مقدمه
فشار خون بالا یکی از جدیترین چالشهای بهداشتی عصر حاضر است که بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار داده است. این بیماری خاموش که به ندرت علائم هشداردهنده دارد، به آرامی به عروق خونی و اندامهای حیاتی آسیب میزند و خطر بروز سکته قلبی، نارسایی کلیوی و زوال عقل را به طور چشمگیری افزایش میدهد. فشار خون بالا معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و سبک زندگی ناسالم است و کنترل آن نیازمند آگاهی، اراده و تغییرات پایدار در عادات روزمره است. با تشخیص به موقع و مدیریت صحیح، میتوان از عوارض خطرناک این بیماری پیشگیری کرد.
درک مکانیسم فشار خون بالا و عوامل تأثیرگذار بر آن، گام اول در مسیر کنترل مؤثر این بیماری است. عواملی مانند مصرف زیاد نمک، چاقی، کمتحرکی، استرس مزمن و مصرف الکل از جمله مهمترین دلایل افزایش فشار خون محسوب میشوند. خوشبختانه با اصلاح این عوامل و استفاده از درمانهای دارویی مناسب تحت نظر پزشک، میتوان فشار خون را به سطح ایمن رساند. امروزه با پیشرفت علم پزشکی، راهکارهای نوینی برای مدیریت فشار خون بالا ارائه شده است که میتواند به بیماران کمک کند تا با وجود این بیماری، زندگی طولانیتر و باکیفیتتری داشته باشند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره فشار خون بالا صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
فشار خون بالا
فشار خون ( blood pressure) به نیرویی گفته میشود که توسط خون در جریان، به دیوارهٔ رگها وارد میآید و یکی از علائم اصلی حیات است.فشار یک مفهوم فیزیکی است، مقصود از فشار اشاره به “قدرت” یک مایع متحرک است.
فشار خون با جریان یافتن به شاهرگها و به رگها کم میشود. اصولا فشارخون در بخشهای مختلف سیستم گردش خون متفاوت است ولی در اندازه گیری، فشار خون به دو نوع فشارخون سیستولی و دیاستولی مجزا می شود. فشار خون سیستولی معمولاً به فشار خونی که در سرخرگهای سیستمیک است گفته میشود و فشارخون دیاستولی به فشارخون ورید اجوف . فشارخون در سیستم گردش خون ریوی کمتر است. معمولترین روش اندازهگیری فشار خون بهوسیله فشارسنج است که با استفاده از ارتفاع جیوه برای اندازهگیری فشار خون در حال چرخش در رگها استفاده میکند. با اینکه خیلی از فشارسنجهای فعلی دیگر از جیوه استفاده نمیکنند، فشار خون هنوز در تمام دنیا با mmHg یا میلیمتر جیوه اندازهگیری میشود.
تنظیم فشار خون و بیماری های مرتبط
معمولا فشار خون سیستولی ۱۲۰ میلی متر جیوه و فشار خون دیاستولی در حدود ۸۰ میلی متر جیوه را طبیعی می دانند . به عارضه افزایش فشار خون بیش از حد طبیعی، فشار خون بالا یا پرفشاری خون گفته میشود. همچنین کاهش فشارخون را هیپوتانسیون می نامند.
تنظیم فشار خون در بدن توسط چند اندام مانند قلب، کلیه، رگ انجام می گیرد و علاوه بر رژیم غذایی به ویژه مصرف نمک موجود در بازار (نمک دریا موردی ندارد ) ، هورمونهایی مانند رنین، آنژیوتانسین دو، آدرنالین و آلدوسترون بر آن موثرند…
در واقع همه افراد فشار خون دارند! خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن را به نقاط مختلف بدن می رساند. این افزایش فشار خون است که بیماری تلقی می شود.
افزایش فشار خون می تواند اعضای مختلفی از جمله قلب، عروق خونی، کلیه ها و مغز را تحت تاثیر قرار دهد.
میزانی از فشار خون که بالا در نظر گرفته می شود در منابع مختلف متفاوت است ولی معمولاً به فشار خون بیشتر از٩٠/١٤٠میلیمتر جیوه افزایش فشار خون اطلاق می شود. به فشار خون افزایش یافته گاهی قاتل خاموش گفته می شود چون اگرچه معمولاً بی علامت است ولی می تواند منجر به حمله قلبی و سکته مغزی شود.
فشار خون بالا در چه کسانی دیده می شود؟
فشار خون بالا خصوصاً در افراد مسن بسیار شایع است.تقریباً در حدود یک نفر از هر چهار نفر از فشار خون بالا رنج می برند. در بیماران جوانتر در مردان شایعتر است ولی در سنین بالاتر در زنان بیشتر از مردان دیده می شود. به طور کلی با افزایش سن خطر ابتلا افزایش می یابد.
علت ایجاد فشار خون بالا چیست؟
علل بروز این بیماری در طب جدید هنوز به طور کامل شناخته نشده است . در بیشتر موارد افزایش مقاومت محیطی عروق مسئول افزایش فشار خون است که خود علل متفاوتی دارد.
عوامل مستعد کننده چیستند؟
بیشتر مردم (نزدیک به نود و پنج درصد آنها) از نوعی افزایش فشار خون رنج می برند که علت مشخصی برای آن یافت نشده است. به این فرم، افزایش فشار خون اولیه گفته می شود.
عوامل زیر در بروز این نوع افزایش فشار خون موثر هستند
سن
در مطالعات مختلف نشان داده شده است که سیر پیشرونده افزایش فشار خون با افزایش سن ارتباط دارد.
ژنتیک : به خوبی اثبات شده است که عوامل ژنتیکی که به ارث می رسند با افزایش فشار خون ارتباط دارند.
نژاد
سفید پوستان ونژاد هندواروپایی بیشتر دچار افزایش فشار خون می شوند.
عوامل محیطی
مانند چاقی، الکل، نمک زیاد و استرس نیز موثر هستند.
پنج درصد باقی مانده مبتلایان به فشار خون افزایش یافته علت مشخصی برای بیماری خود دارند. به این نوع، افزایش فشار خون ثانویه گفته می شود.
عوامل زیر در بروز این نوع افزایش فشار خون موثر هستند
بیماری کلیوی
به دلیل احتباس آب و نمک در بدن موجب بالا رفتن فشار خون می شود. این افزایش، خود می تواند باعث ایجاد بیماری کلیوی شود و یا آن را بدتر کند.
بیماریهای غدد درون ریز
(مانند سندرم کوشینگ، هایپرپلازی آدرنال و فئوکرومو سایتوما).
داروها و سموم
افزایش فشار خون می تواند عارضه جانبی استروئیدها، الکل، کوکائین، سیکلوسپورین و اریتروپوئیتین باشد. مصرف مواد حاوی تیروزین مانند برخی از پنیرها در افرادی که از داروهای ضد افسردگی خاصی استفاده می کنند ممکن است منجر به حمله افزایش فشار خون در این افراد شود. خطر افزایش فشار خون در زنانی که از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنند، بیشتر است.
اشکال در سیستم عصبی خودکار و یا سیستم هورمونی کلیه
( رنین آنژیوتانسین ).
مقاومت به انسولین
فشار بالا در اوایل بارداری ممکن است نشان دهنده افزایش فشار خون اولیه باشد. فشار خون بالا در نیمه دوم حاملگی پره اکلامپسی نامیده می شود که معمولاً اگر کنترل شود، پس از زایمان از بین می رود و مشکل جدی ایجاد نمی کند.
چرا باید فشار خون بالا را کنترل کرد؟
فشار خون بالا یک عامل خطر مهم در ایجاد نارسایی قلبی است. همچنین می تواند موجب نارسایی کلیه، مشکلات عروق محیطی، تخریب عروق شبکیه چشم، سکته مغزی و حمله قلبی شود به همین دلیل پیشگیری و درمان آن بسیار مهم است.
اگر میزان فشار خون به سرعت بالا رفته و به حدود ١٣0/٢٠٠ برسد به آن فشار خون بدخیم گفته می شود که آسیب زیادی ایجاد می کند و موجب مرگ و میر می شود.
فشار خون بالا چگونه تشخیص داده می شود؟
میزان فشار خون : فشار خون در چند نوبت و در شرایط استاندارد اندازه گیری می شود.
عکس قفسه سینه : ممکن است علائم نارسایی قلبی و بزرگ شدن قلب را نشان دهد.
نوار قلب : ممکن است بزرگی بطن چپ یا کم خونی موضعی (ایسکمی) را نشان دهد.
آزمایش خون : اوره و الکترولیتها برای بررسی عملکرد کلیه و همچنین چربی و قند خون.
آزمایش ادرار : برای یافتن بیماری کلیوی.
فشار خون بالا چگونه درمان می شود؟
هدف از درمان رساندن فشار خون به کمتر از٩٠/١٤٠ در افراد معمولی و کمتر از٨٥/١٣٠ در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی یا دیابت است. با این هدف که در دراز مدت خطر عوارض وخیمی که گفته شد کاهش پیدا کند.
- برای کمک به کاهش عوارض بهتر است:
- سیگار ترک شود تا آسیب عروقی کمتر گردد.
- کاهش وزن با رژیم غذایی و یا ورزش.
- کاهش مصرف نمک موجود در بازار و اجتناب از مصرف غذاهایی که شور تهیه می شوند.
- افزایش فعالیت بدنی و ورزش منظم.
- کاستن از استرس.
برای کنترل فشار خون پزشک ممکن است داروهای مختلفی تجویز کند که مکانیسمهای متفاوتی دارند. معمولاً یک نوع دارو همراه تغییر شیوه زندگی به صورتی که گفته شد به کار می رود. اگر به اندازه کافی موثر نباشد داروهای دیگری اضافه می شوند. انتخاب دارو به عوامل متعددی از جمله شرایط جسمانی فرد بستگی دارد.
مراحل درمان
برای پیشگیری از فشار خون 10 عدد زالو روی پا بین قوزک خارجی پا تا انگشت سوم و 3 عدد زیر قوزک داخلی هر پا انداخته شود و در مرحله بعد 10 عدد زالو روی هر دست انداخته شود .و این اعمال همراه استفاده از داروهای گیاهی انجام شود و هر سال تکرار شود .حداکثر هر 3 سال یکبار .
درمان فشار خون
بیماران فشار خونی خوشبختانه بوسیله ی روش های بسیار پیشترفته طب سنتی درمان می شوند و پس از ان دیگر نیاز به مصرف قرص های فشار خون ندارند . به این ترتیب که یک دوره ی 3 مرحله ای مانند روش پیشگیری فشار خون انجام می دهند . با این تفاوت که زالو درمانی ابتدا از پشت گوش شروع شده و سپس با حفظ همان فاصله روی دست ها و بعد از ان روی پاها به همان تعداد زالو می اندازیم . سپس 2 الی 3 ماه زالو درمانی انجام نمی شود آنگاه دوباره یک دوره 3 مرحله ای را از پشت گوش آغاز و با زالوی روی پا ختم می نمایند . در طول مدت درمان پاکسازی از خلط غالب ضروری است و غلظت خون باید کاملا بر طرف شود تا داروهای گیاهی به سر منزل مقصود برسد .برای این کار رعایت یکی از رژیم های پاکسازی بدن ضروری است .
