مقدمه
شب یلدا با وجود هوای سرد، همراه با سنت مصرف خوراکیهای خنک مانند هندوانه و انار است که از دیدگاه طب سنتی نیاز به ملاحظات خاصی دارد. این مواد غذایی با طبع سرد، بهویژه برای افراد دارای مزاج سرد میتوانند باعث تشدید علائمی مانند کسالت، نفخ یا درد مفاصل شوند. توصیه میشود این گروه یا از مصرف خنکیجات پرهیز کنند یا همراه با مصلحات گرم مانند گلپر، نمک یا نبات استفاده نمایند. در مقابل، تنقلات پرانرژی مانند مغزها، کشمش و نخودچی با طبع گرم، گزینههای مناسبی برای تأمین انرژی در فصل زمستان هستند.
ترکیببندی مواد غذایی در این شب از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ مثلاً مصرف همزمان هندوانه با برگه زردآلو (هر دو با طبع سرد) بدون مصلح گرم میتواند مشکلات گوارشی ایجاد کند. گرممزاجان نیز باید تعادل را رعایت کنند، چرا که افراط در مصرف گرمیجات مانند آجیل ممکن است منجر به خارش پوست یا سردرد شود. همچنین فاصله گذاری بین شام سبک و مصرف تنقلات از سنگینی معده جلوگیری میکند. برای تعدیل طبع، نوشیدنیهایی مانند چای دارچین یا عرق نعناع با نبات، و استفاده از زیره سبز پس از غذا توصیه میشود تا هضم بهبود یابد و از عوارض ناشی از عدم تعادل مزاج پیشگیری شود.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره تدابیر تغذیهای شب یلدا از دیدگاه طب سنتی صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
شب یلدا از دیدگاه طب سنتی
شب يلدا، معمولا بسیار سرد ميباشد بنابراين از نظر طب سنتي، خوردن یا آشامیدن خنکی جات همچون هندوانه، انار ترش، مرکبات مخصوصا با طعم ترش، برگه هلو و زردآلو در این شب باید با احتیاط و در مقادیر کم مصرف شود. مخصوصا افراد با مزاج سرد بايد مراقب باشند كه يا اصلا از موارد فوق نخورند و يا در صورت ميل كردن، از گرميجات نيز استفاده كنند. مصرف متعادل تنقلاتي مانند مغزها (بادام، فندق، بادام_زمینی، پسته و …)، نخودچي، کشمش، مویز، انجیر و توت خشک، تخمهها و … كه كم حجم و پرانرژي هستند در فصل زمستان برای كودكان و بزرگسالان مورد توصيه ميباشند.
چی رو با چی بخوریم؟چی رو با چی نخوریم؟
اينكه چه مادهاي با چه مادهاي خورده شود هم موضوع مهمي است كه بايد مورد توجه قرار بگيرد، مثلاً برگه هلو و يا زردآلو (كه جزء سرديجات ميباشند) نبايد همراه با هندوانه خورده شوند و بهتر است همراه آنها از مواد گرمتر استفاده شود. خوردن انار و باقلا همراه با گلپر يا نمك توصيه ميشود، زيرا به اين ترتيب از ميزان سردي انار و باقلا كاسته ميشود. توصيه ميشود شام سبكتري ميل کنید و بين خوردن شام و مواد ديگر فاصله بياندازيد. بسیاری از تنقلات مورد مصرف در شب یلدا و آجیل جات و مغزها دارای خاصیت غذایی زیاد بوده و اگر با فاصله زمانی کوتاه از شام مصرف شوند شخص دچار سنگینی، سوءهاضمه و عوارض بعدی آن خواهد شد.
راهکارهای طب سنتی برای تعدیل گرمی و سردی بدن
گرم مزاجان می توانند از خنکی جات استفاده کنند و باید در مصرف گرمیجات زیاده روی نکنند تا دچار غلبه حرارت، خارش و تحریک پوست، سوزش مقعد، تلخی دهان، سردرد و بی خوابی شبانه نشوند. در صورت سرد بودن مزاج، کسالت و خواب آلودگی، مشكلات مفصلی مانند تورم و درد و اختلالات گوارشي مانند نفخ معده و روده و… مخصوصا با مصرف سرديجات مانند هندوانه، لبنیات، ترشی جات، برگهها و … تشدید پیدا می کند در این صورت بهتر است از گرمیجاتی چون چای یا عرق نعناع، چای دارچین یا زعفران که با کمی نبات یا عسل شیرین شده باشد و در آن تعدادی هل خرد شده هم موجود باشد استفاده شده یا از پودر زیره سبز با کمی شکر بعد از غذا بهره برد.
