مقدمه
حجامت یکی از روشهای سنتی درمان در طب سنتی ایرانی است که قدمتی هزارانساله دارد. این روش با ایجاد خراشهای سطحی روی پوست و اعمال مکش، به دفع مواد زائد از بدن کمک میکند. حجامت بر اساس اصول خاصی انجام میشود و نیاز به رعایت شرایطی مانند انتخاب زمان مناسب، وضعیت جسمی فرد، و رعایت اصول بهداشتی دارد. در طب سنتی، حجامت برای تعدیل مزاج، تقویت سیستم ایمنی، و بهبود جریان خون توصیه میشود و معمولاً تحت نظر افراد متخصص انجام میگیرد.
اصول کلی حجامت شامل رعایت شرایط سنی، مزاجی، و سلامتی فرد، انتخاب مواضع مناسب برای انجام آن، و توجه به ملاحظات پزشکی است. این روش درمانی باید در زمانهای خاصی از سال و روز، مطابق با تقویم طب سنتی، انجام شود تا بیشترین تأثیر را داشته باشد. همچنین، پس از حجامت، رعایت توصیههای تغذیهای و پرهیزهای خاص ضروری است تا بدن بتواند بهخوبی بازیابی شود. با وجود فواید فراوان، حجامت باید با آگاهی و مشورت متخصص انجام شود تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری گردد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره اصول كلی حجامت صحبت کنیم و کتاب مفیدی را معرفی کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

اصول کلی حجامت
| 1- حجامت دارای ابعاد وسیع و نکات فراوانی است که همه پزشکان محترم از آنها اطلاع كافي ندارند . لذا سعي كنيد نزدپزشكاني حجامت كنيد، كه از تجربه و دانش كافي برخوردار و باروش صحيح حجامت آشنا و به آداب آن نيز پايبندباشند و اصول بهداشتي رانيز كاملاً رعايت نمايند. حجامت نابجا و غیراصولی نه تنها سبب درمان نمیشود بلکه منجربه عدم تعادل درسیستمهای بدن گرديده وعواقب نامطلوب فراوانی بدنبال خواهدداشت.2- از مراجعه به افراد غير پزشك و نيز افراد سودجویي كه بدون آشنايي به اصول درمان طب سنتی ، مدعی انجام حجامت مي باشند ( و متأسفانه روز بروز در حال افزایش هستند ) ، جداً خودداری فرمایید.3- طبق نظر حکمای طب سنتي ، اگر شروع بیماری با اصلاح شیوه های زندگی خصوصاً تغدیه شروع نشود ، انواع تدابیر درمانی (حجامت یا هر نوع درمان شیمیایی یا سنتی) نه تنها موثر نخواهد بود ، بلكه در جهت هلاکت بیمار می باشد . پس به پزشکانی که پیرامون تغذیه و اصلاح شیوه های زندگی ، بيماران را راهنمايي نمي نمايند ( خواه حجامتگر باشد یا پزشک عمومی ، متخصص یا فوق تخصص ) چندان اعتماد نکنید !! 4- حجامت در دو صورت بهترین اثر را دارد : تکرار حجامت در صورت نیاز با زمان بندی مشخص شده توسط پزشک و رعایت دستورات غذایی و داروهای گیاهی تجويزشده . پس پزشک شما ، باید فهرست رژیم غذایی و گیاهی منضج و مسهل را بر حسب طبع و مزاجتان در اختیارتان قرار دهد وگرنه حجامت شما کم اثر یا بی اثر و حتي گاهی مضر خواهدبود و در مجموع در سير بهبودي بیماری شما اثر مثبتي نخواهد داشت . 5- قبل از حجامت ، پزشكتان را از بيماري احتمالي و داروهايي كه مصرف مي نماييد ، مطلع نماييد و اگر جهت بیماری یا مشکل خاصی قصد انجام حجامت دارید ، حتما با پزشک مشورت نمایید . چرا که ازدیدگاه 6- « اهداء خون ، اهداء زندگي است ! » اگر مي خواهيد علاوه بر حجامت ، خون نيز اهداء نماييد ، ضمن انجام حجامت در مراكز بهداشتي ، در مورد فاصله زماني بين حجامت و اهداء خون با پزشكتان مشورت كنيد . 7- اگرچه انجام حجامت بعنوان پیشگیری و حفظ سلامتی جهت اکثر افراد مفید می باشد ، با اینحال حداقل جهت انجام حجامت اول و تعیین مزاج خود با پزشک مشورت نمایید . 8- حجامت در كودكان و نوجوانان نه تنها ضرري ندارد ، بلكه اطباء طب سنتي ، براي حجامت در آنها ، اثرات مفيد درماني بويژه در افزايش اشتها ، افزايش رشد ، استحكام استخوانها وعضلات و … ذكركرده اند . 9- برخي اساتيد طب سنتي معتقدند ، اطفالي كه حجامت مي شوند ، كمتر دچار عفونت و سرماخوردگي 10- حجامت هاي متوالي و غيراصولي با فواصل كوتاه ، اشتباه و حتي گاه مضر است و زمانبندي حجامت بر اساس طبع افراد ، نوع بيماري و وضعيت بدني آنان متفاوت مي باشد . بنابراين ، تكرار حجامت بايد با نظر و توصيه پزشك و طبق زمانبندي وي باشد . 11- تنها در مراكزي كه اصول بهداشتي رعايت مي گردد و حجامت با نظارت پزشك و توسط افراد باتجربه انجام مي شود و از وسايل حجامت ( تيغ ، گاز پانسمان ، ليوان حجامت ، ظروف و … ) بهداشتي ، استريل و يكبارمصرف استفاده مي شود ، حجامت نماييد . در اينصورت نگران انتقال بيماريهاي خوني مانند ايدز و هپاتيت و همچنين عفونتهاي ثانويه نباشيد . |
توصيه هاي قبل و بعد از حجامت1- هيچگاه با شكم گرسنه و یا با شکم خیلی پر ، حجامت ننماييد . 2- مصرف مايعات فراوان ، آب ميوه ، شربت عسل ( مخلوط يك قاشق غذاخوري عسل در يك ليوان آب ولرم ) ، ماء الشعير و خصوصاً آب انار و رب انار در روزها و ساعات قبل و بعد از حجامت در تأثیر گذاری بیشتر حجامت بسیار توصیه شده است . 3 – از انجام فعالیت زیاد ، ورزش سنگین ، استرس روحی ، مقاربت جنسي ، خوردن غداهای سنگین و چرب و شور ، ماهی و ترشیجات روز قبل و بعد از حجامت ( خصوصا ساعات اوليه قبل و بعد ازحجامت ) اجتناب نمایید . 4 – بهتر است در زمان حجامت با وضو باشيد و قبل از حجامت و ضمن آن با قرائت آيه الكرسي ، 5- در معدودي از افراد ، ممكن است پس از حجامت ضعف ، سرگيجه ، سردرد ، تپش قلب ، گرفتگي عضلاني و برخي ناراحتي هاي جزيي ديگر بروز نمايد كه اغلب مختصر بوده و پس از چند ساعت كاملا برطرف مي گردد . اگر اينگونه ناراحتي ها آزار دهنده باشد و يا بيش از حد معمول طولاني شود ، با پزشك خود مشورت نماييد . 6- اگر موضع حجامت كبود و دردناك و متورم بود ، مي توانيد براي كاهش درد ، مقداري يخ داخل نايلون گذاشته و 6-5 مرتبه و هربار حدود يك دقيقه ، محل حجامت را با آن كمپرس نماييد . 9- پس از حجامت حتي الامكان از مصرف داروهاي شيميايي ( بالاخص مصرف خودسرانه آنها )خودداري نماييد ، و از استعمال هرگونه پماد و يا كرم در موضع حجامت جداً اجتناب نماييد . براي اينکه زخم حجامت سريعتر و بهتر التيام يابد و جاي آن باقي نماند ، مي توانيد ، سه شب متوالي ( قبل از خواب ) محل زخم را با پنبه آغشته به شير پاستوريزه آغشته نماييد و يا روزي دومرتبه روي آن را با لايه نازكي از عسل بپوشانيد . 10- دوازده ساعت پس از حجامت مي توانيد استحمام نماييد (محل حجامت را با آب ولرم شسته و از شستشوي آن با ليف و صابون خودداري نمايد ) و پس از آن نيازي به پانسمان مجدد نمي باشد . 11- طبق فتوای اکثر مراجع تقلید ، از آنجا كه حداقل تا 12 ساعت پس از حجامت ، رساندن آب به محل حجامت ممنوع و مضر می باشد ، در اين ساعات نمازخواندن بلامانع مي باشد . 12- ممكن است حجامت بار اول ، تاثير درماني مطلوب و مورد انتظار را نداشته باشد و حتي گاه ديده |
تذكرات1- حجامت در ابتدا و انتهای فصل بهار توصيه فراوان شده است . همچنين حجامت در سایر فصول سال در زمانهای خاصی مورد تاکید و در برخی زمانها منع گردیده است. 2- حجامت در ماه مبارك رمضان و پس از افطار بلامانع است . 3- درمورد بانوان ، انجام حجامت در ايام عادت ماهيانه ، بارداری و شیردهی ممنوع است . 4- حجامت برای افراد بلغمی و سرد مزاج ممنوع و مضر است . 5- حجامت درروزهاي شنبه، دوشنبه و پنجشنبه مطلوب تر و درنیمه دوم ماه قمري، ارحج است. |













