تدابیر و راهکارهای درمان یبوست

مقدمه

اهمیت پیشگیری و درمان یبوست در طب سنتی ایران

یبوست از شایع‌ترین اختلالات گوارشی است که در طب سنتی ایران به عنوان “ام‌الامراض” (مادر بیماری‌ها) شناخته می‌شود. اطبای قدیم بر این باور بودند که تجمع فضولات و مواد زائد در بدن می‌تواند منشأ بسیاری از بیماری‌ها باشد، بنابراین توجه ویژه‌ای به پیشگیری و درمان یبوست داشتند. در این مکتب درمانی، حفظ تعادل مزاج و تقویت دستگاه گوارش از طریق اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب و استفاده از داروهای طبیعی مورد تأکید قرار گرفته است. این متن به بررسی جامع راهکارهای طب سنتی ایران برای رفع یبوست می‌پردازد که شامل توصیه‌های غذایی، ورزشی، روحی-روانی و درمان‌های گیاهی می‌شود. این رویکرد جامع‌نگر نه‌تنها به درمان یبوست کمک می‌کند، بلکه با اصلاح سیستم گوارشی، سلامت کلی بدن را نیز بهبود می‌بخشد. در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره تدابیر و راهکارهای درمان یبوست صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

فعالیت بدنی و ورزش

چنانچه انسان فعالیت بدنی و نرمش و ورزش روزانه و مرتب داشته باشد به ویژه اینکه ماهیچه‌های شکم را منقبض و به کار وا دارد، مزاج نرم و خود به خود به طور طبیعی کار می‌کند و نیازی به مسهل و ملین‌های دارویی پیدا نمی‌شود.

پرهیز از خستگی و استفاده از هوای آزاد

باید از خستگی بدنی و فکری و توقف در یکجا خودداری نمود و حتی المقدور از هوای آزاد و ورزش‌های ملایم مانند دوچرخه سواری که موجب تحرک عضلات شکم می‌شوند به شرطی که از حد اعتدال خارج نگردد بهره جست.

کنترل روحیات و استراحت کافی

از تندخویی و عصبانیت که در تشدید یبوست بسیار موثر می‌باشند خودداری شود. در ضمن توجه به استراحت بدن و خواب کافی ضروری است.

عادت‌های صحیح دفع و غذاخوردن

باید روزی 1-2 بار در ساعات معین عمل تخلیه صورت گیرد. رعایت آداب و نحوه صحیح غذاخوردن ضروری است. مزه مزه کردن کمی نمک قبل از غذا و بعد از غذا به پاکسازی بدن و جلوگیری از یبوست کمک می‌نماید.

مواد غذایی مضر برای یبوست

• برای جلوگیری از یبوست باید از مصرف بعضی خوراکی‌ها پرهیز نمود: از قبیل
• بادنجان
• عدس
• گوشت‌های مانده و نمک سود
• ماهی شور
• قهوه
• شکلات
• کاکائو
• چای پررنگ
• ماکارونی
• شیرینیجات مصنوعی
• سبزیجات تند مثل تره، تره تیزک
• خوراکی‌های ترش و قابض مثل آبغوره
• آب یخ
• و فست‌فودها و غذاهای آماده و کارخانه ای و …

مواد غذایی مفید برای رفع یبوست

مصرف میوه‌جات و سبزیجات (چه به صورت خام و چه پخته) برای جلوگیری از یبوست مفید است. بهترین میوه‌هایی که می‌توان استفاده نمود عبارتند از: آلو، زردآلو، گلابی، انجیر، مویز و انگور.

– سوپ اسفیدباج تهیه شده از گوشت جوجه مرغ یا بره و بزغاله و یا پرندگانی که گوشت آنها سبک و زود هضم است.
– سبزیجاتی مثل اسفناج، کدو، گشنیز، کمی شنبلیله، ماش پوست گرفته، جو پوست گرفته و کمی برنج و آب و ادویه جات.
– شوربای تهیه شده از گوشت مرغ چاق یا پرندگانی مثل کبوتر و گنجشک.
– آشی که در طبخ آن از ماش پوست گرفته، نخود و مغز بادام استفاده شده باشد.
– سوپی که از هویج، سبوس گندم و جو و مقداری سبزیجات پخته شده باشد در لینت طبع موثر است.
– آبگوشت خروس که گوشت آن خوب پخته و با روغن بادام تهیه شده باشد.

غذاهای مخصوص انواع یبوست

– کسانی که یبوست آنها ناشی از ضعف روده است از نخودآب که با گوشت مرغ چاق و کمی دارچین و تخم کرفس و روغن بادام یا زیتون تهیه شده باشد استفاده کنند.
– زرده تخم مرغ نیم پز مفید است.
– آشی مرکب از برنج، تره و جعفری تهیه کنند و یک ربع ساعت قبل از مصرف آش 40 گرم گل سرخ را خوب ساییده و داخل غذا بریزند و پس از یک ربع میل کنند.
– خورشت‌های ملین و سبزیدار مثل خورشت آلو و خورشت کرفس با نان سبوسدار استفاده شود.
– کسانی که علت یبوست در آنها حرارت بالای روده و معده است، آشی که از ماش و مغز بادام و کدو تهیه شده باشد استفاده نمایند.
– کسانی که در اثر یبوست دچار بواسیر شده‌اند خاگینه‌ای با زرده تخم مرغ و تره با اندکی پیاز توصیه می‌شود. اگر تره را با گوشت پخته و میل نمایند از خونریزی بواسیر جلوگیری می‌کند.

شربت‌های ملین

2-3 قاشق غذاخوری خاکشیر در آب جوش با کمی نبات، بعد از آن تا 1 ساعت غذا خورده نشود.

طرز تهیه شربت آلو

مقداری آلوی درشت شیرین را کاملا شسته، آن را در ظرفی ریخته و آنقدر آب به آن می‌افزایند که آب روی آلوها را بگیرد، سپس با حرارت ملایم آن را بپزید و مقدار آب را ثابت نگه دارند، یعنی هر قدر از آب تبخیر شد به همان اندازه به آن افزوده تا آلوها باز و له شوند. بعد آن را صاف کرده و آب آن را با شکر به اندازه یک چهارم آب بجوشانید تا به قوام آید. در هر وعده 100 تا 150 گرم بنوشید.
– اگر به جای شکر از ترنجبین استفاده شود خاصیت لینت بخشی آن بیشتر می‌شود.
– اگر یبوست از حرارت بالای معده و روده‌ها باشد: شکر سفید 35 گرم، آب هندوانه 70 گرم، ترنجبین 35 گرم مخلوط کرده و مصرف نمایید.

ترکیبات مفید برای یبوست

– خیسانده 10-15 عدد انجیر در آب عسل (ماء العسل) قبل از غذا میل شود. یا 15 عدد انجیر و 15 عدد آلو بخارا در ماءالعسل یا جلاب خیس کرده و قبل از غذا میل شود. سپس کمی از ماءالعسل یا جلاب روی آن بنوشید.
– 50 گرم مغز گردو را با 50 گرم انجیر خشک مخلوط و له کرده، در چندین وعده میل شود که باعث لینت و اعتدال مزاج می‌گردد.
– سبوس گندم 60 گرم، شکر سرخ 250 گرم، مغز بادام 40 گرم، همه را نرم کوبیده و با آب به صورت حریره میل شود.

طرز تهیه عسل انجیر

مقداری انجیر را در ظرفی ریخته و با آب به اندازه‌ای که روی انجیرها را بپوشاند بجوشانید، هر وقت مقدار آب کم شد مجددا آب اضافه کنید تا سطح آب در ظرف ثابت بماند. وقتی انجیرها خوب له شدند آن را صاف کرده و آب آن را حرارت داده تا غلیظ شود. می‌توان به اندازه یک چهارم وزن مایع به دست آمده شکر اضافه نموده و حرارت دهید تا به قوام عسل برسد.

سایر توصیه‌های مفید

– مربای زنجبیل، گل سرخ با دوغ، هلیله سیاه با دوغ هر کدام ملین طبع‌اند. استفاده از آب هویج، کاهو، اسفناج، انیسون، روغن کنجد و روغن زیتون در رژیم غذایی به پیشگیری و درمان یبوست کمک می‌کند.
– مالیدن روغن بنفشه، روغن زیتون، لعاب ختمی و کتیرا بر شکم در جهت حرکت عقربه‌های ساعت کمک کننده است.