مقدمه
وزوز گوش یا Tinnitus به عنوان یکی از شایعترین مشکلات سیستم شنوایی، به احساس شنیدن صدای زنگ، سوت، غرش یا خشخش در گوشها بدون وجود منبع صدای خارجی اطلاق میشود. این عارضه که میتواند به صورت موقت یا مزمن ظاهر شود، اغلب ناشی از آسیب به سلولهای مویی حلزون گوش، قرارگیری در معرض صدای بلند، افزایش سن یا اختلالات عروقی است. وزوز گوش اگرچه به خودی خود بیماری محسوب نمیشود، اما میتواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی افراد داشته و در موارد شدید منجر به اختلالات خواب، کاهش تمرکز و حتی مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی گردد.
از دیدگاه طب سنتی، وزوز گوش میتواند ناشی از عدم تعادل در اخلاط بدن به ویژه افزایش صفرا یا سودا باشد و با تدابیری مانند اصلاح تغذیه، استفاده از گیاهان دارویی مانند گلگاوزبان و بادرنجبویه و پرهیز از عوامل محرک قابل مدیریت است. امروزه رویکردهای درمانی متنوعی از جمله صوتدرمانی، مشاوره شناختی-رفتاری و در برخی موارد دارودرمانی برای کنترل این عارضه پیشنهاد میشود. توجه به این نکته ضروری است که وزوز گوش میتواند گاهی نشانهای از مشکلات جدیتر مانند بیماریهای گوش داخلی یا اختلالات عروقی باشد، بنابراین مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی برای تشخیص دقیق علت و دریافت درمان مناسب اهمیت ویژهای دارد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره وزوز گوش (tinnitus) صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
وزوز گوش (tinnitus) چیست؟
وزوز گوش عبارت است از صدای پایداری که وقتی سر و صدای محیطی وجود ندارد، در یک یا هر دو گوش شنیده میشود. وزوزگوش میتواند از علایم بسیار شایع تقریباً تمام اختلالات گوش و نیز سایر مشکلات طبی باشد.
علائم
صدای شبیه به زنگ زدن، همهمه، غرش، سوت زدن یا فشفشک که در یک یا هر دو گوش شنیده میشود. این صدا ممکن است مداوم، متناوب یا همزمان با ضربان قلب باشد.
علل و عوامل
به طور طبیعی عصب شنوایی در نتیجه لرزشهای حاصل از امواج صوتی خارجی، تکانهها (impulses) را به مغز منتقل میکند به دلایلی که کاملاً مشخص نیست، در وزوزگوش عصب تکانههای را منتقل میکند که از درون سر یا خود گوش منشأ گرفتهاند.
عواملی که این بیماری را تشدید می کند
- کاهش شنوایی
- لابیرنتیس
- بیماری منیر
- اوتیت میانی یا خارجی
- اتواسکلرز (تصلب گوش)
- مسمومیت گوش
- انسداد مسیر خروج موم گوش
- آنوریسم یا تومور در مغز (نادر)
- جسم خارجی در گوش
- برخی داروها (آنتی بیوتیکها، مدرها و غیره)
- فشار خون بالا یا پایین
- ترومای سر
- کم خونی
- کمکاری یا پرکاری تیروئید
- آلرژیها
پیشگیری
پیشگیری شناخته شده خاصی وجود ندارد. در حدامکان از عوامل خطرزا بپرهیزید.
عواقب مورد انتظار
درمان اختلال زمینهای ممکن است کمککننده باشد ولی غالباً علاج وجود ندارد و یادگرفتن چگونگی کنار آمدن با آن تنها درمان موجود است. برخی افراد این وضعیت را بسیار بهتر از دیگران تحمل میکنند.
عوارض احتمالی
معمولاً عوارض طبی وجود ندارد. در افرادی که این صدا را غیرقابل تحمل مییابند، ممکن است در اثر احساس زجر، مشکلات روانی ایجاد گردد.
داروها
داروها کمکی به بهبود وزوز گوش نمیکنند.
فعالیت در زمان ابتلا به وزوز گوش
از خسته شدن بیش از حد بپرهیزید زیرا ممکن است وزوز گوش را بدتر کند.
رژیم غذایی مناسب
کاهش مصرف کافئین و شکلات ممکن است به برخی بیماران کمک کند.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه شود
اگر خود یا یکی از اعضای خانوادهتان علایم وزوزگوش را داشته باشید.
اگر احساس زجر به خاطر وزوز گوش، بدتر شود.
یا اگر روی این موضوع حساس شده اید که آیا من هم وزوز گوش دارم یا خیر و این جور موارد به پزشک مراجعه کنید
وزوز گوش و تغذیه ی مناسب و درست
تینیتوس یا وزوز یک صدای درونی است که در سر یا گوش احساس میشود. در محیط پرامون، این صدا وجود ندارد و اکثر مواقع توسط اطرافیان بیمار نیز شنیده نمیشود. یکی از شایعترین نشانههایی است که همراه با کاهش شنوایی و اختلالات مربوط به گوش یا سازوکارهای عملکردی بدن مانند افزایش فشارخون مشاهده میشود. این علامت به صورتهای مختلف بروز میکند و هر بیمار تجربهای خاص از صدا را گزارش میکند. شکلهای مختلفی که توسط افراد بیان میشود شامل اصواتی نظیر صدای سوت، جیرجیرک، صدای هیس مانند، صدای باد، زنگ و … میباشد. بیماران معمولاً طی جلسات ارزیابی و درمان وزوز اظهار میکنند که با خوردن نوع خاصی ازمواد غذایی وزوز گوششان بدتر شده یا برعکس بهبود یافته است. تحقیقات مختلف نشان دادهاند که مصرف برخی از مواد غذایی منجر به تشدید علائم وزوز گوش میشود ولی میبایست توجه داشت که عوامل مربوط برای هر فرد مبتلا با سایرین متفاوت است.
مکملهای غذایی مناسب برای افراد مبتلا به وزوز
ویتامین B: عقیده براین است که ویتامینهای B، بویژهB12 و۶ BوB5 اغلب باعث بهبود وزوز گوش میشوند. دریافت ۵۰ میلی گرم ویتامین B6اضافی دو یا سه بار در روز میتواند سبب متعادل شدن مایع های درون گوش داخلی شود و از وزوز گوش بکاهد. تحقیقات نشان داده است که درصد بالایی از افرادمبتلا به وزوز گوش دچار کمبود ویتامین B12 میباشند. ویتامین B6 در مواد غذایی مانند غلات، موز بیشتر میوه ها، سبزیجات، تخممرغ و محصولات لبنی یافت میشود و علاوه بر اینها با تجویز پزشک این ویتامین بصورت تزریقی نیز در دسترس میباشد. معمولاً مخمر، صدف خوراکی، تخم مرغ، شیر و محصولات لبنی، ماهی، گوشت مرغ و خروس، بوقلمون و غاز وگوشت بره حاوی مقادیری از ویتامین B12میباشند.
ویتامین A: کمبود این ویتامین میتواند منجر به مشکلات گوش داخلی از قبیل وزوز گوش شود. زیرا این ویتامین برای حفظ غشاهای گوش مهم و ضروری است. روغن ماهی، سبزیجات سبز فیبردار، میوها مانند پرتقال، زردآلو، طالبی، هویج و سیب زمینی هندی سرشار از ویتامینA میباشند.
ویتامین E: این ویتامین اکسیژنرسانی به سلولها را بهبود میبخشد. در مواردی مانند سبزیجات فیبردار، گندم، غلات دانههای روغنی و آجیل یافت میشود.
روی: مطالعات نشانگر آن است که دوزهای بالای سولفات روی موجب کاهش یافتن یا ازبین رفتن وزوز گوش در افرادسالمند میشود. مکملهای روی برای درمان افرادی استفاده میشود که هم مبتلا به تینتیوس (وزوز) هستند و هم کم شنوایی را تجربه میکنند و بیشتر برای افراد سالمند مفیدمیباشد. مطابق تحقیقات انجام شده در ۲۵% افرادی که میزان روی در بدن آنها کم است معمولا تینتیوس مشاهده شده است واین افراد بعد از سه تا شش ماه استفاده از روی بهبود مییابند. ولی دوز دریافتی نباید از ۸۰ میلی گرم بیشتر باشد و مصرف آن میبایست تحت کنترل پزشک صورت گیرد.
میتوان روی را از مواد غذایی زیر بدست آورید
- صدف خوراکی، همه غلات، حبوبات، آجیل، تخم مرغ و ماهی
- ویتامین آ : ۲۰۰۰ واحد در روز
- کلیه ویتامین دی: ۱۰۰my روزانه
- منیزیم: ۵۰my در روز
- روی: روزانه ۳my
- اسید چرب امگا ۳: روزانه ۳ گرم
مواد غذایی مناسب برای افراد مبتلا به وزوز
مواد غذایی مفید برای وزوز گوش:
کنجد سیاه
لوبیای سیاه
صدف خوراکی
جو پرک شده
آبنبات نرم و با طعم میوه
سیب زمینی هندی
دانه نیلوفر آبی
شاه بلوط
انگور
چغندر
هویج
کنگر
لیمو
زردک
آب تره
مواد غذایی مضر برای وزوز گوش:
غذاهای حساسیت زا
غذاهای داغ
غذاهای پرادویه
غذاهای چرب
غذاهای نرم
قهوه
چایی
نوشیدنی های دارای کافئین
الکل
درمان
یک معاینه فیزیکی کامل انجام میگردد تا اطمینان حاصل شود که تمام علل ممکن مورد پیگیری قرار گرفته و تصحیح شدهاند.
اگر وزوز گوش ادامه یابد، درمان اساساً یافتن روشهایی است که به شما کمک کند با سروصدای پایدار کنار آیید.
با توجه کردن به سایر اشیاء و فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری ها سعی کنید به صدای وزوز توجه نکنید.
در طول روز و هنگام به خواب رفتن در زمینه کارهایتان، موسیقی بنوازید.
سیگار نکشید. در صورت نیاز از یک برنامه ترک سیگار کمک بگیرید.
سمعک برای هرگونه کوی همراه، ممکن است وزوز گوش را پنهان کند.
از یک سرکوبکننده یا پنهانکننده وزوز گوش استفاده کنید.این دستگه مثل سمعک در گوش قرار میگیرد و صدای مطبوعتری ایجاد میکند.
تحریک الکتریکی با ایمپلنت گوش ممکن است وزوزگوش را کاهش دهد ولی تنها برای کری شدید مناسب است.
کلام آخر اینکه
اگر شما احساس میکنید با خوردن غذاهای خاصی وزوز گوشتان شدیدتر میشود برای حصول اطمینان بیشتر بهتر است مجدداً آن را امتحان کنید. برای این منظور به مدت سه هفته آن غذایی را که گمان میکنید ممکن است باعث بروز مشکل در شما شود از برنامه غذایی خود حذف کنید. سپس ظرف سه هفته بدن را به همان مقدار قبلی وارد برنامه غذایی خود نمایید بعد از این مجدداً آنها را حذف کنید و بازهم جایگزین نمایید. با انجام این کار اکنون به خوبی میتوانید بفهمید که آیا نسبت به آن غذای خاص حساسیت دارید یا خیر؟
