آسم و تنگی نفس

مقدمه

آسم و تنگی نفس از شایع‌ترین مشکلات تنفسی هستند که کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. آسم به عنوان یک بیماری مزمن التهابی راه‌های هوایی، با علائمی مانند خس‌خس سینه، تنگی نفس، سرفه و احساس فشار در قفسه سینه همراه است. این بیماری معمولاً در اثر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی مانند آلرژن‌ها، آلودگی هوا، استرس و عفونت‌های تنفسی ایجاد یا تشدید می‌شود. تشخیص به موقع و مدیریت صحیح آسم می‌تواند از حملات شدید تنفسی جلوگیری کرده و به بیماران کمک کند زندگی عادی‌تری داشته باشند.

درمان آسم و تنگی نفس معمولاً شامل استفاده از داروهای استنشاقی (مانند کورتیکواستروئیدها و گشادکننده‌های برونش)، اجتناب از محرک‌ها و اصلاح سبک زندگی است. در طب سنتی نیز با استفاده از گیاهان دارویی مانند آویشن، بنفشه و شیرین‌بیان می‌توان به کاهش التهاب راه‌های هوایی کمک کرد. تمرینات تنفسی، ورزش‌های ملایم و مدیریت استرس نیز نقش مهمی در کنترل علائم دارند. توجه به این نکته ضروری است که در صورت تشدید تنگی نفس یا عدم پاسخ به درمان معمول، مراجعه فوری به پزشک برای جلوگیری از عوارض خطرناک حیاتی است. پیشگیری از تماس با عوامل محرک و پیگیری منظم درمانی می‌تواند به مدیریت مؤثر این بیماری کمک کند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره آسم و تنگی نفس صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

آسم و تنگی نفس

در فصل پاییز و زمستان که تراوش مواد رطوبی از سر زیاد است، بیماری‌های ریوی بسیار رخ می‌هد. به طور کلی هوای سرد برای ریه ضرر دارد. پس پوشاندن سینه و ریه مخصوصا در هوای سرد از ضروریات است.

ورزش

ورزش برای بیمار آسمی ضروری است اما در ابتدا باید سبک و به آهستگی باشد و کم کم بر سرعت و مدت آن افزوده شود. اما باید جانب احتیاط را در حین ورزش کردن نگه داشت که مبادا ماده (مواد زائد یا اخلاط رسوب کرده) به حرکت دربیاید و باعث خفگی شود. برای ورزش ریه، بعد از پاکسازی به وسیله اسهال و قی با صدای بلند آواز خواندن یا قرآن خواندن، نفس عمیق کشیدن و دمیدن (فوت کردن با شدت) مناسب است.

روغن مالی

روغن مالی سینه با روغن شوید یا روغن سوسن یا روغن نرگس و ماساژ دادن پشت و جلو و پهلوهای سینه و کتف با دست به نرمی، ابتدا ملایم بعد به تدریج برمیزان فشار افزوده شده و نیز كم كم ملایم و نیز پایان یابد، مفید است.
اگر بعد ماساژ احساس خستگی به وجود آمد، روغن یاسمن یا شب بو مالیده شود

غذاها و نوشیدنی ها 

غذای بیمار مبتلا به آسم و تنگی نفس باید سبک و کم حجم ولی مقوی باشد مثل عصاره گوشت، آب و عسل، زرده تخم مرغ عسلی و گوشتهای کبک، بلدرچین و… .پرهیز از غذای غلیظ مثل فست فودها و گوشت گاو بسیار مهم است.
باید میان نوشیدنی و غذا 2 ساعت فاصله باشد. هر چه دیرتر و کمتر آب بنوشند بهتر است. آب به صورت جرعه جرعه (بهتر است در 3 جرعه) نوشیده شود. اگر به جای آب، آبجوش و عسل مصرف شود بسیار مفید است.
شکم باید همیشه نرم و لینت داشته باشد. چغندر پخته برای لینت دادن مناسب است.

گوشت‌های مفید برای مبتلایان به آسم و تنگی نفس (مخصوصا رطوبی)

گوشت خروس، گنجشک، کبک، دراج، کبوتر، قرقاول، آهو، قلب حیوانات حلال گوشت.

سبزی‌های مفید

سداب، کرفس، نعناع، آویشن‌تازه، بادروج (تره خراسانی، ریحان کوهی)، چغندر، برگ ترب، پونه ، کدو حلوایی، مرزه، شوید.

تنقلات مفید

بادام شیرین، پسته، چلغوزه، انجیر خشک، مویز

ادویه‌جات مفید

زیره، سیاه دانه، کندر، دارچین، زعفران، زنجبیل.

غذاهای مفید

غذایی که در پختن ماده رطوبی و بلغمی و بیرون دادن آن از راه دهان کمک کننده است. آبگوشت با گوشت خروس (ترجیحاً پیر) است. زرده تخم مرغ نیم برشت نیز مفید است. (تخم مرغ آب پز عسلی)

نخودآب

نخود را 24 الی 48 ساعت در آب خیسانده با گوشت‌های مناسب نام برده و پیاز پخته، شوید خشک به آن اضافه شود. در آخر روغن بادام و ادویه‌جات افزوده شود. برای دسترسی به روش تهیه انواع دیگر نخوداب به کتاب تغذیه مراجعه کنید.
مصرف شوربا (آش ساده) جوجه مرغ یا خروس پیر یا گنجشک با نان تنوری، ماءاللحم (عصاره گوشت پخته شده با کمی ادویه)، کباب با نان، نان برشته با عسل، نانی که در خمیر آن انیسون، سیاه دانه، زیره بریزند مفید است، همچنین حریره سبوس گندم با مغز بادام پوست کنده و شکر یا حریره آرد باقلی، نبات و روغن بادام شیرین، کنجد پوست کنده با شکر (کارامل کنجد). مربای زنجبیل، مربای انجیر، مربای بالنگ که با عسل درست شده باشند مفید است.
روغنی که در غذای بیمار آسمی مصرف می‌شود بهتر است روغن بادام شیرین و روغن حیوانی باشد.

نوشیدنی‌های مناسب

شربت عسل: اگر به جای آب از شربت عسل استفاده شود بسیار مفید است. اگر در آبی که از آن شربت درست می‌شود، افتیمون جوشیده باشد، خاصیت آن بیشتر می‌شود. 1-2 قاشق غذاخوری افتیمون را در پارچه بسته، در آب در حال جوشیدن به مدت 5-3 ثانیه قرار دهید پارچه را در آورده و آن را در آب بفشارید و تفاله آن را دور بریزید. شربت عسل با کمی عرق رازیانه نیز به جای آب توصیه می‌شود.
شربت زعفران: از مجربات در این بیماری نوشیدن شربت زعفران یا آب عسل با زعفران است. زعفران مقوی دستگاه تنفسی است. نصف قاشق چایخوری زعفران در 5/1-1 لیوان آب دم کرده با عسل در طول روز هر 3-2 ساعت 1 فنجان میل شود.
ماءالشعیر با عسل: مقداری جو پوست کنده را در14-20 برابرش آب بخیسانید سپس‌‌روی شعله ملایم گذاشته، به محض شکفته شدن جوها، شعله را خاموش کرده تا جو ته نشین شود. بلافاصله پس از ته نشین شدن، آب بالای آن را صاف کرده و با عسل بنوشید. این ترکیب به خصوص در موارد سرفه و تنگی نفس به علت خشکی مناسب است.
شربت انجیر، شربت مویز (یا شربت رضوی)، چای یا دمنوش زوفا، عرق زنیان از نوشیدنی‌های مناسب این بیماری به شمار می‌آیند.

مواد غذایی مفید برای  آسمی که از خشکی ریه باشد

ماءالشعیر، شیر بز، شیر گوسفند، شیر الاغ، شیر گوسفند با ترنجبین، غذاهای تر و چربی دار، روغن بادام در حریره‌ها مناسب است.

 در آسم سوداوی

شیر شتر، شیر گوسفند و الاغ مفید است. مصرف مرتب حریره بادام چند بار در روز و شیر هویج (نصف لیوان شیر، نصف لیوان آب هویج + کمی شکر) مفید است.

اگر علت آسم از مشکلات قلبی باشد

سیب، انار ترش و شیرین، موز، زرد آلو، شفتالو، خربزه، لیمو شیرین میوه‌های خوشبو و بوییدن آنها، بوییدن گل‌ها و عطریات خوشبو خوب است. شربت سیب شیرین، شیر گوسفند با ترنجبین، سوپی که از ماش و جو پوست کنده، روغن بادام، کدو و اسفناج وگوشت بزغاله درست شده باشد، ماءالشعیر مناسب است.

پرهیزات بیماران آسمی (علاوه بر پرهیزات عمومی ذکر شده)

در هنگام دراز کشیدن به پشت، علایم آسم شدت می‌یابد لذا بیمار آسمی نباید به طور طاق باز و به پشت بخوابد. خواب زیاد مضر است به ویژه خواب روز. زیان آورترین چیز برای این بیماران خوابیدن بلافاصله بعد از غذا است. تا حد امکان از زیاد حمام کردن پرهیز شود به ویژه بعد از غذا خوردن نباید فورا به حمام رفت. باید از پرخوری، خوردن غذا‌ها و نوشیدنی‌های سرد و تر در آسم و تنگی نفس بلغمی و رطوبی و نزلی اجتناب نمود. از چیزهای تند و محرک و همه ترشی‌ها احتراز شود مگر سرکه و سکنجبین که اگر حرارت نباشد و آثار نزله و مشکلات گوارشی نباشد می‌توان مصرف کرد. سرخ کردنی، غذاهای چرب و روغن‌دار، چربی، ماهی تازه، شیر، ماست، میوه‌های تر (هندوانه، خیار، نارنگی، پرتقال و…) مخصوصا در آسم رطوبی ممنوع است. از حبوبات نفاخ (لوبیا، عدس، باقلی و…) و تمامی مولدات نفخ و ریاح، غذاهای غلیظ قابض ترش پرهیز شود.

فرد آسمی که دچار سرفه و تنگی نفس است از مصرف گلاب، کاسنی و به پرهیز نماید.

چند توصیه برای مبتلایان به بیماری آسم

– خوردن سقز با عسل، جویدن زیره سبز به طور مرتب، موجب خروج رطوبات و اخلاط از سینه می‌شود.
– لیسیدن و مکیدن دوسین شبها به انذازه 1قاشق چایخوری شبها (سیاه دانه کوبیده یا آسیاب شده که بلافاصله با عسل ترکیب شود).
– تخم کتان نیم کوب شده (یك ق غ در یك لیوان آب جوشانده، صاف کرده با عسل بخورید سعی كنید در دهان كمی نگه دارید.
– خوردن کبر نمکین قبل از غذا
– استفاده از قلیان عرق نعناع، به این صورت که در مخزن قلیان بدون زغال و تنباکو به جای آب، عرق نعناع و دو سه قطره اسانس نعناع ریخته و در طول روز چندین مرتبه استفاده شود. یا غروب ها از آن استفاده شود و هر چند روز 1 بار عرق نعنا عوض شود ولی هر روز چند قطره اسانس نعنا اضافه شود.
– آب‌پز شنبلیله، انجیر و عسل قبل از غذا مصرف شود. شنبلیله(250كرم) را با انجیر خشک درشت(10عدد) جوشانده، صاف نموده آب آن را با عسل بپزند(به مقدارنیاز) تا غلیظ شود و به قوام بیاید چند ساعت قبل از غذا در صورتی که تب نباشد مصرف شود. می‌‌‌توان به این آب‌پز پونه(1ق غ پونه خشك) نیز افزود.
– عسل به مقدار لازم، آرد بذر کتان(2ق غ)، روغن بادام شیرین 2ق غ، مغز بادام شیرین پوست کنده پودر شده(2ق غ)، مغز پسته پودر شده( 2ق غ)را باهم خوب مخلوط کرده تا مثل شکلات شود. مقداری از آن را در دهان نگه داشته و بمکند.رو زی 2تا 3 بار
– یکی از بهترین داروهای ضد عفونی کننده ریه و روده: مقداری سیر(2تا3 حبه) را در شیر(2 لیوان) جوشانده و قدری عسل (به مقدارلازم)به آن اضافه نمایید و کم کم به بیمار بدهید. هر15دقیقه 2ق غ
– در اطفال آب رازیانه تازه (یا عرق رازیانه) با شیر ترکیب شود. نسبت شیر به عرق رازیانه 2 به 1باشد. هر نیم ساعت 1ق غ بهتراست گرم باشد
– بخور دادن با گیاهانی مثل بابونه+ مرزنجوش+ آویشن+ پونه+گشنیز+اسطوخودوس و… مفید است.
– بیمار آسمی می تواند به جای چای از دم کرده زوفا و آویشن استفاده کند.از هر كدام 1ق غ در 2 لیوان آب جوش یك قل بخورد 5 دقیقه دم بكشد سپس صاف شده وكم كم وبه دفعات میل شود
– دم کرده بادرنجبویه را با مقداری عسل به قوام بیاورید به طوری که کمی غلیظ شود سپس در حالت نیمه نشسته مثل آب نبات به تدریج بمکید.
– 100 گرم جو پوست کنده، 100 گرم کشمش بی هسته، 25 گرم گاوزبان، 15 گرم بهدانه، 100 گرم شنبلیله را با کمی آب به مدت یکساعت در شعله ملایم آتش حرارت دهید تا لعاب بدهد. سپس یک سوم قاشق چایخوری پودر تخم کدو و همانقدر رازیانه اضافه کرده و با مقداری عسل به قوام بیاورید تا غلیظ شود. سپس یک قاشق مرباخوری از ترکیب را روزی چند بار به صورت نیمه نشسته به آرامی بمکید.