مقدمه
در دنیای امروز که اطلاعات پزشکی به راحتی در دسترس است، هنوز هم باورهای غلط و اشتباهات رایجی در بین بیماران، پزشکان و حتی داروسازان وجود دارد که میتواند عواقب خطرناکی برای سلامت افراد داشته باشد. این مقاله به بررسی ۱۳ اشتباه رایج در تجویز و مصرف دارو میپردازد که آگاهی از آنها میتواند از بسیاری از عوارض غیرضروری پیشگیری کند.
از مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها تا استفاده نادرست از کورتونها، بسیاری از روشهای درمانی رایج نهتنها مفید نیستند، بلکه ممکن است سلامت بیمار را به خطر بیندازند. در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن با حقایقی آشنا خواهید شد که دیدگاه شما را نسبت به مصرف دارو کاملاً تغییر خواهد داد و به شما کمک میکند بیمار هوشمندتری باشید..تا انتهای مطلب همراه ما باشید. 
1. سرماخوردگی
برای 90% سرماخوردگی ها هیچ چرک خشک کنی لازم نیست. یک بسته قرص سرماخوردگی و یک شربت دیفن هیدرامین کامپاند و یک عدد استامینوفن به همراه استراحت مطلق و نوشیدن مایعات و مصرف ویتامین ث کفایت می کند.
2.آمپول دگزامتازون و بتامتازون
آمپول دگزامتازون و بتامتازون در سرماخوردگی جنبه ی درمانی ندارند و بیشتر به عنوان کورتون برای سر حال شدن ظاهری بیمار و رضایت از کار پزشک مصرف می شوند! تنها در مواقعی که مشکل حساسیت است از آن استفاده کنید.
3.مقاومت داروها
برعکس تصور خیلی ها اکثر آمپول ها از بعضی از قرص ها و کپسول ها ضعیف تر هستند. یعنی خوردن روزی یک عدد “سفکسیم 400” بسیار قوی تر از 4 تا آمپول پنی سیلین 1 میلیون و 200 است! در هر صورت چرک خشک کن هایی مثل پنی سیلین و آموکسی سیلین به علت مقاومت ایجاد شده چندان مناسب نیستند و چرک خشک کن هایی مثل سفتریاکسون و سفکسیم به علت قوی بودن بیش از حد بهتر است خط اول درمان نباشند. چرک خشک کن هایی مثل “آزیترومایسین” پیشنهاد من هستند.
4.تقویت عمومی بدن
برای تقویت عمومی بدن زدن آمپول ب کمپلکس، ب 12، نوروبیون و… تقریبا جز در موارد خیلی نادری مثل “بری بری” فایده ی چندانی ندارد. مصرف کپسولی مثل “مولتی ویتامین مینرال” یا مشابه های خارجی اش بسیار مفیدتر خواهد بود. مطمئن باشید اکثر ماده ی موثر آمپول چند ساعت بعد در ادرار شما یافت خواهد شد.
دکتری که به شما برای سرماخوردگی تان 4 تا آمپول سفتریاکسون می نویسد یا اشتباها تشخیص سوزاک و سیفلیس داده است! یا خودش نیازمند دکتر روان پزشک است یا با داروخانه ی روبرو قرارداد دارد!
5.ترامادول اعتیاد آور
داروهایی مثل ترامادول شاید ظاهرا اعتیاد شما را درمان کنند و انزال شما را هم به عقب بیندازند.
اما جالب است بدانید که شما را دچار اعتیادی قوی تر کرده اند و به زودی کلا انزال شما را برطرف خواهند کرد!
6.سرم بزنیم؟
تزریق سرم به جز وقتی که فشار مریض پایین افتاده یا می خواهیم چند آمپول را از طریق سرم وارد بدنش کنیم یا… جنبه ی درمانی ندارد. شما با خوردن ORS یا مواد شور و شیرین هم می توانید همان کار را با هزینه و وقت کمتر انجام دهید. می دانید مصرف سرم در ایران چند برابر آمار جهانی است؟!
7.داروهای واژینال
در مدت مصرف داروهای واژینال (زنانه) لطفا ارتباط خود را با همسر قطع کنید یا از کاندوم استفاده کنید. در ضمن همسر گرامی هم باید با قرص به همراه شما درمان شود وگرنه پس از اتمام درمان، او دوباره به عنوان ناقل عمل کرده و باز همان آش و همان کاسه است.
8. آبله مرغان مجدد؟
اگر در اطراف شما کسی آبله مرغان گرفته و شما قبلا مبتلا شده اید اینقدر راحت دور و بر او قدم نزنید. اگر کمی مقاومت بدنتان کاهش پیدا کرده باشد بیماری وحشتناک تری به نام “زونا” منتظر شماست تا رسما دهان شما را صاف کند. خیلی مراقب تر باشید.
9.شامپو ویتامینه
اکثر شامپوهای موجود در بازار اصلا آنقدر بر روی کف سر نمی مانند تا بخواهند اثرات پروتئینه و ویتامینه و… خود را بگذارند. اگر شامپویی به سر شما ساخته است حتی اگر ارزانترین شامپوست آن را حفظ کنید و قدرش را بدانید و از این شاخه به آن شاخه نپرید.
10. کپسول با غذا یا بعد از غذا؟
تصور اینکه هر دارویی با شکل کپسول باید بعد از غذا مصرف شود رسما خنده دار است. بعضی از داروها با مصرف بعد از غذا جذبشان به شدت کاهش یافته و موفق به اثرگذاری نمی شوند و بعضی از کپسول ها (مثل امپرازول) خودشان جنبه ی درمانی برای دستگاه گوارش داشته و باید حتما قبل غذا مصرف شوند.
11.کلونازپام خواب آور
داروی “کلونازپام” به هیچ وجه یک داروی خواب آور نبوده و به عنوان ضد تشنج و سه بار در روز استفاده می شود. اگر دکتری برای شما شبی یک عدد کلونازپام برای خواب نوشت همانجا بزنید بیرون و دیگر هم به آن پزشک مراجعه نکنید. برای بی خوابی مخصوصا در دوستانی که کمی استرسی هستند (اگر روش های طبیعی و توصیه های رفتاری جواب نداد) “کلردیازپوکساید” را توصیه می کنم.
12. جابه جایی داروها
گاهی دوستان نسخه پیچ و حتی داروساز ما در صورت تمام کردن دارو یا نزدیک بودن تاریخ انقضای داروهای باد کرده! اقدام به دادن داروهای مشابه می کنند. یادتان باشد شباهت اسامی داروها هیچ ربطی به کاربردشان ندارد. مثلا داروهای مفنامیک اسید (مسکن و ضدالتهاب)، ترانگزامیک اسید (ضد خونریزی مفرط قاعدگی) و فولیک اسید (موثر در کم خونی) فقط اسامی مشابه دارند. خود من در داروخانه ام شاهد جابجایی دو داروی اول به عنوان مشابه بوده ام!
13.درمان اسهال
اکثر اسهال های معمولی با خوردن مایعات و موادی نظیر نوشابه و آبمیوه و مخصوصا ORS کنترل می شوند. مصرف داروهایی مثل دیفنوکسیلات مخصوصا در اطفال اصلا توصیه نمی شود. همچنین در بسیاری از موارد نیاز به مصرف چرک خشک کن هم نیست.
14.داروهای کورتونی
یکی از خطرناکترین باورهای نادرست، مصرف خودسرانه داروهای کورتونی مانند دگزامتازون برای سرماخوردگیهای ساده است. این داروها با سرکوب سیستم ایمنی بدن، نهتنها ویروس را از بین نمیبرند، بلکه ممکن است باعث پنهان ماندن علائم بیماریهای جدیتر شوند. مطالعات نشان دادهاند مصرف نابجای کورتونها میتواند منجر به پوکی استخوان، افزایش قند خون و حتی ایجاد آب مروارید شود.
15. آنتیبیوتیکها
در مورد آنتیبیوتیکها نیز باید دقت بیشتری داشته باشیم. مقاومت آنتیبیوتیکی که امروزه به یک معضل جهانی تبدیل شده، نتیجه همین مصرف بیرویه است. جالب است بدانید بسیاری از عفونتهای تنفسی فوقانی ویروسی هستند و اصلاً نیازی به آنتیبیوتیک ندارند. مصرف آنتیبیوتیکهای قوی مانند سفتریاکسون برای سرماخوردگیهای ساده، نهتنها مفید نیست، بلکه باعث از بین رفتن باکتریهای مفید بدن و ایجاد سوپر باکتریهای مقاوم میشود.
16. درمان مشکلات خواب
یکی دیگر از اشتباهات رایج، استفاده از داروهای آرامبخش مانند کلونازپام برای درمان بیخوابی است. این داروها که برای درمان صرع و اختلالات اضطرابی تجویز میشوند، میتوانند باعث وابستگی شدید و حتی تشدید مشکلات خواب در طولانی مدت شوند. به جای این داروها، روشهای طبیعی مانند تنظیم ساعت خواب، کاهش مصرف کافئین و ورزش منظم میتواند راهکار بهتری برای مشکل بیخوابی باشد.
جمعبندی
آگاهی از اشتباهات رایج در مصرف دارو میتواند از بسیاری از عوارض جانبی خطرناک پیشگیری کند. به عنوان یک بیمار آگاه، همیشه در مورد داروهای تجویزی سؤال بپرسید، از خوددرمانی پرهیز کنید و به خاطر داشته باشید که گاهی سادهترین راهکارها مانند استراحت و مصرف مایعات میتواند مؤثرتر از داروهای قوی باشد. سلامت شما ارزش این آگاهی را دارد، پس در مصرف داروها هوشمندانه عمل کنید.
