست‌های چرکی ظاهر شود. عوامل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، تولید بیش از حد چربی پوست، باکتری‌ها، استرس و رژیم غذایی در ایجاد آکنه نقش دارند. اگرچه آکنه معمولاً یک مشکل جدی برای سلامت عمومی محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند تأثیرات روانی قابل توجهی بر فرد داشته باشد و اعتماد به نفس او را تحت تأثیر قرار دهد.

درمان آکنه به شدت و نوع آن بستگی دارد و می‌تواند شامل روش‌های مختلفی از مراقبت‌های خانگی تا درمان‌های پزشکی باشد. استفاده از پاک‌کننده‌های ملایم، لایه‌بردارها و محصولات موضعی حاوی بنزوئیل پراکسید یا اسید سالیسیلیک می‌تواند به کاهش جوش‌ها کمک کند. در موارد شدیدتر، ممکن است داروهای خوراکی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، ایزوترتینوئین یا قرص‌های ضدبارداری تحت نظر پزشک تجویز شوند. علاوه بر این، رعایت یک رژیم غذایی سالم، کاهش استرس و پرهیز از دست‌کاری جوش‌ها نیز از جمله توصیه‌های مهم برای پیشگیری و کنترل آکنه هستند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره آکنه یا جوش صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

آکنه یا جوش چیست؟

آکنه یا جوش یک اختلال پوستی است که در سنین نوجوانی شروع می شود و تا آخر جوانی ادامه می یابد. برای درمان ابتدا باید دید که آیا ضایعات واقعاً جوش هستند؛ چون خیلی از ضایعات پوستی شبیه جوش بروز می کنند. جوش بیشتر در نواحی سِبوره ( نواحی از بدن که دارای غدد سباسه فراوان است مثل اطراف بینی، پیشانی، چانه، قسمت های فوقانی پشت و سینه و شانه ها )دیده می شود.  و غدد سباسه یا چربی از بدو در هر دو جنس وجود دارد. در اوایل دوران بلوغ با ترشح هورمون مردانه یا آندروژن این غدد شروع به بزرگ شدن و فعالیت خود که تولید و ترشح چربی است، را آغاز می کنند. غدد چربی در تمام سطوح پوستی بجز در کف پا و دست وجود دارد ولی بیشترین تراکم آنها در صورت، سینه، پشت و شانه ها است. غدد چربی ترشحات خود را بوسیله مجاری چربی که در ارتباط با فولیکول مو است، به سطح پوست تخلیه می کند. افزایش ترشح چربی باعث صدمه به مجاری غدد میگردد و سلول های جدار این مجاری آسیب دیده و کنده می شوند و این سلول های صدمه دیده بهم پیوسته و تولید پلاک یا لخته می کنند و می توانند مجاری را مسدود نمایند. از طرفی در بعضی افراد پوسته ریزی پوست بعلت بعضی نقص ها در آنزیم های لازمه برای پوسته ریزی طبیعی، بطور کامل انجام نمی گیرد و پوسته های روی هم انباشته شده در منافذ مجاری چربی باعث بسته شدن این مجاری می شوند. با بسته شدن این مجاری به هر وسیله، چربی در مجاری انباشته شده و باکتری های موجود در این مجاری رشد زیادی کرده و این چربی ها را تخمیر میکنند و مواد شیمیائی تولید شده در اثر تخمیر و ترشح بعضی فاکتورها از باکتری های موجود و همچنین انباشتگی چربی در مجاری باعث صدمه بیشتر به دیواره مجاری شده و آن را  بطور کامل از بین می برند. با ورود چربی، سلول  های مرده دیواره، باکتری ها و مواد تخمیری و آنزیمی به داخل پوست فرآیند التهاب فعال شده و سبب قرمزی و چرکی شدن جوش میگردد.

غدد سباسه به طور طبیعی در تمام سطح پوست گسترش دارند و مسئول چرب نگه داشتن سطح  پوست می باشند. همچنین به علت دارا بودن بعضی مواد دارای خاصیت ضد میکروبی و قارچی هستند. این غدد در کف دست و پا و لـب وجود ندارند و بیشترین تراکم آنها در صورت ، سر، سینه و قسمت بالای پشت است.

به طور کلی شستشوی مکرر نواحی جوش به ویژه با صابون هایی که اسیدیته می باشند و از خود بقایایی به جا نمی گذارند در جلوگیری از تشکیل جوش جـدید تا حـد زیادی مؤثر است و در درمان نیز کمک کـننده می باشد.

جوش بیشتر در صورت دیده می شود و شکل های متفاوت دارد مثل: کومدون ( جوش های ریزی که به صورت سر سیاه و سر سفید دیده می شوند )؛ پاپول (جوش های برجسته و قرمز رنگ)؛ پاسچول (جوش های چرکی ) و ندول ( تورم التهابی که در عمق بیشتری نسبت به پاپول قرار گرفته اند) و بالاخره کیست ( فضاهای بسته ای در زیر پوست حاوی ماده نیمه جامد یا مایع (.  با بسته شدن دهانه خروجی غدد چربی به علت های گوناگون جوش به وجود می آید.

علت های بسته شدن دهانه خروجی غدد چربی

 علت های بسته شدن این دهانه ها شامل:

• تولیـد و ترشح زیادی چربی در این غدد که خود این می تواند به علت ارثی بودن یا عدم تنظیم هورمونی باشد. البته گاهی میزان هورمون در سطح طبیعی می باشد ولی پوست به این مقدار طبیعی نیز حساس است. مصرف خارجی هورمون هایی مثل هورمون مردانه ( تستوسترون) و کورتیکواستروئیدها ( کورتن) می تواند باعث ایجاد و تشدید آکنه شود.
• افرادی که دارای جـوش هستند باید از مصـرف هرگـونه کـرم یا پـماد اجـتناب کنند، چون باعث بدتر شدن جوش ها می شود.
• رشد میکروب در دهانه غدد که باعث التهاب و بسته شدن این غدد می شوند.
• اختلال در کراتینی شدن ( در تشکیل کراتین دهانه اختلال وجود دارد مثل افرادی که سوء تغـذیه یا رژیم غـذایی دارند که اسیدهای چرب ضروری در بدن آنها کـم است و یا به علت های دیگری این اختلال وجود دارد(.
• التهاب (رها شدن مواد التهاب زا بدونفولیکول مو , که علت اصلی آن را فعالیت میکروبی در غدد سباسه می دانند که باعث ایجاد پاسخ التهابی بین دو فولیکول می شود. )

علل دیگر مؤثر در آکنه

رژیم غذایی

اثر آن هنوز اثبات نشده است اما مصرف بیش از حد کربوهیدرات ها  و مواد قندی در تشدید آن نشان داده شده است که در عین حال اثر رژیم های کم کالری نیز در جلوگیری از بروز آکنه مشخص شده است.

تعریق

در بسیاری از افراد باعث تشدید آکنه می شود

اشعه ماوراءبنفش

که باعث بهبود ضایعات آکنه می گردد.

استرس های روحی

که آن را بخصوص در خانم ها تشدید می کند.

درمان این جوش ها بسته به نوع جوش انجام می گیرد. به طور کلی شستشوی مکرر نواحی جوش به ویژه با صابون هایی که اسیدیته می باشند و از خود بقایایی به جا نمی گذارند در جلوگیری از تشکیل جوش جـدید تا حـد زیادی مؤثر است و در درمان نیز کمک کـننده می باشد. این صابون ها در داروخانه ها موجودند و به عنوان ضدجوش معرفی می شوند . در درمان جوش از داروهای ضد باکتری ( میکروبی ( نیز استفاده می شود که بستگی به نوع جوش و گسترش آن دارد.

داروهای دیگری نیز بسته به نوع جوش ، در درمان ، مصرف دارند که اختصاصی هستند و از حوصله این بحث خارج است. افرادی که دارای جـوش هستند باید از مصـرف هرگـونه کـرم یا پـماد اجـتناب کنند، چون باعث بدتر شدن جوش ها می شود. یکی از عارضــه های جــوش صـورت، باقـی ماندن لکه در آن ناحیه به علت التهاب و فــعال بودن سیسـتم دفـاعـی بدن در آنجا است. در محل جـوش هایی که بیشـتر دستـکاری شــوند احـتمال به وجود آمـدن لکه بیشتر است. ضمناً در افراد با رنگ پوست تیره تر، لکه ناشی از جوش بیشتر است .

افرادی هستند که منافذ پوست آنها به اصطلاح باز است و داخل این منافذ به صورت سیاه دیده می شود. ترشح چـربی و در معرض هوای آزاد قرار گرفتن این چـربی باعث اکسید شدن آن می گردد و به صورت سیاه دیده می شوند. برای از بین بردن آن می توان از همان صابون هایی که گفته شد استفاده کرد. درمان این عارضه در حقـیقـت درمــان جـوش است. یعـنــی با درمان جوش به علت کم شدن التهاب، احتمال به وجود آمدن لکه کم می شود. درمان قطـعی برای از بین بردن این نوع لکه وجود ندارد و در طـول زمان بسته به نوع پوست این لــکه ها از بین می روند. البته بعضــی از داروهای موضعی، این طول زمان را کاهش می دهند که از آن جمله می توان از ژل های حاوی AHA نام برد. این ژل حاوی اسیدهای میوه می باشد و باعث تسهیل در پوسته ریزی طبیعی پوست می شوند و به همین دلیل پوست ، جوان و شاداب می ماند  . از جمله خوراکی هایی که باعث بدتر شدن جوش ها می شوند: غذاهای چرب ، تنقلات ، خرما ، کشمش ، محصولات دریایی ( ماهی و میگو ) ، بعضی از میوه جات ( موز، کیوی ، خرمالو ) هستند. بهـترین راهکار، پرهـیز از مواد غذایی و خوراکی هایی است که فرد اظهار می کند با خوردن آنها جوش صورتش بدتر می شود.

نحوه درمان جوش و آکنه به روش زالو درمانی

• مالش پیاز پخته شده روی پوست در درمان جوش موثر است.
• مالش ترکیب گلاب و دم کرده گیاه رازیانه و آب‌جعفری روی پوست و نیز مالش دم کرده گیاه “باریجه” و “استخودوس” روی پوست در درمان جوش موثر است.
• حجامت پشت گوش و زیر چانه، فصد عروق داخل بینی و استفاده از زالو در ناحیه پشت گوش نیز نقش موثری در درمان جوش دارد.
• “آکنه و بثورات” پوستی که در فرهنگ گفتاری متداول نام جوش را به خود گرفته، به‌خودی خود بیماری محسوب نمی‌شود و در حقیقت نوعی واکنش بدن به نابسامانی‌های داخلی بدن است.
• رویکرد درمانی طب سنتی به جوش همچون تمام بیماری‌ها، ریشه‌ای، کامل و برحسب مزاج و طبع است.
• فرونشاندن حرارت کبد، اصلاح خلط دموی و صفراوی با گیاه کاسنی، عناب، زرشک و خاکشیر که معمولا به شکل دم کردنی و جوشاندنی یا خیس کردنی استفاده می‌شود، برای درمان جوش به کار می‌رود.
• مصرف هندوانه، انجام حجامت عام ( بین دو کتف ) و فصد نیز در درمان جوش مورد تاکید و موثر است.
• یک قاشق اسپرزه را در یک لیوان آب جوشیده ولرم هم زده تا لعاب کند عصرها میل شود.
• بعد از ناهار و شام یک قاشق مرباخوری رب انار میل شود.
• 40 صبح ناشتا یک لیوان شربت خاکشیر ،شیر خشت با کمی عسل میل کنند
• هر شب قبل از خواب یک لیوان سرکه انگبین میل شود به مدت 40 شب.
• از ترشی و سرکه , آلوچه , لواشک , تمر هندی , قره قروت , سرخ کرده , ادویه , فلفل , بادمجان , پیاز خام , تخم مرغ کهنه , سوسیس و کالباس , شیرینی قنادی , چیپس, پفک , کاکائو , نوشابه گردو , تخمه , غذاهای گرم و شور , … پرهیز شود
• شستشوی صورت با مخلوطی از سدر , روغن زیتون , و سرکه هر روز انجام شود .
• ماسکی از آرد باقلا , کف دریا , زاج سفید به صورت پودر تهیه کرده و با شیر و عسل خمیر کرده و شب تا صبح روی صورت با پوششی پلاستیکی بماند.
• روزانه دو عدد سيب و يك قاشق مرباخوري عسل.با هم میل کند .
• هر 10 روز یکبار زیر آرواره ها 7 عدد زالو متناسب توان بیمار بیاندازید و این کار را تا 3 جلسه انجام دهید.