عفونتهای پستان یا ماستیت یکی از مشکلات شایع در بین زنان است که میتواند در هر سنی رخ دهد، اما بیشتر در دوران شیردهی مشاهده میشود. این عفونتها معمولاً توسط باکتریها ایجاد میشوند و میتوانند باعث بروز علائمی همچون درد، قرمزی، تورم و تب شوند. تشخیص و درمان به موقع عفونتهای پستان از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا عدم درمان مناسب میتواند به عوارض جدیتری مانند آبسه منجر شود. ماستیت علاوه بر تأثیر فیزیکی، میتواند اثرات روانی نیز داشته باشد و تجربهای استرسزا برای مادران باشد.
در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن، به بررسی علل، علائم، و روشهای تشخیص و درمان عفونتهای پستان پرداخته میشود. همچنین، نکاتی در مورد پیشگیری از این عفونتها، مخصوصاً برای مادران شیرده، ارائه خواهد شد. هدف از این مقاله، افزایش آگاهی زنان درباره عفونتهای پستان و ارائه راهنماییهای عملی برای مدیریت و درمان این مشکل شایع میباشد. با مطالعه این مقاله، زنان میتوانند اطلاعات بیشتری درباره نحوه مراقبت از سلامت پستانهای خود و روشهای جلوگیری از بروز عفونت کسب کنند.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
عفونت های پستان در زنان
آبسه پستان چیست ؟
آبسه پستان عبارست است از یک ناحیه عفونی شده بافت پستان که در اثر مبارزه بدن باعفونت، چرک در آن جمع میشود، آبسه دربر گیرنده بافت پستان، نوک پستان، غدد شیری، و مجراهای شیری است.
علائم
- درد، حساسیت به لمس، قرمزی و سفتی پستان
- تب و لرز
- احساس ناخوشی عمومی
- دردناک شدن گرههای لنفاوی زیر بغل
علل
وارد شدن باکتریها از راه نوک پستان – معمولاً از راه زخمهای کوچک روی نوک پستان که در روزهای اولیه شیردهی ایجاد میشوند.
عوامل تشدید بیماری آبسه پستان
- عفونت لگنی پس از زایمان
- دیابت ( مرض قند)
- آرتریت روماتویید
- استفاده از داروهای استروییدی
- سیگار کشیدن به مقدار زیاد
- سابقه برداشتن قسمتی از پستان همراه با اشعه درمانی
- پستان مصنوعی سیلیکونی
پیشگیری از آبسه پستان
نوک پستان و خود پستان را پس از هر بار شیردهی کاملاً بشویید.
نوک پستان را پس از شیردهی با پماد ویتامین ـ آ و د، یا سایر داروهای موضعی، نرم کنید .
از پارچههایی که پستان را اذیت میکنند استفاده نکنید.
اجازه ندهید کودک شیرخوارتان نوک پستان شما را گاز بگیرد یا بجود.
عواقب و عوارض
با درمان معمولاً در عرض ۸ – ۱۰ روز خوب میشود. برای تسریع بهبود آبسه، گاهی تخلیه آن ضروری است. ندرتاً لازم است شیردهی متوقف شود، حتی در مواردی که عفونت شدید است. گاهی لزوم مصرف بعضی آنتیبیوتیکها (به خصوص تتراسیکلین) و داروهای ضد درد موجب میشود که شیردهی برای مدت کوتاهی قطع شود. در این حالت باید شیر را مرتباً پمپ نمود.
ندرتاً ممکن است فیستول ایجاد شود – فیستول عبارت است از به وجود آمدن یک مجرای غیرطبیعی بین دو عضو بدن، یا بین یک عضو و محیط بیرون از بدن .
درمان
از پارچه یا حوله آب گرم برای تخفیف درد و تسریع التیام استفاده کنید – اگر آب سرد را امتحان کردید و دیدید بهتر است، از آب سرد استفاده کنید.
داروها در طب جدید
آنتیبیوتیکها در صورت لزوم، برای مبارزه با عفونت
استفاده از داروهای ضد درد معمولاً تنها برای ۷-۲ روز پس از انجام عمل جراحی لازم است.
(عفونت پستان ) ماستیت
ماستیت به عنوان التهاب پستان معرفی می شود خطر ماستیت را می توان با تخلیه مکرر و کامل پستان و تکنیک مطلوب شیر دهی کاهش داد . عفونت نوک پستان می تواند ماستیت ایجاد کند . تشخیص های افتراقی عفونت نوک پستان شامل تحریک مکانیکی ناشی از بد بسته شدن دهان یا اختلال دهان نوزاد مانند شکاف کام یا عفونت های باکتریایی یا مخمری است . تشخیص ماستیت معمولا بالینی است و بیماران با تندرس موضعی یک پستان همراه با تب و ضعف مراجعه می کنند . ادامه شیردهی برای این مادران توصیه می شود و عموما خطری برای نوزاد در بر ندارد . آبسه پستان شایع ترین عارضه ماستیت است این عارضه را می توان با درمان سریع ماستیت و ادامه شیردهی پیشگیری کرد .
ماستیت معمولا با علائم شبیه آنفولانزا (مانند تب و ضعف ) رخ می دهد .
ماستیت (عفونت پستان) التهاب و عفونت پستان، معمولاً در خانمهایی كه تازه وضع حمل كردهاند رخ می دهد. این عارضه حدوداً در 1% زنان پس از اولین زایمان بروز كرده و در خانمهایی كه به كودك خود شیر میدهند شایعتر است.
علایم شایع
علایم ممكن است در هر زمانی از دوره شیردهی بروز كند، ولی معمولاً 4-3 هفته پس از زایمان آغاز میگردند. علایم شایع عبارتند از: تب، ناحیه یا نواحی از پستان دردناك می شود ، تورم، سفت و گرم شدن پستان، وجود قرمزی و نوارهای قرمز در پستان.
علل بیماری
عفونت ناشی از ورود باكتری به پستان مادر از بینی یا گلوی شیرخوار. شایعترین باكتریهای عامل این بیماری عبارتند از استافیلوكوك اورئوس و استرپتوكوك بتاهمولیتیك . یكی دیگر از علل میكروبی، ویروس اوریون است.
عوامل افزایش دهنده خطر
خراشیدگی نوك پستان، مسدود شدن مجاری شیری در اثر پوشیدن سینهبندهای خیلی تنگ، خوابیدن به شكم یا طولانی بودن بیش از حد فواصل شیردهی، استفاده از شیردوشهای برقی یا دستی.
پیشگیری
شستن نوك پستانها قبل از شیردهی. شستن دستها قبل از تماس آنها با پستانها، استفاده از سینهبندهای مناسب، در صورت ترك خوردن یا خراشیدگی نوك پستان، استفاده از كرم لانولین یا سایر تركیبات موضعی توصیه میگردد. اجتناب از خوابیدن به شكم.
عوارض احتمالی
بدون درمان ممكن است منجر به آبسه پستان گردد.
درمان
بررسیهای تشخیصی احتمالی عبارتند از: آزمایشهای خون، كشت چرك یا مایع، و گاهی سونوگرافی، ماموگرافی و نمونهبرداری پستان (چرا كه ممكن است عامل دیگری غیر از عفونت سبب ایجاد علایم شده باشد). استفاده از كیف یخ (یك كیسه پلاستیكی حاوی یخ كه با یك حوله نازك پوشیده شده است) بر روی پستان متورم 6-3 بار در روز و هر بار 20-15 دقیقه. كیف یخ را در طی یك ساعت زمان شیردهی به كار نبرید، بلكه به جای آن از كمپرس گرم استفاده كنید. از سینهبند بالا نگهدارنده پستان استفاده كنید. با وجود عفونت پستان، به شیردهی ادامه دهید. ابتدا از پستان مبتلا به شیرخوار شیر دهید تا به تخلیه كامل آن كمك شود. نوك پستانها را با كره یا یك كرم توصیه شده توسط پزشك مالش دهید. در صورت بروز آبسه، شیر دادن از پستان مبتلا را متوقف كنید. در این حالت خودتان شیر پستان مبتلا را تخلیه کنید و به شیردهی از پستان غیرمبتلا ادامه دهید.
داروها
آنتیبیوتیك برای مقابله با عفونت. حتی در صورت برطرف شدن سریع علایم، دوره درمان را تكمیل كنید. مسكنها. برای درد خفیف استفاده از داروهای بدون نسخه نظیر استامینوفن ممكن است كافی باشد.
فعالیت
تا زمان تخفیف تب و درد در بستر استراحت نمایید.
کیست پستان
سیست پستان، کیست پستان یا کیسه پستان توده گرد سفتی در بافت پستان می باشد که هنگامی که یک لبول ( قسمتی که تولید شیر می نماید ) با مایع پر شود تشکیل می گردد . گسترش کیست تحت تأثیر هورمونهای جنسی زنانه می باشد . کیستهای پستان در بیشتر خانمهای 50- 30 ساله بروز می نماید ، بخصوص در کسانی که نزدیک یائسگی می باشند . کیست ممکن است زیر پوست یا در قسمت عمیق تر نزدیک بافت پستان ایجاد شود . این توده معمولاً دردناک نمی باشد .
کیست پستان ممکن است یکی باشد ، اما در نیمی از موارد تعداد بیشتری کیست وجود دارد و ممکن است در هر دو پستان یافت شود . بعضی از خانمها نیز تودۀ ژنرالیزه در بافت پستان خود دارند . هر فرد در صورتیکه در حین معاینه پستان متوجه توده ای شد باید با پزشک مشورت نماید ، زیرا ممکن است سرطان پستان باشد . در موارد نادر سلولهای سرطانی در دیواره کیست یافت می شوند .
کیست پستان میتواند دردناک و گاهی آزاردهنده باشد، اما در حالت کلی بیخطر هستند کیستها بیشتر در زنان قبل از یائسگی و در سنین حدود ۳۰ یا ۴۰ میتواند به وجود آید. آنها معمولا پس از یائسگی ناپدید میشوند، اما ممکن است در هنگام استفاده از هورمون درمانی باقی بماند و یا دوباره ایجاد شود. کیست پستان می تواند بخشی از بیماری فیبروسیست پستان باشد. درد و تورم معمولا در نیمه دوم سیکل قاعدگی یا در دوران بارداری بیشتر است.
درمان کیستهای پستان معمولاً لازم نیست مگر اینکه دردناک یا باعث ناراحتی باشد. در اغلب موارد، ناراحتی که ایجاد میکنند میتواند با تخلیه مایع از کیست کاهش دادهشود. کیست بهدلیل رشد غدد شیری شکل میگیرد و اندازه آنها میتواند از کوچکتر از یک نخود به بزرگتر از یک توپ پینگپنگ باشد.[۲] کیستهای کوچک در طول معاینه فیزیکی احساس نمیشوند و برخی از کیستهای بزرگ همانند توده احساس میشوند. با اینحال، بیشتر کیستها، صرفنظر از اندازهشان در طول آزمون فیزیکی قابل شناسایی نیستند.
مايعي كه در كيست ها وجود دارد ممكن است زرد، سبز يا آبي تيره باشد. اگر مايعي كه از كيست خارج ميشود خون آلود باشد، اين مايع براي انجام آزمايشاتي به آزمايشگاه فرستاده خواهد شد زيرا به ندرت ممكن است يك سرطان در ديواره كيست وجود داشته باشد.
بیماری فیبروکیستیک پستان
بيماري فيبروكيستيك پستان با درد سينه ،كيست هاي متعدد وتوده هاي غير سرطاني تظاهر ميابد. اغلب زنان خصوصا در قسمت فوقاني خارجي سينه توده هايي دارند. همراهي اين توده ها با درد و كيست پستان بيماري فيبروكيستيك پستان نام دارد.
بطور طبيعي طي سيكل قاعدگي سطح هورمون هاي استروژن و پروژسترون تغيير ميكند.
افزايش سطح هورمون ها باعث بزرگ شدن غدد مترشحه شير و مجاري آنها واحتباس آب در سينه ها ميشود و با كاهش سطخ هورمون ها پستان به وضعيت عادي باز ميگردد.(اين امر ميتواند توجيه كر بزرگي و دردناكي سينه ها در بخشي از سيكل ماهيانه باشد) ايجاد فيبروكيست ها ميتواند نتيجه تحريكات مكرر اين هورمون ها باشد.
در زنان دچار بيماري فيبروكيستيك پستان ممكنست منطقه داراي توده بزرگشده و موجب احساس سنگيني ،ناراحتي، درد در زمان لمس يا درد سوزشي شود. علايم پس از منوپوز(يائسگي) رفع مي شوند.
بيماري فيبرو كيستيك تاثير كمي در بروز سرطان پستان دارد اما وجود آن تشخيص بيماري را مشكل تر ميكند.
گاها نياز به انجام بيوپسي و برداشتن توده احساس ميشود.درناژ كيست ها هم مقدور است اما ميزان عود بالاست.درمان خاصي براي بيماري در دسترس نبوده و ضروري هم به نظر نميرسد
علايم شايع
توده ها معمولاً در هر دو پستان وجود دارند. ممكن است تنها يك توده وجود داشته باشد، اما معمولاً چندين توده وجود دارد.
– وقتي كه روي اين توده ها با نوك انگشتان فشار آورده مي شود، بافت آن مقاومت نشان مي دهد و فشرده نمي شود. اين توده ها ممكن است به هنگام لمس دردناك باشند.
– درد در كل پستان ، خصوصاً درست قبل از شروع عادت ماهانه
– اين توده ها غالباً قبل از عادت ماهانه بزرگ مي شوند و بعد از آن كوچك مي شوند.
– اندازه توده ها متغير است . اگر توده ها نسبتاً بزرگ و در سطح پستان باشند، مي توان آنها را به راحتي حركت داد.
– توده هاي عمقي را شايد بتوان از سرطان پستان افتراق داد.
– ترشح از نوك پستان
علل
ناشناخته هستند، اما بروز آن احتمالاً به استروژن و ديگر هورمون هاي توليد شده توسط تخمدان ها مربوط است . ميزان دريافت چربي نيز شايد نقش داشته باشد.
عوامل افزايش دهنده خطر
در بعضي از تحقيقات نشان داده شده است كه نوشيدن قهوه و سيگار كشيدن موجب افزايش بروز اين بيماري و گستردگي زيادتر آن مي شود. اما در بعضي ديگر از تحقيقات ، اين عوامل خطر به اثبات نرسيدند.
توده خوش خیم فيبرآدنوما
شایعترین تودهی خوشخیم پستان فیبروآدنوما (Fibroadenoma) است که معمولاً تودهای متحرک، بدون درد و مدور با قوام لاستیکی یا غضروفی است. فیبروآدنوما معمولاً منفرد است ولی در ۲۵-۱۰٪ موارد میتواند متعدد باشد.
این بیماری در سنین جوانتر شایعتر است ولی میتواند در تمامی گروههای سنی ایجاد شود.
فيبرآدنومها تودههاي گرد، سفت و لاستيكي، خوشخيم هستند كه از رشد بيش از حد بافت غددي و همبند ناشي ميشوند.
فيبرآدنومها معمولا بدون درد هستند و ممكن است با فشار دادن كمي حركت كنند. اين تودهها به تغييرات هورموني پاسخ ميدهند، بهطوري كه در طي حاملگي بزرگ شده و بعد از يائسگي چروك ميشوند.
زنان در هر سني ممكن است به آن دچار شوند، اما شايعترين سن، معمولا سنين زير ۲۰ تا ۳۰ سال است.
فيبرآدنوم ممكن است خودبهخود ناپديد شود. اما اگر نشود، يا بزرگتر شود يا اگر شما درباره وجود آن مضطرب باشيد، پزشكتان برداشت جراحي آن را توصيه خواهد كرد
مراحل درمان با زالو درمانی
زالو به اطراف آبسه یا کیست یا محل عفونت انداخته شود و 2 الی 3 عدد کافی است و یک جلسه درمان کفایت می کند
و موضع ها را با ضمادهای خاص که در ابتدا آمد پانسمان کنید تا عفونت بر طرف شود
از ضماد آویشن و گل خطمی استفاده شود .
