آشنایی با انواع روکش دندان

مقدمه

روکش دندان یکی از روش‌های رایج در دندان‌پزشکی برای تقویت، زیباسازی و محافظت از دندان‌های آسیب‌دیده است. این روکش‌ها مانند یک پوشش روی دندان قرار می‌گیرند و می‌توانند عملکرد و ظاهر طبیعی دندان را حفظ یا بهبود ببخشند. از روکش‌های دندانی معمولاً برای ترمیم دندان‌هایی که به دلیل پوسیدگی شدید، شکستگی یا درمان‌هایی مانند عصب‌کشی ضعیف شده‌اند، استفاده می‌شود. انتخاب نوع مناسب روکش به عوامل مختلفی مانند محل دندان، نیاز زیبایی‌شناسی، استحکام موردنیاز و هزینه‌ی درمان بستگی دارد.

روکش‌های دندانی انواع مختلفی دارند که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. از جمله رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به روکش‌های فلزی، سرامیکی، ترکیبی (فلز-سرامیک) و زیرکونیا اشاره کرد. روکش‌های فلزی دوام بالایی دارند اما از نظر زیبایی کمتر مورد استقبال قرار می‌گیرند، در حالی که روکش‌های سرامیکی به دلیل شباهت زیاد به دندان طبیعی، گزینه‌ای ایده‌آل برای دندان‌های جلویی محسوب می‌شوند. انتخاب نوع مناسب روکش نیاز به بررسی دقیق شرایط دندان و مشورت با دندان‌پزشک دارد تا علاوه بر حفظ سلامت دهان و دندان، بهترین نتیجه از نظر عملکرد و زیبایی حاصل شود.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره انواع روگش دندان به طور مفصل صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

آشنایی با انواع روکش دندان

دندان‌ها در طول گذر زمان ممکن است در اثر پوسیدگی یا ضربه تخریب شوند. درصورتیکه این تخریب حجم کمی از دندان را شامل شود، نسج تخریب‌شده دندان توسط مواد ترمیمی جایگزین می‌شود.

درصورتیکه دندان مقدار زیادی از نسج خود را از دست داده باشد ممکن است ساختار باقی مانده دندان نیازمند حمایت باشد. در چنین حالتی دندانپزشک راهکاری جز ترمیم دندان را به شما پیشنهاد می‌کند و آن استفاده از پروتز دندانی است.هرگونه عضو مصنوعی که در بدن قرار گیرد پروتز نامیده می‌شود و نوع خاصی از پروتز که در دهان قرار می‌گیرد را پروتز دندانی می‌گویند.

پروتزهای دندانی انواع مختلفی دارند. برخی از آنها در دهان ثابت هستند و برخی دیگر قابلیت خروج از دهان را دارند که اصطلاحا به آنها پروتز متحرک می‌گویند.

پروتزهای ثابت که در اصطلاح عامه به آن روکش یا قاب می‌گویند، علاوه بر تامین استحکام برای ساختار از دست رفته دندان، زیبایی یک دندان سالم را نیز تامین می‌کند و حتی در صورتی که مراحل ساخت آن با دقت انجام شود ممکن است با دندان‌های طبیعی فرد قابل تفکیک نباشد.

دندان‌های دچار شکستگی‌های مادرزادی مثل دندان‌های میخی‌شکل یا دندان‌هایی که اندازه‌های کوچک‌تر یا نامتناسب با دندان‌های دیگر دارند و نیز بدرنگی‌های دندان‌ها، موارد دیگری هستند که به کمک روکش قابل اصلاح می‌باشند.

قابی که دندان‌ها را دربر می‌گیرد

روکش‌ها از جنس‌های مختلفی ساخته می‌شوند. ماده‌ای که روکش یا هر گونه پروتز دندانی از آن ساخته می‌شود باید با خصوصیات و شرایط دهان سازگاری داشته باشد مثلا به راحتی زنگ نزند و مواد سمی برای بدن در آن به‌کار نرفته باشد. طلا یکی از سازگارترین مواد با بدن انسان است و انتخاب خیلی مناسبی برای ساخت روکش‌های دندانی محسوب می‌شود. طلا خصوصیات تطابق‌پذیری خیلی خوبی در هنگام ذوب و ساخت روکش دارد بنابراین یک تکنسین دندانپزشکی خواهد توانست به کمک طلا روکش بسیار دقیق و کاملی را در لابراتوار تهیه کند.

علاوه بر این، لایه نازکی از طلا، استحکام خوبی خواهد داشت بنابراین برای ساخت روکشی از جنس طلا برای دندان‌ها لازم نیست مقدار زیادی از نسج دندان تراشیده‌شده و فضا برای قرارگیری روکش ایجاد شود.

اما امروزه با افزایش نرخ طلا در بازارهای جهانی، روکش‌های طلا با هزینه بسیار سنگین ساخته می‌شوند و گرانقیمت هستند. از طرفی بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند در عوض به‌رخ کشیدن دندان‌های طلایی، دندانی داشته باشند که کاملا طبیعی به چشم بیاید و از دیگر دندان‌های فرد قابل تفکیک نباشد.

بنابراین استفاده از طلا در ساخت روکش‌های دندانی، کم‌کم جای خودش را به موادی از جنس چینی و پرسلن و فلزهای ارزانقیمت‌تر داده است. روکش‌ها می‌توانند از جنس فلز (طلا، نیکل، کروم)، سرامیک و یا ترکیبی از فلز و سرامیک (چینی) باشند. روکش‌های تمام فلز خصوصیات فیزیکی و قدرت بیشتری دارند اما از دیدگاه زیبایی روکش‌های چینی مناسب‌ترند. اگر روکش‌ها مناسب و بر اساس اصول علمی ساخته شوند، می‌توانند عمری طولانی را برای خود و دندان روکش‌شده تضمین کنند.

سیر تا پیاز ساخت روکش

برای ساخت روکش دندان جزئیات بسیاری باید توسط دندانپزشک بررسی شود. موقعیت دندان در فک، وجود فضای کافی در فک مقابل، وضعیت سلامت لثه، میزان نسج باقی مانده از دندان، طول مناسب ریشه دندان، عدم وجود ضایعه یا کیست در اطراف ریشه دندان از جمله مواردی است که هنگام اقدام به ساخت روکش دندان باید مدنظر قرار گیرند. در صورتی‌که یک دندان از نظر تمامی این موارد مورد تایید باشد مراحل ساخت روکش دندان آغاز می‌شود.

دندانپزشک در ابتدا با بررسی وضعیت ریشه دندان، در صورت نیاز، اقدام به درمان ریشه (عصب‌کشی) دندان می‌کند.

درصورتی‌که میزان نسج تخریب شده از تاج زیاد باشد و پوسیدگی تاج دندان را تا نزدیک لثه و حتی زیر آن تخریب کرده باشد، دندان مورد جراحی لثه قرار می‌گیرد. طی این درمان (که به اندازه نامش پیچیده و دلهره‌آور نیست) مقداری در نسج لثه و استخوان اطراف دندان حذف می‌شود تا حجم کافی از تاج دندان برای گذاشتن روکش در دسترس باشد. دندانپزشک در ادامه تمام پوسیدگی‌های دندان را برمی‌دارد، سپس دندان را به کمک یک ماده ترمیم‌کننده مناسب مثل آمالگام یا کامپوزیت به‌صورت کامل ترمیم می‌کند تا آماده تراش و قالب‌گیری شود.

اغلب دندان‌هایی که به علت پوسیدگی‌های وسیع نیاز به درمان ریشه دندان پیدا می‌کنند، پس از درمان ریشه و برداشت پوسیدگی‌ها، نسج زیادی از دست می‌دهند و این‌گونه دندان‌ها نیازمند نوعی حمایت داخل ریشه‌ای هستند که به آن پست (Post)‌ گفته می‌شود. پست میله‌ای از جنس فلز است که داخل کانال دندان قرار می‌گیرد و باعث گیر روکش به دندان می‌شود. در قسمت بالای میله هم قسمتی شبیه تاج بازسازی می‌شود که به کلاهک (core)‌ معروف است. این دو قسمت به دندان چسبانده می‌شود و سپس مراحل بعدی ساخت روکش مانند دندان عادی ادامه پیدا می‌کند.

فرم خاصی از تراش برای دندانی که قرار است زیر روکش برود لازم است. برای قرار گرفتن دندانی که زیر روکش می‌رود لازم است دندان در اطراف و سطح جونده به فرمی تراش بخورد و از نسج‌دندانی آن حذف شود که فضای کافی برای قرارگیری روی دندان ایجاد شود. بعد از آنکه تراش دندان کامل شد، از ناحیه دندان تراش خورده و همچنین فک مقابل آن قالب‌گیری می‌شود و قالب تهیه شده برای ساخت روکش به لابراتوار دندانپزشکی (محلی که دندان‌های ساختنی در آنجا تهیه می‌شوند) ارسال می‌شود تا روکش موردنظر ساخته شود. روی دندان تراش خورده معمولا روکش موقتی قرار می‌گیرد.

در جلسه ملاقات بعدی، پایه فلزی روکش ساخته شده روی دندان موردنظر امتحان می‌شود. در این جلسه باید مسائلی مثل تطابق کامل روکش با دندان و وضعیت آن نسبت به لثه بررسی شود و رنگ روکش انتخاب شود و بیمار برای جلسه بعدی فراخوانده ‌شود.

در این جلسه روکش ساخته شده‌ای که روی آن لایه چینی (پرسلن) هم قرار گرفته روی دندان امتحان می‌شود و رنگ آن بررسی می‌شود. در مورد رنگ روکش ساخته شده از بیمار هم نظرخواهی می‌شود و اگر مورد رضایت بود، روکش روی دندان چسبانده می‌شود.

بریج، پلی به‌سمت با دندان شدن

اگر دندان یا دندان‌هایی از دهان ما کشیده شود و دوست داشته باشیم که آنها را به نوعی جایگزین کنیم، بریج یکی از راه‌حل‌های جایگزینی دندان‌های از دست رفته است. برای قرار دادن بریج باید دندان‌های دو طرف منطقه بی‌دندان، به همان شکلی که برای قرار دادن روکش ذکر شد، تراش بخورند (حتی اگر این دندان‌ها سالم باشند) و سپس چند روکش به هم پیوسته به شکل یک پل از یک سمت ناحیه بی‌دندان تا سمت دیگر دندان‌ها را به هم وصل کنند و ناحیه بی‌دندان هم به کمک روکش‌های میانی پر شود.

بعد از دریافت روکش

اگر به تازگی روکشی دریافت کردید و احساس کردید برای دندان شما بلند است، حتما به دندانپزشک مراجعه کنید تا آن را اصلاح کند در غیر این صورت به مفصل فکی شما فشار وارد خواهد شد.

روکش‌هایی که از دو لایه فلز و چینی ساخته شده باشند (لایه زیرین از فلز و پوشش رویی از چینی) ممکن است در کنار لثه حلقه سیاه رنگی ایجاد کنند که به‌علت لایه فلزی زیر روکش است و این امری طبیعی است. روکش دندان نه تنها به عنوان محافظی برای دندان از پوسیدگی یا بیماری‌های لثه عمل نمی‌کند، بلکه یک دندان روکش شده نیاز به بهداشت و مراقبت منظم و خاص دارد. اگر احساس کردید روکش دندان شما لق شده است، ممکن است نیاز به معاینه دندانپزشک و درمان داشته باشد. در این صورت حتما برای اصلاح وضعیت روکش خود به دندانپزشک مراجعه کنید تا از تخریب دندان زیر روکش خود پیشگیری کنید.

انتخابی نه برای همیشه

استفاده از پروتز ثابت (روکش یا بریج) انتخاب اول برای جایگزینی دندان‌های پوسیده و از دست‌رفته در تمامی بیماران نیست. دندانپزشک گاه مجبور است بسته به شرایط دهان و دندان بیمار، برای جایگزینی دندان‌ها از پروتز متحرک یا ایمپلنت استفاده کند. از پروتز ثابت تنها در مواردی می‌توان استفاده کرد که قسمتی از تاج دندان یا تمام آن از بین رفته باشد اما ریشه دندان‌ سالم باشد یا به وسیله عصب‌کشی ریشه‌ دندان سالم شده باشد و در واقع پزشک تشخیص دهد که ریشه دندان تحمل روکش را دارد.

نكته مهم درباره روكش دندان

1- برای ساخت روكش دندان جزییات بسیاری باید توسط دندانپزشك بررسی شود. موقعیت دندان در فك، وجود فضای كافی در فك مقابل، وضعیت سلامت لثه، میزان نسج باقی مانده از دندان، طول مناسب ریشه دندان، فقدان ضایعه یا كیست در اطراف ریشه دندان از جمله مواردی است كه هنگام اقدام به ساخت روكش دندان باید مدنظر قرار گیرند. در صورتی‌ كه یك دندان از نظر تمامی این موارد مورد تایید باشد مراحل ساخت روكش دندان آغاز می‌شود.

2- دندانپزشك در ابتدا با بررسی وضعیت ریشه دندان، در صورت نیاز، اقدام به درمان ریشه (عصب‌كشی) دندان می‌كند.

3- درصورتی‌ كه میزان نسج تخریب شده از تاج زیاد باشد و پوسیدگی تاج، دندان را تا نزدیك لثه و حتی زیر آن تخریب كرده باشد، دندان مورد جراحی لثه قرار می‌گیرد. طی این درمان (كه به اندازه نامش پیچیده و دلهره‌آور نیست) مقداری از نسج لثه و استخوان اطراف دندان حذف می‌شود تا حجم كافی از تاج دندان برای گذاشتن روكش در دسترس باشد. دندانپزشك در ادامه تمام پوسیدگی‌های دندان را برمی‌دارد، سپس دندان را به كمك یك ماده ترمیم‌كننده مناسب مثل آمالگام یا كامپوزیت به‌ صورت كامل ترمیم می‌كند تا آماده تراش و قالب‌گیری شود.

اغلب دندان‌هایی كه به علت پوسیدگی‌های وسیع نیاز به درمان ریشه دندان پیدا می‌كنند، پس از درمان ریشه و برداشت پوسیدگی‌ها، نسج زیادی از دست می‌دهند و این‌گونه دندان‌ها نیازمند نوعی حمایت داخل ریشه‌ای هستند كه به آن پست (Post)‌ گفته می‌شود. پست میله‌ای از جنس فلز است كه داخل كانال دندان قرار می‌گیرد و باعث‌ گیر روكش به دندان می‌شود. در قسمت بالای میله هم قسمتی شبیه تاج بازسازی می‌شود كه به كلاهك (core)‌ معروف است. این دو قسمت به دندان چسبانده می‌شود و سپس مراحل بعدی ساخت روكش مانند دندان عادی ادامه پیدا می‌كند.

4- فرم خاصی از تراش برای دندانی كه قرار است زیر روكش برود لازم است. برای قرار گرفتن دندانی كه زیر روكش می‌رود لازم است دندان در اطراف و سطح جونده به فرمی تراش بخورد و از نسج ‌دندانی آن حذف شود كه فضای كافی برای قرارگیری روی دندان ایجاد شود. بعد از آنكه تراش دندان كامل شد، از ناحیه دندان تراش خورده و همچنین فك مقابل آن قالب‌گیری می‌شود و قالب تهیه شده برای ساخت روكش به لابراتوار دندانپزشكی (محلی كه دندان‌های ساختنی در آنجا تهیه می‌شوند) ارسال می‌شود تا روكش موردنظر ساخته شود. روی دندان تراش خورده معمولا روكش موقتی قرار می‌گیرد.

5- در جلسه ملاقات بعدی، پایه فلزی روكش ساخته شده روی دندان موردنظر امتحان می‌شود. در این جلسه باید مسایلی مثل تطابق كامل روكش با دندان و وضعیت آن نسبت به لثه بررسی شود و رنگ روكش انتخاب شود و بیمار برای جلسه بعدی فراخوانده ‌شود.

6- در این جلسه روكش ساخته شده‌ای كه روی آن لایه چینی (پرسلن) هم قرار گرفته روی دندان امتحان می‌شود و رنگ آن بررسی می‌شود. در مورد رنگ روكش ساخته شده از بیمار هم نظرخواهی می‌شود و اگر مورد رضایت بود، روكش روی دندان چسبانده می‌شود.

7- اگر به تازگی روكشی دریافت كردید و احساس كردید برای دندان شما بلند است، حتما به دندانپزشك مراجعه كنید تا آن را اصلاح كند در غیر این صورت به مفصل فكی شما فشار وارد خواهد شد.

8- روكش‌هایی كه از دو لایه فلزی و چینی ساخته شده باشند (لایه زیرین از فلز و پوشش رویی از چینی) ممكن است در كنار لثه حلقه سیاه رنگی ایجاد كنند كه به‌ علت لایه فلزی زیر روكش است و این امری طبیعی است. روكش دندان نه تنها به عنوان محافظی برای دندان از پوسیدگی یا بیماری‌های لثه عمل نمی‌كند، بلكه یك دندان روكش شده نیاز به بهداشت و مراقبت منظم و خاص دارد. اگر احساس كردید روكش دندان شما لق شده است، ممكن است نیاز به معاینه دندانپزشك و درمان داشته باشد. در این صورت حتما برای اصلاح وضعیت روكش خود به دندانپزشك مراجعه كنید تا از تخریب دندان زیر روكش خود پیشگیری كنید.

لمينيت

وقتي فيلم هاي سينمايي دهه هاي گذشته را مي بينيد، به پيشرفت چشم گير دندان پزشكي زيبايي در سال هاي اخير پي خواهيد برد. متوجه خواهيد شد كه در فيلم هاي جديد، زيبايي و تناسب دندان ها نيز به عنوان يك عامل تعيين كننده در زيبايي و جذابيت، مورد توجه قرار مي گيرد.
اعترافي بكنم كه من به عنوان يك دندان پزشك، حسب عادت هميشه به دندان هاي افراد توجه مي كنم و در بسياري از هنرپيشه ها، روكش بودن دندان هاي جلو را از پشت تلويزيون تشخيص داده ام! البته هر چه فيلم ها جديد تر باشند و هنر پيشه ها جوان تر، روش هايي غير از روكش هاي نسبتا زمخت فلز پرسلن و در دندان هاي نمايان به كار برده مي شود.

هنر زيبايي شناسي

در دندان پزشكي زيبايي، علاوه بر تكنيك ها و روش هايي كه ممكن است با نام يا ابزار برخي از آن ها مثل لمينيت ونير، بليچينگ، روكش هاي تمام چيني، ليزر و … آشنا باشيد، عامل «هنرمندي» و تجسم دندان پزشك و آشنايي او به معيار هاي زيبايي شناختي و بافت چهره و فرم و تركيب؛ و آگاهي او به علايق و سلايق مراجعه كننده، نقش بسيار مهمي دارد.
روابطي ميان اجزاي صورت و اندازه هاي هر عنصر و رنگ و شكل آن ها در تركيب با يكديگر وجود دارد كه رعايت تناسب اين روابط، چهره را خواستني و زيبا مي كند.
همين جا قول نوشته اي مستقل در باب مكاشفه اين اسرار و روابط را گردن مي گيرم. اما در اين مقاله به مواردي از «روش» ها و كاربرد هاي آن ها در شرايط مختلف مي پردازم.

لمينيت ونير

لمینیت روشی است که با اندکی تراش روی دندان، یک لایه نازک چینی (یا کامپوزیت) بر روی دندان می چسبانند و عیوب تقارنی و اندازه و شکستگی و پریدگی گوشه های دندان را اصلاح می کنند.
در برخی موارد برای اصلاح لب پریدگی، شکستگی، اصلاح عقب بودن چند دندان نمایان و اصلاح عیوب تقارن دندان ها، به ویژه در دندان های بالا می توان از لمینیت استفاده کرد.
درمان با لمینیت اگر به درستی انجام شود می تواند چندین سال دوام آورد.
یک مزیت لمینیت، مدت کوتاه درمان و مزیت دیگر آن سهولت تعویض آن است. با روش لمینیت می توانید دندان های خود را به شکل مناسب بازسازی کنید.
مزيت ديگر اين روش نسبت به ساير انواع روكش، تراش كمتر دندان و ايجاد تغيير و دستكاري كمتر در بافت دندان است. علاوه بر آن، روكش هاي لمينيت، ظاهر زيبا تر و طبيعي تري دارند.
در اين روش، یک لایه نازک چینی (مانند پولک) بر روی دندان قرار می گیرد. عدم احساس راحتی با پولک ها و سنگینی در ناحیه لثه ها نیز منتفی است چون اگر لمینیت به درستی نصب شده باشد، باعث ناراحتی لثه نخواهد شد و به زودی با وجود یک جسم خارجی روی دندانهایتان کنار خواهید آمد و به آن عادت خواهید کرد.
لمینیت اثر منفی خاصی روی دندان ندارد اما نیاز به مراقبت بیشتری نسبت به دندان معمولی دارد. روکش های لمینیت، نسبت به نیروهای کششی ضعیف هستند و با گاز زدن و کشیدن چیز های سفت، ممکن است کنده یا شکسته شوند. البته در این موارد می توان با تعویض لمینیت، ایراد را بر طرف کرد.
از طرف دیگر، برای خوب و زیبا باقی ماندن لمینیت ها، نیاز به رعایت بسیار مناسب بهداشت دهان و دندان است.
روش مناسب ديگر،‌ استفاده از مواد همرنگ دندان (كامپوزيت) و بازسازي دندان با اين ماده است. خود من معمولا در طرح درمان هايم در دندان هاي پيشين فك پايين (به دليل اين كه فك پايين فشار بيشتري متحمل مي شود) بيشتر اين روش را بر مي گزينم. اين روش نيز زيبايي و مقاومت لازم را دارد.

لمينيت به جاي ارتودنسي

ارتودنسي، درماني است كه باعث حركت دندان و قرار گرفتن آن در مكان مناسب مي شود. يعني در دندان هايي كه براي رفع نا مرتبي، نياز به جا به جايي دندان يا پيچيدن آن باشد، انجام ارتودنسي لازم است.

در بسياري موارد، بيمار از اين سنخ نا مرتبي ها رنج نمي برد و مشكل او نا متقارن بودن يا كوچك بودن يكي دو دندان؛ يا فاصله دار بودن برخي دندان ها؛ كوتاه بودن ارتفاع دندان؛ يا شكستگي يا لب پريدگي دندان؛ يا كمي عقب بودن برخي دندان هاست. در اين صورت با استفاده از روش هايي مانند لمينيت ونير يا اصلاح با كامپوزيت يا روش هاي ديگر، مي توان اين عيوب را بر طرف كرد.
استفاده از روش روکش لمینیت، در همه موارد نمی تواند جایگزین روش ارتودنسی باشد.
ارتودنسی درمان مترقی و مناسبی است که با شناخت از وضعیت قرارگیری دندان ها و محاسبات پیچیده، باعث حرکت دندان و قرار گرفتن آن در مکان مناسب می شود. مشخصه بارز این روش، حفظ دندان و وارد کردن کمترین آسیب و دستکاری بر دندان است. به شکلی که تغییرات مورد نظر نیز به آرامی حاصل می شود و بافت های دیگر صورت نیز با آن تطبیق می یابند.
اما در روش لمینیت، ناگزیر از تراشیدن (هرچند اندک) از مینای سالم دندان، و جایگزین کردن روکش نازک چینی هستیم. در عوض ظرف مدت کوتاهی (یک تا دو هفته) به شکل ظاهری دلخواه دست می یابید.
در ارتودنسی، درمان بر روی دندان های موجود انجام می گیرد و دندان ها در محل صحیح خود قرار می گیرند. یعنی اگر دندانی کوچک یا نازیبا باشد، با ارتودنسی زیبا نمی شود و اندازه آن تغییر نمی کند. اما با روش لمینیت می توانید دندان های خود را به شکل مناسب بازسازی کنید.
البته برتری و مزیت ها بسته به نظر افراد مختلف، نسبی هستند. ممکن است برای برخی، انجام دادن اندکی تغییرات و آسیب به وضع طبیعی، موضوع ناراحت کننده ای به نظر نرسد. به طور مثال کسانی که (تاتو ابرو) می کنند، ابروهای طبیعی شان را از بین می برند و به جای آن نقش های دلخواه بر صورت خود می نهند. و خب حتما دلیل یا توجیهی برای این اقدام خود دارند.
در طرف دیگر نیز شرایط شغلی و اجتماعی شخص، ممکن است به طور جدی مانعی برای نصب بند و براکت روی دندان اش باشد. (البته قصد نهادینه کردن این تصورهای نادرست عمومی را ندارم. اما به هر حال واقعیت های عرفی و باور های جامعه برای ما به عنوان قشری که در داخل این جامعه فعالیت می کنند، قابل انکار نیستند.) این شما هستید که باید با توجه به مواردی که در نظر دارید روش مناسب را برگزینید.
در مواردی که تعداد و میزان نا مرتبی دندان های جلو کم و به شکل خاصی است، ممکن است لمینیت به دلایلی بر ارتودنسی ترجیح داده شود.
در صورت شکستن، تغییر رنگ یا خراب شدن لمینیت، می توان آن را تعویض کرد. اما چون دندان تراش خورده، اگر لمینیت را از روی دندان برداریم، (یا نخواهیم لمینیت خراب شده را تعویض کنیم) هم شکل نازیبایی به خود می گیرد و هم ممکن است دندان حساس شود. به عبارتی، همیشه باید لمینیت روی دندان قرار گیرد.

براي بستن فاصله هاي بين دندان

در صورت وجود فاصله موضعي ميان دندان ها (به طور مثال بين دو دندان جلويي در فك بالا يا پايين) در حدود سه چهار میلی متر، ممکن است برای استفاده از لمینیت پرسلن یا کامپوزیت، و یا روکش دندان در دو دندان جلویی، مجبور شویم به خاطر بستن فاصله، دندان های جلو را خیلی بزرگ بسازیم که نا زیبا جلوه خواهد کرد. البته این امر با شبیه سازی پیش از آغاز درمان قابل تجسم خواهد بود. اگر به نظر خيلي بزرگ نيامد، ساده ترین پیشنهاد، استفاده از لمینیت پرسلن، یا لمینیت کامپوزیتی خواهد بود.
اما در صورتی که بزرگ بودن دندان ها آزار دهنده باشد، برای تقسیم فاصله موجود بین تعداد بیشتری از دندان ها، می بایست ابتدا ارتودنسی کنید، سپس اگر باز هم فاصله ای وجود داشت، برای از بین بردن فاصله های یک نواخت و کوتاه تر دندان ها، بسته به مورد چهار یا شش تا از دندان های جلو را لمینیت کنید.
در صورتی که نخواهید ارتودنسی کنید، می توانید با استفاده از ژاکت کراون (نوعی روکش نازک چینی) چهار (یا شش) دندان خود را (از هر فک) روکش کنید که این امر نیاز به تراشیدن بیشتر دندان های سالم شما به خاطر رعایت اندازه و فاصله مناسب دارد. این موضوع، عیب این روش نسبت به اورتودنسی است. به عبارتی، برای تقسیم فضای سه چهار میلی متری، با این روش، از چهار (یا شش) دندان جلوی شما می تراشند و روکش می کنند.
در صورت خيلي كوچك بودن فضاي فاصله (در حد نيم ميليمتر)، بستن فاصله (دیاستم) بین دندان ها با استفاده از کامپوزیت نيز امکان پذیر است. توجه کنید که چون مواد کامپوزیتی و روکش های پرسلن و لمینیت ها با استفاده از روش بلیچینگ تغییر رنگ نمی دهند، ضروری است که نخست بقیه دندان ها را به رنگ دلخواه خود دربیاورید و سپس اقدام به بستن دیاستم کنید تا انتخاب رنگ کامپوزیت بر اساس رنگ سایر دندان ها انجام گیرد.

مقايسه لمينيت با انواع ديگر روكش ها

در روش روکش (PFMیا All Ceram) نسبت به روش لمینیت، نیاز به برداشتن قسمت بیشتری از دندان هستیم و از دیدگاه محافظت دندان، روشی که تخریب کمتری در بر داشته باشد، روش بهتری به حساب می آید. در لمينيت، تراش در حد ميناي دندان است اما در روكش هاي فلز پرسلن يا تمام چيني، تراش، عاج دندان را هم درگير مي كند. البته طبيعي است كه افرادي كه پيش از اين به دليل پوسيدگي، سطح مينا را از دست داده اند، نتوانند از روش لمينيت استفاده كنند و ناگزير از روكش باشند.
از طرف دیگر نظر به این که دیواره های دندان عصب کشی شده به دلیل از دست دادن اعصاب و عروق، به مرور خشک و شکننده می شوند، ممکن است روکش کردن آن، جدا از اصلاح رنگ، به عنوان یک درمان پیش گیرانه جهت جلوگیری از شکستن و از بین رفتن دندان مطرح باشد.
در پايان اگر به فكر زيبا تر كردن لبخند و دندان هاي خود هستيد، علاوه بر خواندن اين نوشته ها، كه اميدوارم باعث القاي نگرش زيبايي شناسانه با رويكرد محافظت دندان شده باشد؛ توصيه مي كنم با يك دندان پزشك زيبايي مشورت كنيد و بهترين روش را از او بپرسيد. تاكيد مي كنم طرح درمان براي هر كس، منحصر به او ست

پست و کران

وقتی دندان یا دندانهائی تحت درمان اندو (روت کانال تراپی) قرار می گیرند، معمولاً برای بازسازی نیاز به پست و روکش دارند. انواع پستها وجود دارد که بسته به مقدار باقیمانده نسج دندان نوع آن انتخاب می شود. شایعترین روش ساخت پست قالبگیری از داخل کانال دندان و تهیه یک مدل می باشد که پس از ریخته شدن در داخل دندان سمان شده و سپس از این مجموعه قالبگیری می شود. طول عمر دندانهای اندو شده که نسج دندانی کافی ندارند با این روش افزایش می یابد. این پستها می توانند با انواع آلیاژهای قیمتی، نیمه قیمتی و غیرقیمتی ریخته شوند.

بریج

امروزه با کاربرد وسیع ایمپلنتهای دندانی طرح درمان بریج کمتر استفاده می شود. این طرح شامل تراش دندانهای پایه دو طرف ناحیه بی دندانی و قرار دادن یک روکش 3 یا 4 واحدی به صورت بریج می باشد. امروزه کاربرد این درمان در دندانهائی که اندو شده اند و پایه بریج هستند بیشتر کاربرد دارد.

کران های تمام سرامیک

امروزه با افزایش تمایل به زیباتر بودن دندانها، تقاضا برای روکشهای تمام سرامیک بویژه در نواحی قدامی بیشتر شده است. با پیشرفت علم و تکنولوژِی انواع روکشهای تمام سرامیک با درجه استحکام و زیبائی متفاوت در دسترس است که هر کدام موارد تجویز مربوط به خود را دارا می باشند. این روکشها از نظر قیمت گرانتر از روکشهای PFM معمولی هستند و هزینه لابراتواری بالاتری را نیز دارند.

لامینیت پرسلنی

به پوشش های سرامیکی پوسته ای که به منظور اصلاح فرم، تماسهای طرفی و رنگ (contour, contact, color) استفاده می شود لامینیت پرسنلی گفته می شود. این درمان در دو جلسه تحویل می شود و بسیار زیبا است. بیمار در حفظ و نگهداری لامینیت باید کوشا باشد. شکستن تخمه و هرگونه ضربه (مثل ضربه قاشق) سبب ترک در آن می شود.

مریلند بریج

امروزه این درمان بیشتر به عنوان درمان موقت در دوره درمانی ایمپلنتهای دندانی به کار می رود. بیشترین کاربرد آن در جایگزینی دندانهای قدامی فک پائین و دندان لترال فک بالا می باشد.

دندانهای طبیعی با احتساب دندانهای مولر سوم (عقل) 32 دندان هستند. دندانها دارای تاج و ریشه می باشند. تاج دندان دارای مینا و عاج می باشد. پوسیدگی دندان در مینا شروع شده و در عاج دندان انتشار می یابد. بنابراین بعضاً مشاهده شده، دندانهائی که در ظاهر دارای پوسیدگی کوچکی هستند بعد از باز شدن توسط دندانپزشک به حفره ای بزرگ تبدیل شود و یا بعضاً پوسیدگی به عصب برسد.

معمولاً دندانی که دارای پوسیدگی می باشد نسبت به سرما، گرما و شیرینی حساس می باشد. بیماران بهتر است هر 6 ماه یکبار برای چکاپ و بررسی سلامت دندانهایشان به دندانپزشک مراجعه نمایند.

ترمیم دندان با آمالگام

این درمان بیشتر در دندانهای خلفی انجام می شود و ترمیم با مواد فلزی انجام می شود. از مزایای این درمان استحکام خوب در برابر نیروهای جویدن می باشد. اما به دلیل زیبا نبودن کار نهائی اکثر بیماران تمایلی به انجام این درمان ندارند.

ترمیم دندان با کامپوزیت

کامپوزیتها موادی همرنگ دندان هستند که امروزه به خوبی در نواحی قدامی و خلفی قابل استفاده هستند. نکته قابل توجه در این درمان پرداخت خیلی خوب آن می باشد. در این صورت چنانچه بیمار نیز چای و قهوه کمتر بنوشد، احتمال رنگ پذیری کاهش می یابد.

ونیر کامپوزیت

این درمان بیشتر در ناحیه دندانهای قدامی انجام می شود. پوششی از مواد کامپوزیت برای افزایش زیبائی با تکنیکهای خاص بر روی دندان اضافه می شود. این درمان در بستن فاصله های دندانی، بدرنگی های دندانی و هم سطح شدن دندانهای غیر همسطح کاربرد دارد.

ونیر پرسلنی (لامینیت)

این درمان بیشتر در دندانهای قدامی انجام می شود. معمولاً از دندانها قالب تهیه شده و در لابراتوار یک پوسته پرسلنی با نمائی بسیار زیبا ساخته می شود. در جلسه کلینیک این لامینیتها چسبانده می شود. این درمان معمولاً در بستن فواصل (دیاستم) دندانی، آنورمالی های ساختاری دندان (آملوژنز ایمپرفکتا) و بدرنگی های دندانی قابل استفاده هستند.

تفاوت این درمان با ونیر کامپوزیت این است که لامینیت پرسلنی زیباتر می باشد اما در صورت ایجاد ترک یا شکست کل کار باید مجدداً ساخته شود. اما در ونیر کامپوزیتی در صورت لب پر شدن یا ایجاد شکستگی به راحتی می توان به آن اضافه کرد.

سفید کردن دندان (بلیچینگ)

سفید کردن دندان معمولاً با اسیدهای ضعیف شده در دو مرحله انجام می شود. مرحله اول در مطب دندانپزشکی انجام می شود و پس از سفید شدن اولیه به منظور پایدار بودن درمان، مرحله بعدی در منزل توسط بیمار انجام می شود.

در صورتیکه بیمار نوشیدن چای و قهوه را به حداقل برساند احتمال برگشت درمان کاهش می یابد.

روكش چيست ؟

يك پوشش به شكل دندان كه روي دنداني كه به شدت آسيب ديده يا پوسيده است قرار مي گيرد. اين بيشتر در حالتي است كه پر كردگي نمي تواند ساختار دندان را حفظ كند. همچنين روكش مي تواند پايه يك بريج (پروتز ثابت) باشد در دندانپزشكي زيبايي، روكش بيشتر براي اصلاح رنگ دندانها به كار مي رود.
چندين نوع روكش وجود دارد : كاملاً فلزي، سراميك چسبيده (PFM) يا كلا سراميكي. جنس فلز مي تواند آلياژي از طلا، پلاديوم يا نيكل و كروم باشد. روكش هاي فلزي يا PFM براي دندانهاي عقب انتخاب بهتري هستند براي دندانهاي جلو مي توان از PFM يا كلا سراميكي استفاده كرد.

آماده سازي دندان ها 

ممكن است قبل از انجام روكش احتياج به درمان ريشه باشد اگرچه ممكن است احتياج هم نباشد .علاوه بر روكش، ممکن است نياز باشد قبل از آن دندان ترميم گردد. (در مناطقي كه دندان پوسيده يا شكسته است) براي آماده سازي روكش ابتدا دندان دور تادور تراش مي خورد ( در بعضي انواع روكش ممكن است به تراش كل دندان نياز نباشد) اين تراش در صورتي كه از روكش تمام سراميكي استفاده شود، كمتر است. سپس از دندان قالب گيري شده و قالب به لابراتوار فرستاده مي شود. در اثناي آماده سازي روكش، يك روكش موقت در مطب توسط دندانپزشك ساخته شده، در روي دندان تراش خورده قرار مي گيرد .در جلسه بعد روكش موقت در آورده شده و روكش دائم آماده شده روي دندان قرار مي گيرد. ممكن است باز در جلسه آخر احتياج به پاليش مجدد باشد.

پس از روكش

پس از قرار دادن روكش شما نبايد احساس ناراحتي يا حساسيت داشته باشيد. اگر دندان عصب كشي شده باشد ممكن است مقداري حساسيت به سرما و گرما وجود داشته باشد. اگر درد يا حساسيت در موقع گاز گرفتن وجود داشته باشد بايد به دندانپزشك مراجعه شود. معمولاً اين به علت بلند بودن روكش از مقدار نرمال آن است.
ممكن است شما يك خط سياه نزديك لثه مشاهده كنيد كه به علت وجود فلز زير سراميك است و چيز طبيعي است.
يك دندان روكش شده اگر كه بهداشت رعايت نشود (مثل هر دندان ديگر) ممكن است به پوسيدگي دچار شود.
روكش ها ممكن است از جاي خود كنده شود. اين ممكن است به علت حل شدن سیمان زير روكش يا تناسب كم روكش با دندان باشد.