مقدمه
فصل پاییز با تغییرات آب و هوایی چشمگیر خود، نیازمند مراقبتهای ویژه برای حفظ سلامتی و تندرستی است. این فصل که در طب سنتی ایرانی دارای طبع سرد و خشک محسوب میشود، میتواند موجب بروز مشکلاتی مانند خشکی پوست، دردهای مفصلی، سرماخوردگی و اختلالات گوارشی شود. با رعایت توصیههای مناسب این فصل، میتوانیم از زیباییهای پاییز لذت ببریم در حالی که سلامت خود را نیز حفظ کردهایم.
توصیههای مفید پاییزی شامل مصرف غذاهای گرم و تر مانند سوپهای مقوی، آشهای ساده و میوههای فصل همچون انار و به است. پوشیدن لباسهای مناسب، استفاده از مرطوبکنندههای طبیعی، انجام ورزشهای ملایم و تنظیم ساعت خواب از دیگر اقدامات مؤثر در این فصل هستند. این تدابیر ساده اما کاربردی به بدن کمک میکنند تا با شرایط فصل پاییز سازگار شده و از بروز بیماریهای شایع این فصل پیشگیری شود. در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره توصیه های مفید در فصل پاییز صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

غذاهای مناسب
در این فصل، بهتر است غذاهای با گرمی معتدل مصرف شود. گوشتها، گوشت بره و مرغ چاق، شتر، کبک، بلدرچین ،کبوتر، گنجشک و کباب ها
گندم (نان، در آش و سوپ، جوانه)، نخود و لوبیا (نفخ آن با خیساندن چند ساعته گرفته شود) ، نخودآب، زرده تخم مرغ (آب پز عسلی)، عسل، نان سنگک همراه کره، مربای عسلی بالنگ یا سیب یا به، پرهیز از غذاهای مجفف مانند غذاهای حاوی بادمجان، عدس، پرهیز از مصرف انواع برنج، گوشت گاو و سرخ کردنی ها. باید توجه داشت که در فصول سرد سال، به خلاف فصول گرم، دستگاه گوارش انسان قویتر میشود و بهتر است از غذاهای سنگینتر استفاده شود.
مصرف سنتی هلیم، آش ها، آبگوشت ها، کله پاچه و… در فصل پاییز و زمستان از همین آموزه پزشکی-بهداشتی ناشی میشود که باز هم متأسفانه امروزه فراموش شده و مردم ما بدون توجه به شرایط فصل و اقلیم و سن و مزاج خود میخورند و میآشامند و در نتیجه میبینیم در فصل تابستان برخی مرکبات در دسترساند و اتفاقاً بهای بالاتری هم دارند یا مصرف حلیم گندم و کله پاچه و آبگوشت در ظهرهای گرم تابستان شایع شده است و در مقابل در روزهای سرد سال، مردم ما از هندوانه و گوجه و خیار و لبنیات زیاد دست نمیکشند.

میوه های مناسب
بهترین میوه های فصل پاییز نیز انار میخوش، انجیر، سیب، به، گلابی، و انگور شیرین، طالبی، خربزه، آلوی شیرین، توت ،کلا میوه های شیرین و کمی آب دار. لازم بذکر است مصرف زیاد میوه های آبدار مانند خیار در این فصل توصیه نمی شود. میوه هایی انار و انگور برای رفع غلظت خون مفید است همچنین مصرف انار موجب ایجاد خون صاف و سالم ایجاد می کند و مصرف انار برای افرادی که معده ضعیف دارند با یک ساعت بعد از غذا مصرف شود.
پاییز (فصل خوردن انار و گلابی):فصل پاییز دارای طبع سرد و خشک می باشد. بدین خاطر غلبه خلط سودا و به تبع آن افسردگی افزایش می یابد.خداوند متعال دو میوه گرانبهاء را در این ماه قرار داده است انار و گلابی که هر دو برای رفع افسردگی و سودا بسیار مفید می باشند.
سبزیجات مناسب
- نعناع
- ریحان
- ترخون
- مرزه
- جعفری
- تره
- کرفس
- کنگر
- چغندر
- ترب
- هل
- دارچین

شیرینی ها مناسب
استفاده از شیرینی های طبیعی مانند انواع حلوا و خوراکی های حاوی شکر، مغز بادام و پسته. مصرف خرما فقط در مناطقی که خرما رویش دارد، توصیه میشود.خوردن خرما در حد زیاد در منطق دیگر بشدت سودا زاست.
خشکبار مناسب
فندق، بادام درختی،کشمش، مویز، فرنی بادام، آب نارگیل، شیره خرما و انگور
همچنین بخوانید : پرهیزات در فصل پاییز
ورزش های مناسب
پیاده روی یا دوچرخه سواری در آفتاب ملایم، شنا در آب گرم، جکوزی آب گرم، سونای بخار و کلا ورزش های شاد سالنی (تنیس روی میز، بدمینتون، والیبال، بسکتبال، ژیمناستیک) یا زیر تابش ملایم آفتاب در مناطق روباز؛ تماشای فیلم های کمدی یا دارای کمی هیجان؛ گوش دادن به موسیقی های ملایم در دستگاه شاد.
لباس های مناسب
پوشیدن لباس های دارای رنگ های شاد و روشن و متنوع
پوشیدن لباس پوشیده حتی اکر احساس سردی نکنید (چرا که باد پاییزی مضر است و باید بدن را از آن دور کرد)
پوشش مناسب در طول روز متناسب با ساعت روز
پوشاندن سر به ویژه در هنگام خواب
بنابراین لباس مناسب فصل پائیز که بدنتان را از بادهای پائیزی بپوشاند به تن کنید.
همان طور که باد خزان برای درختان و طبیعت میراننده است و موجب برگ ریزان و به خواب رفتن درختان می شود و برای انسان که جزئی از نظام طبیعت است اثرات منفی دارد.
محل های مناسب سکونت
سکونت در مناطق دارای هوای گرم و مرطوب مثلا جنوب کشور، منازلی که دارای نور کافی و چشم انداز طبیعت هستند، برقراری گرمای مطبوع در محل خواب و استفاده از روانداز حین خواب، استفاده بیشتر از نور خورشید، در ساعات محدودی که امکان استفاده از نور خورشید هست.
آب مناسب

به دلیل خشکی فصل و تأثیر آن روی بدن، لازم است از عواملی که موجب تری بدن میشود، کمک گرفت. یکی از این عوامل، حمام کردن است که برای رطوبت بخشی مناسب، بهتر است یک روز در میان، استحمام با آب نیمگرم انجام گیرد؛ زیرا آب بسیار گرم باعث تحلیل رطوبت و افزایش خشکی بدن میشود. همچنین میتوان برای رطوبت بیشتر از وان آب نیم گرم به مدت نیم ساعت استفاده کرد. چرب کردن بدن با روغن بنفشه و بادام نیز از مواردیست که به افزایش رطوبت بدن و کاهش خشکی آن کمک موثری میکند.
مفرحات مناسب
بکاربردن عطریات طبیعی معتدل و خوش بو مانند عطر گل محمدی در جهت تقویت روح، تفریح و سرور و زدودن غم و اندوه (همانطور که قبلاً ذکر شد، شیوع افسردگی در این فصل زیاد است)، بکارگیری روغن هایی مانند بنفشه و بادام جهت رطوبت بخشی به پوست.

محل مناسب برای خواب
خودداری از خوابیدن در مکان های سرد. این کار می تواند احتمال بروز زکام را افزایش بدهد، اجتناب از برهنه بودن سر در هوای آزاد (پیشگیری از زکام) گرم نگه داشتن سر به شکل گذاشتن کلاه و بستن سر، مخصوصاً موقع خواب.
و
- هرآنچه که به افزایش رطوبت بدن و کاهش خشکی بدن کمک موثری می کند.
- مصرف مرطبات مایل به گرمی (مُرطَّبات= رطوبت بخش ها) اگر خیلی گرم باشد گرمای زیاد رطوبتها را خشک کرده و خشکی فصل را تشدید میکند.
- انجام حجامت عام به عنوان اقدامی پیشگیرانه در نیمه دوم ماه قمری در ابتدای فصل پاییز (اصولاً در محدوده زمانی روزهای هفدهم هر ماه قمری تا بیست و هفتم هر ماه، انجام حجامت بهتر است).
- لزوم توجه و مراقبت از کهنسالان و افراد دارای مزاج سرد و خشک در فصل پاییز
- بهتر است افراد دارای رطوبت بدنی زیاد از میوه های خشک شده استفاده کنند.
- خواب مناسب چرا که بیدار ماندن زیاد نیز سبب خشکی بیشتر می شود.











