واریکوسل

مقدمه

واریکوسل به اتساع و پیچ‌خوردگی غیرطبیعی رگ‌های داخل کیسه بیضه (شبکه وریدی پامپینیفرم) اشاره دارد که معمولاً در سمت چپ بیضه اتفاق می‌افتد. این عارضه شبیه به واریس در پاها است و به دلیل اختلال در جریان خون وریدی بیضه ایجاد می‌شود. واریکوسل یکی از شایع‌ترین علل کاهش تولید اسپرم و ناباروری در مردان است، اگرچه بسیاری از مردان مبتلا ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. در برخی موارد، واریکوسل می‌تواند باعث احساس سنگینی، درد یا ناراحتی در ناحیه بیضه‌ها شود، به‌ویژه پس از فعالیت‌های فیزیکی یا ایستادن طولانی‌مدت.

تشخیص واریکوسل معمولاً از طریق معاینه فیزیکی و سونوگرافی انجام می‌شود. در مواردی که واریکوسل باعث ناباروری، کاهش کیفیت اسپرم یا درد شدید شود، ممکن است نیاز به درمان جراحی باشد. روش‌های درمانی مانند آمبولیزاسیون یا جراحی با هدف بهبود جریان خون و کاهش علائم انجام می‌شوند. آگاهی از این عارضه و مراجعه به موقع به پزشک می‌تواند به جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت مانند ناباروری کمک کند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره واریکوسل بیشتر صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

واریکوسل 

واريکوسل يا واريسی شدن عروق بيضه شايعترين بيماری مردان پس از بلوغ می‌باشد و 10درصد مردان بالغ به آن مبتلا می‌باشند. واريکوسل شايعترين عامل ناباروری مردان می‌باشد. سن شروع بيماری معمولاً در زمان بلوغ و يا بلافاصله پس از بلوغ می‌باشد ولی در سن کمتر يا سن بالا نيز ممکن است ايجاد گردد.

همچنین بخوانید: ورم بیضه

عامل ايجاد بيماری واريکوسل چيست؟

بيماری واريکوسل با واريسی شدن و گشادشدن عروق وريدی(سياهرگهای) بيضه ظاهر می‌گردد که در دو گروه اوليه و ثانويه تقسيم‌بندی می‌گردد. در نوع اوليه، هيچ عامل ايجادکننده مشخصی وجود ندارد، گرچه تئوری اشکال در دريچه‌های لانه کبوتری وريدهای بيضه، طولانی بودن مسير اين وريدها و احتمال اثر فشاری ساير عروق و احشاء شکمی‌مطرح می‌باشد ولی هنوز علت مشخصی برای آن ثابت نشده است.
اين نوع عامل عمده واريکوسل است و 90درصد در سمت چپ می‌باشد. نوع ثانويه که بدنبال وجود عامل مشخص ايجادکننده انسداد در عروق داخل شکم ايجاد مي گردد درصد کمی‌از واريکوسل‌ها را شامل میشود و علت ايجادکننده آن غالبا توده‌های شکمی، بخصوص تومورهای بدخيم می‌باشد که تشخيص آن مهم و حياتی است.
واریکوسل بزرگ شدن وریدهای درون کیسه بیضه (اسکروتوم) است. اسکروتوم کیسه پوستی شلی است که بیضه‌ها درون آن قرار دارند. واریکوسل شبیه به وریدهای واریسی است که در پا ممکن است بروز کنند.

واریکوسل شایع‌ترین علت تولید کم اسپرم و کاهش کیفیت آن است، گرچه همه واریکوسل‌ها بر تولید اسپرم اثر نمی‌گذارند.
اغلب واریکوسل‌ها در طول زمان ایجاد می‌شوند. خوشبختانه اغلب واریکوسل‌ها به آسانی تشخیص داده می‌شوند، و اگر علامت‌دار شده باشند، می‌توان آنها را با جراحی ترمیم کرد.

برای مطاله بیشتر در مورد غذاهای منعظ و افزاینده منی کلیک کنید

علائم بيماری واريکوسل

بيمار ممکن است با شکايت بزرگی، يا عدم تقارن بيضه‌ها، يا درد بيضه، و يا پس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند. ولی شايعترين فرم آن، بدون علامت، و بطور اتفاقی، حين معاينه، متوجه آن می‌گردند. درمعاينه، بزرگی و تورم عروق بيضه، بخصوص در سمت چپ مشهود است و درحالت ايستاده، و يا افزايش فشار شکمی ‌تشديد می‌يابد و در حالت خوابيده از بين می‌رود (درصورتيکه تورم عروق درحالت خوابيده از بين نرفت، بايستی به نوع ثانويه آن شک کرد.)

مطالب دیگر از سایت دکتر جوشن:ناباروری در مردان

افتراق واريکوسل ازنظر شدت بيماری 

بيماری واريکوسل ازنظر شدت به 3 درجه تقسيم‌بندی می‌گردد. در نوع درجه 1 اتساع عروق فقط حين فشار شکمی‌ در لمس توسط پزشک قابل لمس، و تشخیص می‌باشد. در نوع درجه 2 با فشار شکمی، اتساع عروق، قابل مشاهده می‌گردد. و در نوع درجه 3 حتی بدون فشار شکمی، اتساع عروق، درحالت ايستاده قابل مشاهده می‌باشد. لازم به ذکر است نوع درجه 3 آن ازنظر قانون خدمت سربازی در ايران معافيت دائم و انواع درجه 1 و 2 معافيت از رزم خواهد داشت.

علل

طناب اسپرماتیک که خون را به بیضه‌ها می‌رساند و از آنها خارج می‌کند،‌ حاوی “واز دفرانس” است که اسپرم تولید شده از بیضه را تخلیه می‌کند. “شبکه پامپینیفرم” گروهی از وریدها درون اسکروتوم و بالای بیضه‌ها هستند. شبکه پامپینیفرم، خون را از بیضه‌ها تخلیه می‌کند. بزرگ شدن این وریدها اغلب در حین بلوغ رخ می‌دهد.

اگر چه علت دقیق ایجاد واریکوسل معلوم نیست، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که دریچه‌های غیرطبیعی درون وریدها مانع جریان خون طبیعی در آنها می‌شوند و پس زدن خون، به گشاد شدن وریدها می‌انجامد.

واریکوسل معمولا در ناحیه بیضه چپ رخ می‌دهد، که به علت موقعیت ورید بیضه‌ای چپ است. اما واریکوسل در یک بیضه، بر تولید اسپرم در هر دو بیضه تاثیر می‌گذارد. در سنین 15 تا 25 سالگی، بیشترین احتمال بروز واریکوسل وجود دارد.

تشخیص

پزشک در معاینه جسمی شما، ممکن است توده غیردردناک کلاف‌مانندی را در بالای بیضه شما لمس کند. برخی از افراد، این توده را به صورت احساس “کیسه‌ای از کرم” وصف می‌کنند. اگر این توده به اندازه کافی بزرگ باشد، پزشک هنگامی که ایستاده‌اید، می‌تواند آن را لمس کند.

اگر واریکوسل شما کوچک تر باشد، پزشک ممکن است از شما بخواهد نفس عمیقی بکشید و چند ثانیه آن را نگه دارید و به پایین زور بزنید (مانور والسالوا). این مانور به پزشک کمک می‌کند، بزرگی غیرطبیعی وریدها را لمس کند. اگر معاینه جسمی نتیجه قطعی به دست ندهد، پزشک ممکن است درخواست سونوگرافی اسکروتوم کند. این آزمون که در آن از امواج صوتی پرفرکانس برای ایجاد تصاویر دقیق از ساختار درون استفاده می‌شود، برای این مورد استفاده قرار می‌گیرد تا اطمینان حاصل شود علائم شما به دلیل دیگری رخ نداده است. یکی از علل چنین عارضه‌ای ممکن ست توموری باشد که بر ورید اسپرماتیک فشار می‌آورد.

عوارض

تحلیل رفتن (آتروفی) بیضه: توده بیضه از لوله‌های سازنده اسپرم تشکیل شده است. هنگامی که این لوله‌ها در اثر عاملی مانند واریکوسل آسیب می‌بینند، ممکن است بیضه‌ها نرم شوند و تحلیل روند. روشن نیست که چه عاملی باعث تحلیل رفتن بیضه ها می‌شود،‌ اما اختلال در کارکرد دریچه‌های وریدها باعث تجمع خون در بیضه‌ها می‌شود و افزایش فشار وریدها و قرارگیری در معرض سموم درون خون ممکن است باعث آسیب شود.

ناباروری

روشن نیست که واریکوسل چگونه باعث ناباروری می‌شود. برخی از کارشناسان معتقدند که وریدهای بیضه، خون را در شریان بیضه سرد می‌کنند، و به این ترتیب به حفظ درجه حرارت مناسب برای تولید مناسب اسپرم کمک می‌کنند. واریکوسل با مسدود کردن جریان عادی خون، ممکن است باعث شود درجه جرارت بیضه‌ها بیش از حد بالا رود، و به این ترتیب بر تولید اسپرم و حرکت آن اثر بگذارد.

درمان در طب جدید 

درمان واریکوسل ممکن است ضروری نباشد. اما اگر نابارور هستید، یا واریکوسل شما باعث درد یا تحلیل‌رفتگی بیضه‌ها شده است، ممکن است لازم باشد واریکوسل را ترمیم کنید. درمان، با هدف بستن وریدهای آسیب‌دیده و هدایت جریان خون به وریدهای طبیعی انجام می‌گیرد. گرچه واریکوسل معمولا در دوران نوجوانی رخ می‌دهد،‌ اما روشن نیست که آیا باید واریکوسل را در همان زمان ترمیم کرد یا نه. در صورتی که تحلیل‌رفتگی پیشرونده بیضه،‌ درد یا نتایج غیرطبیعی در آزمایش اسپرم رخ دهد، ترمیم در دوره نوجوانی ممکن است ضرورت پیدا کند.ترمیم واریکوسل ممکن است با جراحی باز، یا جراحی از طریق لاپاراسکوپی، و یا بستن ورید با بالون یا فنر از راه پوست (آمبولیزاسیون از راه پوست) انجام گیرد

دستور زالو گذاری

در موارد که واریکوسل باعث نازایی می شود زالوها را روی پا بین انگشت سوم تا انگشت کوچک به تعداد هر پا 10 عدد می اندازیم و در نوبت دوم 25 روز بعد پشت زانو در محل تا شدن زانو به تعداد هر پا 10 عدد می اندازیم و در دور سوم 25 روز بعد نزدیک کشاله ران تا روی بیضه ها هر طرف 10 عدد زالوی ریز می اندازیم .
از یکی از رژیم های پاکسازی بدن نیز استفاده شود .