مقدمه
پرکاری تیروئید، یکی از اختلالات شایع غدد درونریز است که به دلیل تولید بیش از حد هورمونهای تیروئیدی ایجاد میشود. این بیماری میتواند باعث علائمی مانند کاهش وزن ناگهانی، تپش قلب، تعریق زیاد، اضطراب و خستگی شود. در طب سنتی، پرکاری تیروئید با عنوان “حرارت زیاد کبد” شناخته میشود و تدابیر درمانی آن بر پایه کاهش حرارت بدن و تعدیل عملکرد تیروئید استوار است. استفاده از غذاهای سرد و تر مانند ماست، خیار، کاهو و سبزیجات برگدار، همراه با پرهیز از غذاهای گرم و تند، میتواند به کاهش علائم کمک کند.
تدابیر درمانی پرکاری تیروئید در طب سنتی شامل سه بخش اصلی است: رژیم غذایی، گیاهان دارویی و اصلاح سبک زندگی. مصرف گیاهانی مانند گل گاوزبان، بنفشه و تخم کتان به دلیل خواص خنککننده و تعدیلکننده تیروئید توصیه میشود. همچنین، انجام ورزشهای ملایم مانند یوگا، پرهیز از استرس و خواب کافی از دیگر راهکارهای کنترل این بیماری است. در ادامه به بررسی دقیقتر این تدابیر و نحوه اجرای آنها خواهیم پرداخت.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره تدابیر پرکاری تیرويید صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
پرهیزات
- انواع روغن های نباتی و مایع (به جز روغن بادام، روغن زیتون و روغن کنجد)
- انواع کره های گیاهی و مارگارین
- انواع آبمیوه های صنعتی
- انواع مواد غذایی خمیری و حجیم (تریدها، ماکارونی، لازانیا، رشته های صنعتی، نان باگت و سایر نانهای فانتزی حجیم و…)
- انواع مواد مخدر و دخانیات (سیگار و… )
- انواع نوشیدنی های گازدار (نوشابه، دلستر و…)
- انواع سس های صنعتی(مایونز، کچاپ، گوجه فرنگی و …)
- انواع فست فود مانند ساندویچ، پیتزا، خمیر و پنیر پیتزا
- انواع فراورده های گوشتی صنعتی (سوسیس، کالباس، همبرگر، کباب لقمه و…)
- انواع تنقلات مصنوعی (پفک، چیپس، آدامس، شکلات و کاکائو، اسنک، نوشمک، یخمک و…)
- قند ، شکر مصنوعی و هرآنچه در آن قند و شکر مصنوعی به کار رفته است
- انواع شیرینی جات قنادی
- بیسکوییت و آب نبات
- انواع نان های سفید (فانتزی و نان هایی که دارای آرد نول میباشد)
- مرغ و تخم مرغ ماشینی
- کشک کارخانه ای
- رب گوجه فرنگی کارخانه ای
- انواع کمپوت و کنسرو صنعتی
- یخ و آبی که یخ در آن ذوب شده باشد
- انواع بستنی و فالوده صنعتی
- چای سیاه و غلیظ
- خوردن غذاهای پرچرب
- انواع غذاهای آماده
- انواع نوشابه های الکلی
- گوشت گاو و گوساله
- خیار و گوجه گلخانه ای
- سرخ کردنی ها
- خوردن غذاهای مختلف روی هم
- خوردن نمک زیاد
- انواع غذاهای شور (خیارشور، ماهی دودی و کارخانه ای، انواع ترشیجات که با سرکه های صنعتی تهیه شده باشند(کارخانه ای)
- کشمش و زرشک تیزابی
- خوردن غذاهای مانده، بیات و فریز شده، استفاده از زود پز، سرخ کن، مایکروفرو، غذاهای رستورانی
- انواع مواد کافئین دار (قهوه، نسکافه و…)
- استفاده از لوازم بهداشتی آرایشی و رنگ موی شیمیایی
- پرهیز از غذاهای با ادویه جات زیاد و تند، پرهیز از غذاهای با مزاج گرم و خشک.
توصیه ها
- از انجام ورزش ها و فعالیت های سنگین پرهیز شود.
- از بی خوابی و عصبانیت یا هیجانات ناگهانی (مانند دیدن فیلمهای هیجان آور یا سوار شدن به وسایل هیجان آور در شهر بازی ها)پرهیز شود.
- از استحمام با آب داغ پرهیز گردد و استحمام با آب نیم گرم باشد یا در وان آب نیم گرم بنشیند.
نوشیدنی ها
- شیربادام: 15 عدد بادام را پوست بکنید و آنها را به همراه آب سرد و نبات در مخلوط کن بهطور کامل مخلوط کنید تا مخلوط کاملاً به صورت شیر درآید.
- آب سیب با خاکشیر و آبلیمو: یک لیوان آب سیب شیرین رسیده پوست کنده + 2 قاشق غذاخوریخاکشیر + 1 قاشق مرباخوری آب لیموترش تازه
- شربت انار: آب انار را با نبات به قوام بیاورید. موقع مصرف با آب رقیق شود.
- شربت لیمو: مقداری شکر را در ظرفی ریخته و آنقدر آبلیموی تازه بر آن بفشارید که رویش را بگیرد، سپس یک شبانه روز مخلوط را در ظرفی دربسته در دمای معمولی نگهداری کنید سپس صاف کرده با قدری دیگر آب لیمو به قوام بیاورید. مایه شربت فوق را در هنگام مصرف با آب رقیق کرده و بنوشید.
- شربت نارنج: آب نارنج را به مقدار 400 گرم با دو سوم آن شکر و کمی گلاب، روی حرارت ملایم به قوام بیاورید. موقع مصرف با آب رقیق شود.
- دم کرده بادرنجبویه و عناب: 1 قاشق مرباخوری بادرنجبویه + 20 عدد عناب دم کرده و با نبات شیرین کرده و روزی 4 – 3 استکان میل شود.
- نوشیدنی کامبوجا: 1 لیوان روزانه
- ماء الشعیر طبی: مقداری جو را با 20 – 15 برابر آب بخیسانید و روی حرارت قرار دهید،به محض شکفته شدن جوها،آن را از حرارت برداشته سرد کرده و صاف کنید. ماءالشعیر را نیم گرم بنوشید.
- شربت سیب و زرشک و لیمو: 400 گرم آب زرشک، 800 گرم آب سیب و 200 گرم آب لیموترش تازه، با هم مخلوط شود و با مقداری شکر به قوام شربت آورده شود. اگر زرشک تازه برای آبگیری نبود، مقداری زرشک خشک در 4 برابر آن آب یک شب خیسانده شود و روز بعد جوشانده شود تا یک سوم آبّ آن بماند و سپس صاف شود.
غذاها
در همه غذاها روغن بادام شیرین یا کره محلی اضافه شود.
- حریره بادام: ابتدا بادامها را در آب ریخته و یکی دو ساعت بعد، پوست نازک قهوهای روی آن را بکنید. سپس به وسیله یک رنده یا الک ریزدانه بادام را پودر کنید. سپس در ظرف مناسب آرد برنج، پودر بادام، عسل و مقداری آب را مخلوط کرده و روی حرارت قرار می دهیم و آنقدر هم می زنیم تا حریره غلیظ شود. به حریره بادام می توان کمی پودر هل و گلاب نیر اضافه نمود.
- برنج با مرغ که با آبلیمو یا آبغوره و زرشک طعم دار شده باشد.
- سوپ جوجه با آب انار یا آبغوره یا آبلیمو
- خورشت آلو اسفناج با مرغ
- آش با چاشنی های مختلف:مقداری لپه را با نمک و زردچوبه و آب در دیگ جاداری بریزید و روی آتش ملایم بگذارید و نیم ساعت بجوشانید تا لپه نرم شود. سپس سبزی شامل گشنیز ، جعفری و تره را اضافه کنید و نیم ساعت دیگر بپزید. سپس مقداری برنج را که از قبل مثل کته پخته اید را اضافه کنید و بگذارید آش جا بیفتد. نیم ساعت قبل از برداشتن به عنوان چاشنی مقداری رب انار یا شیره تمرهندی یا شیره زرشک یا آب آلو اضافه کنید. موقع سرو کمی پودر سماق روی آش بپاشید.
- خورشت سیب درختی: که مواد آن را سیب درختی ، غوره تازه یا آبغوره ، گوشت گوسفند یا کبک یا بوقلمون، آلوبخارا یا آلوچه به اضافه کمی نمک و پیاز و زردچوبه تشکیل دهند.
- خورشت ریواس : پیاز را در روغن تفت داده و گوشت را اضافه کنید و بگذارید بپزد. در ظرفی دیگر کمی روغن داغ کرده و ریواس خرد شده را 6 – 5 دقیقه در آن تفت بدهید. سپس نعنا و جعفری را اضافه کرده و 10-8 دقیقه دیگر تفت دهید و سپس از روی حرارت بردارید.وقتی گوشت نیم پز شد، سبزیجات سرخ شده را با کمی نمک و فلفل و آبغوره اضافه کنید و بگذارید خورشت جابیفتد. در 15 دقیقه آخر پخت در قابلمه را باز بگذارید.
- سوپ جو : که در تهیه آن از جو، گشنیز، خرفه، شوید و ماهیچه گوشت جوجه خروس یا مرغ ، کبک یا بوقلمون ، آلو بخارا و یا آلوچه استفاده شود و در انتهای طبخ به آن به آن آبغوره و روغن بادام شیرین اضافه شود.
- ماش پلو با شیره بادام: ماش پوست کنده را بپزید و همراه با برنج و شیره بادام به صورت کته تهیه کنید. برای تهیه شیره بادام، پوست قهوهای بادام درختی را گرفته، آن را بسائید یا در دستگاه میکسر، میکس کنید و روی آن آب جوش بریزید. سپس آن را صاف کنید و با آب آن کته درست کنید.
میان وعده
فالوده سیب: سیب پوست کنده را رنده کنید و کمی عسل و گلاب اضافه کرده میل نمایید. این ترکیب را می توانید در وعده شام با نان میل کنید. به ترکیب فوق می توان یک قاشق چایخوری تخم خرفه نیز اضافه کرد.
رب به و سیب: آب سیب رسیده شیرین و آب به رسیده پوست کنده را بگیرید و در ظرفی بریزید و روی حرارت غیر مستقیم به روش بن ماری(مثلا روی کتری در حال جوش) قرار دهید، آنقدر بماند تا غلیظ شود و به قوام رب برسد.
مربای تمرهندی: تمرهندی 200 گرم، انجیر 200 گرم، آلوی خشک 250 گرم، شکر 250 گرم همه را بپزید تا به صورت مربا درآید.
میوه ها
- سیب
- تمرهندی
- گلابی
- انگور شیرین
- انار شیرین
