پروتکل درمانی زنان

مقدمه

طب سنتی یکی از روش‌های مهم و پرکاربرد در درمان بسیاری از بیماری‌های زنان است که از دیرباز در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. پروتکل‌های درمانی در این حوزه، شامل مجموعه‌ای از تدابیر و درمان‌های طبیعی است که برای مدیریت مشکلاتی مانند افراط طمث، لکه‌بینی، خونریزی نامنظم، تخمدان پلی‌کیستیک، و فیبروم‌ها به کار می‌روند. این روش‌ها به جای استفاده از داروهای شیمیایی، بر مبنای استفاده از گیاهان دارویی، روغن‌های طبیعی، و تغییرات در سبک زندگی استوار هستند که می‌توانند به تعادل هورمونی و بهبود علائم بیماری‌ها کمک کنند.

یکی از مزایای طب سنتی در درمان مشکلات زنان، توجه به وضعیت کلی بدن و ارتباط بین اعضا و سیستم‌های مختلف آن است. برای مثال، در درمان تخمدان پلی‌کیستیک، استفاده از گیاهانی مانند نعناع فلفلی، بابونه و رازیانه می‌تواند به تنظیم هورمون‌ها و کاهش علائم کمک کند. همچنین، برای مدیریت خونریزی‌های نامنظم و افراط طمث، گیاهانی مانند گزنه، زعفران و گل همیشه‌بهار توصیه می‌شود. این روش‌ها با توجه به اصول طب سنتی و رعایت توصیه‌های متخصصان، می‌توانند به بهبود وضعیت سلامتی زنان و کاهش مشکلات ناشی از بیماری‌های مختلف کمک کنند. استفاده از این پروتکل‌ها همراه با رعایت نکات بهداشتی و تغذیه‌ای مناسب می‌تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی زنان ایفا کند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره پروتکل درمانی زنان بیشتر صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

بررسی های عمومی و تجویزات پایه اولیه در همه بیماران

1. دستورات عمومی سبک زندگی بر اساس اصول شش گانه حفظ تندرستی
2. تعیین مزاج و دادن توصیه های سبک زندگی خاص هر مزاج
3. بررسی وضعیت اجابت مزاج: اگر شکم کمتر از روزی یک بار کار می کند: اگر با رعایت دستورات حفظ سلامتی، یبوست برطرف نگردد و دردستورات دارویی بیمار کپسول صمغ یا کپسول بواسیر یا ایارج فیقرا تجویز نشده باشد،  دستور گلقند یا خاکشی تجویز گردد.
4. بررسی وزن و قد و شاخص توده بدنی

اگر شاخص توده بدنی بالای 25 است دستورات زیر اجرا گردد:

الف. لیست خوراک مصرفی روزانه تهیه شود و موارد غیر ضروری از آن حذف شود سپس از مقدار مصرفی برنج، نان، سیب زمینی و ماکارونی کم شود. اگر سرعت کاهش وزن با این تدبیر کافی نبود مراحل بعدی اجرا گردد.

ب. در بیماری که از مشکلات گوارشی شکایت دارد ابتدا به مدت دو هفته رژیم استاندارد تجویز گردد و سپس به مدت دو هفته دیگر به این ترتیب عمل شود که وعده ناهار در رژیم استاندارد حذف و در وعده ناهار ابتدا هر روز هفته و سپس سه بار در هفته رژیم نخوداب مصرف گردد.

ج. اگر از نفخ شاکی نیست به مدت دو هفته صبحانه مربای سیب یا به یا بالنگ با یک کف دست نان سنگک مصرف شود.  ناهار نخودآب مصرف شود  و شام سوپ اسفیدباج از برنج و تره و شنبلیله و جعفری و گشنیز مصرف شود و به جای آب، محلول آب و عرق رازیانه یا عرق اترج یا عرق زیره و به جای چای، از چای به و سیب مصرف گردد. میوه فقط از به، سیب، توت و انجیر استفاده شود.  به جز موارد ذکر شده هیچ خوراک دیگری تناول نشود. در صورت بروز ضعف عسل زیر زبانی تجویز شود و یا شیربادام مصرف شود.

د. اگر بیمار توانایی اجرای رژیم نخودآب را ندارد رژیم خورشتی برای او تجویز گردد.

• رژیم نخودآب: یک لیوان نخود را در آب برای 24 ساعت خیسانده و در چند مرتبه در این بین آب انرا عوض کنید. نخود را با مقدار ی آب تازه و کمی گوشت گوسفند و یک پیاز متوسط خرد شده با حرارت ملایم پخته تا نرم شود سپس دو قاشق غذاخوری برنج، یک قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین یا زیتون، نمک، فلفل، زیره سیاه و دارچین به آن افزوده تا جا بیافتد. این غذا را بدون نان و برنج مصرف نمایید.
• رژیم استاندارد: صبحانه مربای سیب یا به یا بالنگ با یک کف دست نان سنگک مصرف شود. ناهار جوجه کباب یا مرغ آب پز یا گوشت آب پز یا کباب برگ بدون برنج یا همراه کمی چلو زیره یا چلو سماق یا چلو گشنیز مصرف شود  و شام سوپ اسفیدباج از برنج و تره و شنبلیله و جعفری و گشنیز مصرف شود و به جای آب، محلول آب و عرق رازیانه یا عرق اترج یا عرق زیره و به جای چای، از چای به و سیب مصرف گردد. میوه فقط از به، سیب، توت و انجیر استفاده شود.  به جز موارد ذکر شده هیچ خوراک دیگری تناول نشود. در صورت بروز ضعف عسل زیر زبانی تجویز شود و یا شیر بادام مصرف شود.

5. بررسی توده بدنی با دستگاه
6. بررسی علایم اختلالات فانکشنال گوارشی

الف. سوء مزاج بلغمی معده (کمی اشتها، کمی تشنگی، نفخ، آروغ، سپیدی و ترهل بدن) همراه با علایم ضعف: رژیم استاندارد و رب به یک قاشق مرباخوری بعد از هر وعده غذا تجویز گردد.

ب. اگر علایم ضعف فم معده مانند ترش کردن و سوزش سردل و سردرد و خواب آلودگی بعد از خوردن غذا و نزله دارد رب به یک قاشق مرباخوری بعد از هر وعده غذا تجویز گردد و همراه غذا از سماق استفاده نماید.

ج. اگر علایم سوء مزاج بلغمی معده بدون درد معده وجود دارد: به مدت یک هفته رژیم استاندارد داده شود و سپس تونیک عنصلی(روزانه دو قاشق غذاخوری به مدت دو تا سه ماه) و کپسول مسهل صمغی( یک کپسول 125 میلی گرمی موقع خواب مصرف شود و در صورتی که اجابت مزاج کافی نبود دو کپسول مصرف شود) تجویز گردد.

د. اگر علایم سوء مزاج سوداوی معده مثل نفخ زیاد و سوزش سردل در حالت ناشتا وجود دارد رژیم استاندارد و چای بادرنجبویه و جلاب تجویزگردد.

7. بررسی سلامت روحی

الف. در صورتی که علایم افسردگی وجود دارد بعد از اصلاح علایم سوءهضم در معده، منضج سودا  و کپسول بواسیرتجویز شود.( منضج سودا 2 کپسول در روز به مدت یک ماه تجویز شود و در صورت نیاز تا سه ماه ادامه یابد.) (کپسول بواسیر یک عدد شبها مصرف شود و اگر لینت کافی ایجاد نشد دو عدد هر شب مصرف شود.)

ب. در صورت وجود علایم سودا (اگراختلالات تیرویید نداشته باشد): دمنوش بادرنجبویه به همراه پروتکل درمانی زنان تجویز گردد.

افراط طمث

(معادل با منوراژی، متروراژی، پلی منوره: اگر بیمار زیر دو ساعت تعویض پد دارد یا میان شب تعویض می­کند یا لخته های بالای یک سانتیمتر دارد یا دچار آنمی شده است یا نسبت به قبل پریودهای سنگین تری دارد)

1. اگر فریتین پایین است در صورتی که بیمار درمان دیگری برای آنمی دریافت نمی کند قرص روکشدار ایرون پلاس نیاک روزی یک تا شش عدد بسته به شدت آنمی به مدت سه ماه
2. برای دو سیکل اول

تدابیر مقوی در افراط طمث

الف. در دوره قاعدگی هرروز :

• آب سیب روزی یک تا سه لیوان همراه با تخم بارهنگ یا عرق بارهنگ یا عرق مورد
• آب هویج یک لیوان با یک قاشق غذاخوری عرق یونجه و یک قاشق مرباخوری عسل هر شش ساعت.
• کباب برگ گوسفندی هفته ای یک تا دو بار
• در صورتی که بیمار دیابت ندارد شیره انگور روزی دو قاشق غذاخوری در یک لیوان آب
• زرده تخم مرغ عسلی روزی یک عدد

ب. در کل سیکل، رب به یک قاشق مرباخوری بعد از هر وعده غذا مصرف شود و یا سیب رنده شده همراه با عرق بارهنگ مصرف شود.

3. برای دو سیکل اول : اگر با وجود تدابیر مقوی، خونریزی یا لکه بینی ادامه دارد: از زمان شروع خون یا لکه بینی: بادکش زیر سینه هر یکساعت و پودر قابض تجویز گردد.( پودر قابض: 2 قاشق غذاخوری پودر قابض را در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند و صاف کرده در ظرفی حاوی آب ولرم ریخته بیست دقیقه در آن بنشینند. این عمل در زمانی که دوره حیض تمام شده باشد و فرد به لکه بینی بیافتد به مدت پنج روز انجام شود و پس از آن هر هفته یک مرتبه انجام شود.)
4. در صورت ادامه شکایت بعد از سیکل دوم : بررسی علت خونریزی انجام شود:

الف. اگربیمارعلایم غلبه بلغم مانند  نزله و ریزش آب از دهان و اضافه وزن رادارد: تونیک عنصلی نیاک به همراه حب فرزانه یا ایارج فیقرا با ادامه دادن دستورات دو سیکل اول تجویز گردد.( حب فرزانه: یک حب شب قبل از خواب با آب نیم گرم مصرف شود ) (کپسول ایارج فیقرا هر شب موقع خواب دو عدد مصرف شود)

ب. اگر در سونو میوم گزارش شده است طبق پروتکل میوم عمل گردد.

ج. اگر  علایم لکه بینی قبل از شروع پریود باشد و علایم گرمی، احساس حرارت و سوزش و لاغری در فرد مشاهده شود، (با فرض حدت دم) رب به تجویز گردد و در مرحله بعد شربت اکسیر تجویز گردد.

د. در بیماری که با POF و افراط  طمث مراجعه نموده از همان ابتدا رها تجویز گردد.

ه. اگر علل الف تا ج رد شد درضخامت اندومتر بالای 5 سانتیمتر در سونوگرافی روز سوم یا ضخامت بالای 10 سانتی متر در سونوگرافی وسط سیکل: دستور مصرف کنجد (10 قاشق غذاخوری کنجد سیاه را کوبیده در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند سپس صاف کرده و تفاله را در آن فشرده تا عصاره گیری شود و همراه یک قاشق مرباخوری عسل گرم گرم صبح ناشتا میل شود به مدت پنج روز) داده شود. اگر شدت خونریزی خیلی زیاد باشد تدابیر مقوی نیز داده شود. درضخامت اندومتر زیر سه سانتی متر: رها روزی دو عدد بعد از پاکی تا شروع دوره بعد تجویز گردد. مصرف کنجد یا رها برای دو سیکل ادامه یابد و در این دو دوره ضخامت اندومتر با درخواست  سونو روز سوم بررسی شود.

5. در صورت عدم پاسخ طی این دو دوره به نحو زیر اقدام شود:

الف. اگر بیمار پره منوپوز است برای انجام کورتاژ و بیوپسی ارجاع شود که اگر نتیجه طبیعی بود ادامه درمان سنتی انجام شود.

ب. اگر بیمار سوءمزاج عام یا نزله دارد در این مرحله بسته به نوع اختلال اقدامات زیر انجام شود:

• برای سوء مزاج سوداوی، متضج سودا و کپسول بواسیر برای یک دوره یک ماهه تجویز گردد و سپس بیمار بررسی شود و در صورت لزوم درمان ادامه یابد.
• برای نزله، تونیک عنصلی و کپسول ایارج فیقرا به مدت یک ماه تجویز شود و سپس پودر لاهوری به این داروها اضافه و برای سه تا شش ماه بسته به شدت ضعف دماغ، بیمار تحت درمان قرار گیرد. اگر بیمار دچار هیپوتیروییدی باشد لاهوری تا زمان بارداری ادامه یابد و سپس قطع شود.

شکایت لکه بینی

1. اگر قبل از شروع پریود است( با فرض حدت دم): رب به تجویز گردد.
2. اگر بعد از اتمام پریود است: (با فرض ضعف):

الف. در دوره قاعدگی هرروز :

• آب سیب روزی یک لیوان
• آب هویج یک لیوان با یک قاشق غذاخوری عرق یونجه و یک قاشق مرباخوری عسل
• کباب برگ گوسفندی هفته ای یک تا دو بار
• شیره انگور روزی دو قاشق غذاخوری در یک لیوان آب
• زرده تخم مرغ عسلی روزی یک عدد

ب. در کل سیکل، رب به یک قاشق مرباخوری بعد از هر وعده غذا مصرف شود.

3. در صورت عدم بهبودی با دستورات مقوی در افراط طمث، پودر قابض داده شود. (پودر قابض: 2 قاشق غذاخوری پودر قابض را در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند و صاف کرده در ظرفی حاوی آب ولرم ریخته بیست دقیقه در آن بنشینند. این عمل به مدت پنج روز انجام شود و پس از آن هر هفته یک مرتبه انجام شود.)
4. اگر خونریزی پریود آغاز شده اما در شروع حالت لکه بینی دارد و به راحتی جریان نمی یابد: (با فرض غلظت خون): تونیک عنصلی و کپسول صمغ و ورزش درجا تجویز گردد. (ورزش درجا: 3 تا 10 بار در روز هر بار به مدت دو دقیقه درجا بزند.)
5. اگر تاخیر در شروع خونریزی قاعدگی افتاد و فقط لکه بینی مشاهده شد: ورزش درجا و دستور کنجد داده شود.

(دستور کنجد: 10 قاشق غذاخوری کنجد سیاه را کوبیده در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند سپس صاف کرده و تفاله را در آن فشرده تا عصاره گیری شود و همراه یک قاشق مرباخوری عسل گرم گرم صبح ناشتا میل شود به مدت پنج روز)

خونریزی نامنظم پره منوپوز ( پیش از یائسگی)

1. مرحله اول: اگر بیوپسی ندارد و نبض و شرح حال دلالت بر ضعف دارد: تدابیر مقوی در افراط طمث و ارجاع به متخصص زنان برای بیوپسی اندومتر صورت گیرد.
2. مرحله دوم اگر بیمار ضعف شدید ندارد و تحمل یک دوره خونریزی را دارد:

الف. ضخامت اندومتر بالای 5 سانتیمتر: دستور مصرف کنجد برای پنج روز داده میشود. اگر شدت خونریزی خیلی زیاد باشد همراه تدابیر مقوی در افراط طمث داده شود.

ب. ضخامت اندومتر زیر سه سانتی متر: رها یک عدد صبح و یک عدد شب تجویز شود.

3. مرحله سوم: بادکش زیر برست هر یکساعت از زمان شروع خونریزی انجام شود.
4. مرحله چهارم: پودر قابض. (پودر قابض: 2 قاشق غذاخوری پودر قابض را در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند و صاف کرده در ظرفی حاوی آب ولرم ریخته بیست دقیقه در آن بنشینند. این عمل به مدت پنج روز انجام شود و پس از آن هر هفته یک مرتبه انجام شود.)
5. برای پیگیری هر ماه سونوگرافی روز سوم درخواست می گردد.

علایم پره منوپوز

1. اگر علایم خفیف است رها دو عدد تا چهار عدد در روز تجویز گردد.
2. اگر علایم شدید است و بهبود سریعتر مدنظر است:

الف. اگر علایم گوارشی در بیمار مشاهده شد، جلاب تجویز گردد.

ب. اگر علایم گوارشی مشاهده نشد، منضج سودا و کپسول بواسیر تجویز گردد.( منضج سودا 2 کپسول در روز به مدت یک ماه تجویز شود و در صورت نیاز تا سه ماه ادامه یابد.) (کپسول بواسیر یک عدد شبها مصرف شود و اگر لینت کافی ایجاد نشد دو عدد هر شب مصرف شود.)

3. اگر علایم بیمار همراه با اختلال در لیپید پروفایل باشد، کپسول کبد تجویز گردد.
4. اگر بیمار از گرگرفتگی به همراه تعریق زیاد شاکی است قطره خوراکی Sage روزی سه مرتبه هربار 5 قطره مصرف شود.

PCOD(سندرم تخمدان پلی کستیک)

مرحله اول بررسی و یا درخواست انجام آزمایشات

17OH-P, Testosterone, DHEA, Androstendion, Progesterone, FBS, TG, Chol, HDL, LDL, Cortisol, FSH, LH, TSH, T4, T3 uptake, PRL و سونوگرافی

توصیه های عمومی زیر به بیمار داده شود

عدم مصرف مواد نگهدارنده، کاهش مصرف غذای غلیظ مثل پنیر پیتزا، الویه، حلیم، رشته آش، ماکارونی، لازانیا، کله پاچه، حلوا، شیرینی تر، موز، انبه، لوبیا، عدم مصرف شیر همراه میوه و مغزها، عدم مصرف گوشت گوساله و شتر و عدس وکلم و ماهی تن، عدم مصرف غذای طبع سرد و بلغم زا، مانند ماست و دوغ و خیار و گوجه و برنج و ماهی و کدو وکاهو و گیلاس و هلو و البالو (یا مصرف این غذاها همراه ادویه های مصلح مثل عسل، زعفران، زیره، زنجبیل، سیاهدانه، هل، دارچین، نعنا، زنیان)، عدم حمام و شستشو با آب سرد در دوره قاعدگی، عدم مصرف مایعات و سالاد و ماست همراه غذا، عدم پوشیدن لباسهای تنگ، مصرف غذاهای مدر طمث مثل نخودآب،  خوردن سکنجبین.

جهت بررسی هیرسوتیسم جدول گالوی در زیر تکمیل گردد که مقدار مو در نواحی نه گانه بدن را مشخص نموده است که در هر ناحیه بین بی مو با اسکور صفر تا اسکور درجه 4  مشخص می گردد و سپس مجموع اسکور نواحی محاسبه گردد. مجموع اسکور 8 به بالا در امریکا به عنوان هیرسوتیسم جنرالیزه شناخته می شود.( در ایران این عدد بالاتر است) در بیمار مبتلا به هیرسوتیسم چک تستوسترون انجام شود.

در بیماری که با هیرسوتیسم به تنهایی مراجعه نموده است

الف. روغن رازیانه موضعی

ب. مدرات طمث مانند رها

ج. چای نعنا روزی سه مرتبه به جز ایام عادت به مدت دو ماه مصرف شود.

اگر دو مورد از سه مورد ( هیرسوتیسم، نمای کلاسیک سونو و اولیگومنوره) را داردبا تشخیصPCO اقدامات زیر انجام شود

الف. اگر BMI بالای 24 است تونیک عنصلی و کپسول صمغ و دستورات کاهش وزن و در مرحله بعد در صورت عدم پاسخ، سیاهدانه  و بادکش ساق و تخمدان تجویز گردد. همچنین روغن قسط یا روغن بابونه موضعی و نیز روغن مصطکی روی تخمدان استفاده شود.(بادکش ساق و تخمدان یک روز در میان هفت مرتبه هر بارده دقیقه انجام شود) (کپسول سیاه دانه 500 میلی گرم روزانه یک عدد به مدت سه ماه و اگر اثر نداشت به دو عدد در روز افزایش یابد.)

(دستور کاهش وزن: لیست خوراک مصرفی روزانه تهیه شود و موارد غیر ضروری از آن حذف شود سپس از مقدار مصرفی برنج، نان، سیب زمینی و ماکارونی کم شود. اگر سرعت کاهش وزن با این تدبیر کافی نبود: در صورتی که بیمار از علایم گوارشی شاکی است: رژیم استاندارد دو هفته به بیمار داده شود و بعد از دو هفته، صبحانه مربای سیب یا به یا بالنگ با یک کف دست نان سنگک مصرف شود. و برای ناهار رژیم نخودآب در هفته اول یک روز در میان و در هفته دوم هر روز تجویز گردد. برای شام از مصرف غذاهای با طبع سرد و تر و بلغم زا مثل سالاد و پنیر و شیر خودداری نماید. و در صورتی که بیمار نفخ ندارد بعد از حذف مواد غذایی غیر ضروری و تقلیل طعام، از همان ابتدا دو هفته، صبحانه مربای سیب یا به یا بالنگ با یک کف دست نان سنگک مصرف شود. و برای ناهار رژیم نخودآب در هفته اول هر روز و در هفته دوم یک روز درمیان تجویز گردد. برای شام از مصرف غذاهای با طبع سرد و تر و بلغم زا مثل سالاد و پنیر و شیر خودداری نماید.)

ب. اگر BMI زیر 20 است تونیک عنصلی و کپسول صمغ و منضج سودا و بادکش ساق و تخمدان تجویزگردد. همچنین روغن قسط یا روغن بابونه موضعی روی تخمدان استفاده شود. ( منضج سودا 2 کپسول در روز به مدت یک ماه تجویز شود و در صورت نیاز تا سه ماه ادامه یابد.)

در همه افراد ورزش درجا تجویز گردد. (ورزش درجا: 3 تا 5 بار در روز هر بار به مدت دو دقیقه درجا بزند.)

اصلاح اولیگومنوره طبق پروتوکل اولیگومنوره.

زمانی که برای سه دوره پریود مرتب شد، در صورت تمایل برای بارداری اقدامات مربوط به پروتکل بارداری انجام شود.

اگر بیمار PCO با خونریزی زیاد مراجعه کرد تدابیر تقویت در افراط طمث و رها تجویز گردد. بعد از مرتب شدن خونریزی تونیک عنصلی و صمغ تجویز گردد و رها برای هشت ماه ادامه داده شود و در صورت تمایل بیمار برای بارداری، مطابق پروتکل مربوط به بارداری دستورات ادامه یابد.

اولیگومنوره(سیکل‌های قاعدگی نادر یا غیرمنظم )

1. در مرحله اول اگر ضخامت اندومتر بالای 5 سانتیمتر است کنجد تجویز گردد و اگر ضخامت اندومتر زیر 5 سانتی متر است رها تجویز گردد.
2. در مرحله دوم (اصلاح یا عدم اصلاح اولیگومنوره در مرحله اول) تونیک عنصلی و صمغ برای سه دوره داده شود و بررسی وزن انجام شود:

الف. BMI بالای 24 : بادکش ساق و اگر پریود نشد سیاه دانه.

ب. BMI  زیر 22: منضج سودا تجویز گردد.( منضج سودا 2 کپسول در روز به مدت یک ماه تجویز شود و در صورت نیاز تا سه ماه ادامه یابد.)

3. مرحله سوم اگر با اقدامات بالا پریود نشد حجامت ساق انجام شود.

ناباروری

1. در دو حالت زیر بیمار جهت مشاوره ناباروری ارجاع داده شود:

الف.  اگر سن بیمار بالای 35 سال باشد از همان ابتدا مشاوره جهت انجام همزمان IVF  در کنار تدابیر طب سنتی انجام شود.

ب. اگر بیمار به مدت یکسال تحت نظر پزشک سنتی پاسخی نگرفت نیز جهت مشاوره ناباروری ارجاع داده شود و اقدامات تشخیصی شامل هیستروسالپنگوگرافی، لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی و تستAMH و Anti TPO  برای بیمار درخواست شود.

2. اقدامات عمومی اولیه در ناباروی:

الف. تست سیر انجام شود سیر ایرانی خریداری شود. چند سوراخ با سوزن روی سیر ایجاد و سپس در گاز استریل پوشانده شود و به قسمتی از گاز نخ دندان  به طول 20  سانتیمتر دوخته شود و شب موقع خواب در بالاترین قسمت واژن قرارداده شود. ساعت قرار دادن سیر و ساعت اولین احساس بوی سیر در دهان یا بینی توسط بیمارکه توسط همسر بیمار تایید گردد، ثبت گردد.

ب. ناف بررسی شود.

ج. تست Anti TPO  و AMH برای بیماران بالای سی سال درخواست گردد.

د. روش گرم کردن تخمدان با قابلمه آب گرم انجام شود.

ه. ورزش درجا انجام شود. (ورزش درجا: 3 تا 5 بار در روز هر بار به مدت دو دقیقه درجا بزند.)

هیستروسالپنگوگرافی انجام شود

AMH اندازه گیری شود

و. روغن مالی ناحیه تخمدان با روغن مصطکی انجام شود.

ز. انالیز اسپرم دومرتبه با فاصله یک ماه در آزمایشگاه معتبر بعد از سه روز نزدیکی انجام شود.

3. رها از زمان پاکی تا شروع پریود بعد روزی 4 تا شش عدد به مدت دو تا سه ماه تجویز گردد.

الف. در سونو روز 13 اگر تخمک بالای 17 میلی متر دیده شد  به همین روال تا سه دوره ادامه داده شود و هر ماه سونو روز سیزده درخواست شود و روز سیزده امپول HCG تجویز شود.

ب.  اگر تخمک مناسب دیده نشد:

• اگر بیمار چاق است یا مقاومت به انسولین( با اندازه گیری انسولین ناشتا، قند ناشتا و قند دو ساعت بعد مصرف گلوکز و دور کمر و باسن) دارد متفورمین ساخت کارخانه ….. تجویز گردد که در هفته اول یک عدد با ناهار و هفته دوم همزمان با ناهار و شام دو عدد در روز و هفته سوم همراه سه وعده روزانه مصرف شود. به مدت دو تا سه ماه متفورمین و رها ادامه یابد. اگر تخمک گذاری مناسب بود شش ماه فرصت به بیمار برای بارداری داده شود و اگر باردار شد در سه ماه اول بارداری متفورمین ادامه داده شود.( در اولین سونو بعد از دیدن قلب یک متفورمین کم  شود و اگر شکایات گوارشی وجود داشت دو عدد کم شود و در سونوگرافی دوازده هفته کل آن قطع شود.
• اگر فولیکول مناسب نبود فاوانیا سپاری(از روز پاکی به مدت پنج شب روزی دو عدد) به همراه رها تجویز شود. و اگر بعد از یک دوره پاسخ مناسبی نداشت لتروزول ( 5/2 میلیگرم روزی دو عدد از روز سوم قاعدگی به مدت پنج شب) تجویز گردد و مجدد با سونو روز 13 بررسی شود که اگر تخمک گذاری خوب بود HCG روز 13 تزریق شود.

3. اگر پرولاکتین بالاست و اختلال تیرویید وجود ندارد: بابونه تجویز گردد.( دم نوش بابونه: ا قاشق غذاخوری بابونه خشک را دم کرده سه بار در روز بیست دقیقه بعد از هر وعده غذا به مدت یک ماه مصرف نماید و مجدد پرولاکتین چک شود. چک پرولاکتین در فاز فولیکولار بدون استرس و بی خوابی و دو ساعت بعد از بیدار شدن از خواب انجام شود)
4. اگر بیمار مبتلا به هیپوتیروییدی با سابقه سقط مراجعه نماید: لاهوری(نیم ساعت قبل صبحانه و موقع غروب یک قاشق مرباخوری در یک لیوان شیر) تجویز گردد.
5. در صورت وقوع بارداری تدابیر حفظ جنین و افزایش ماسکه رحم به شرح زیر صورت گیرد:

• استراحت
• شیاف سیکلوژست
• رب به
• ادامه لاهوری.

POF(نارسایی تخمدان)

1. اگرFSH>20 با شد خصوصا در بالای 35 سال درصد موفقیت اقدامات پایین است و فرد کاندید تخمک اهدایی است.
2. اگر بیماری با FSH>20 زیر 30 سال سن دارد جهت انجام کاریو تایپ ارجاع گردد.
3. اگر FSH بین 10 تا 20 است اقدامات زیر انجام شود:

الف. AMH اندازه گیری شود.

ب. اگر بیمار شرح حال قبلی از استرس یا علایم ضعف دماغ دارد: تجویز مقویات دما غ در کل دوره درمان صورت گیرد:

• شیر بادام: (10 عدد مغز بادام خام را در آب جوش انداخته تا پوست آن جدا شود. در مخلوط کن با 1 قاشق غذاخوری عسل و نیم لیوان آب مخلوط نماید تا یکدست شود. مخلوط را در یخچال نگهداری و قبل از خواب میل نماید.)
• جلاب( یک لیتر گلاب و یک کیلو نبات را جوشانده با نیم مثقال زعفران مخلوط و شبی سه قاشق غذاخوری از این محلول را در آب ریخته مصرف نمایند.)
• تنفس عمیق (در محیطی ساکت و آرام در حالت نشسته یا خوابیده چشمها را بسته و به نحو زیر نفس بکشید: مرحله دم: دهان را بسته و با شمردن آرام از یک تا پنج، نفس را داخل کنید. تا شمردن سه شماره نفس را در سینه حبس نمایید. مرحله بازدم: دهان را باز نموده و هوای بازدمی را با شمردن آرام از یک تا پنج به طور کامل از سینه بیرون دهید و سپس تا شروع دم بعدی سه شماره بشمارید و صبر کنید. این تکنیک را هربار به مدت 5 تا 10 دقیقه و هر دوازده ساعت یکبار انجام دهید.)
• ورزش درجا
• فالوده سیب( یک عدد سیب را با پوست رنده و با یک قاشق غذاخوری عسل و یک استکان گلاب مخلوط نمایید و مصرف کنید.)

4. پونه: یک قاشق غذاخوری پونه خشک را در آب جوش دم کرده و بیست دقیقه بعد از غذا سه بار در روز از روز پانزده سیکل به مدت پانزده روز مصرف نماید و سپس به مدت 15 روز مصرف نکند. دو سیکل به این روش پونه مصرف شود.

اگر با تجویز پونه قاعده نشد کنجد تجویز گردد. (دستور کنجد: 10 قاشق غذاخوری کنجد سیاه را کوبیده در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند سپس صاف کرده و تفاله را در آن فشرده تا عصاره گیری شود و همراه یک قاشق مرباخوری عسل گرم گرم صبح ناشتا میل شود به مدت پنج روز) و اگر بعد از یک دوره تجویز کنجد قاعده نشد حجامت ساق و بادکش در ناحیه تخمدان تجویز گردد. همچنین روغن قسط یا روغن بابونه موضعی روی تخمدان استفاده شود. اگر با این تجویزات و یا با گذشت شش ماه قاعدگی اتفاق نیفتاد ، استروژن اگزوژن تجویز گردد.( استروژن 625/0 به مدت 25 شب و سپس افزودن پروژسترون 10 میلی گرم از شب پانزدهم)

5. اگر بعد از دو ماه مصرف پونه قاعده شد، صبح و شب هر بار دو عدد قرص رها تجویز گردد و بعد از یک ماه سونو روز سیزده انجام شود که اگر فولیکول مناسب گزارش نشد رها تا سه عدد صبح و سه عدد شب افزایش یابد.
6. اگر با تجویز رها 6 عدد در روز، فولیکول مناسب در سونو دیده نشد فاوانیا به همراه رها تجویز گردد و نیز حب عنبر(هندی) برای تقویت دماغ اضافه شود و ماه سوم روز سیزده سونو انجام شود. اگر تخمک مناسب وجود داشت تزریق HCG انجام شود و اگر تخمک مناسب نبود لتروزول 5/2 میلی گرم روزی دو عدد از روز سوم قاعدگی به مدت پنج شب تجویز و سپس سونو روز سیزده و تزریق HCGانجام شود.

فیبروم

1. اگر بیمار با شکایت خونریزی زیاد مراجعه نماید:

• در مرحله اول مقویات افراط طمث برای دو تا سه دوره تجویز گردد و بعد از این زمان در صورت عدم کنترل خونریزی یکی از دستورات زیر انجام شود:

الف. کپسول افراط طمث(دو عدد صبح و دو عدد شب در کل دوران پاکی)

ب. بارهنگ(یک قاشق مرباخوری در یک لیوان آب جوشانده و هر شش ساعت مصرف شود)

ج. گلنار(یک قاشق مرباخوری در یک لیوان آب جوش دم بکشد و هر هشت ساعت مصرف شود)

د. شربت اکسیر(یک قاشق غذاخوری قبل از ناهار مصرف شود)

ه. پودر قابض(پودر قابض: 2 قاشق غذاخوری پودر قابض را در یک و نیم لیوان آب جوشانده تا یک لیوان بماند و صاف کرده در ظرفی حاوی آب ولرم ریخته بیست دقیقه در آن بنشینند. این عمل به مدت پنج روز انجام شود و پس از آن هر هفته یک مرتبه انجام شود.)

و. در صورت وجود کم خونی، قرص ایرون پلاس همراه دستورات بالا تجویز گردد.

ز. دود دادن رحم با زغال یا کندر به مدت ده دقیقه در هفته هم علائم را کاهش میدهد.

2. اگر بیمار بدون خونریزی زیاد مراجعه نموده و فیبروم بالای 7 سانتی متر دارد جهت مشاوره جراحی معرفی گردد .
3. اگر بیمار فیبروم زیر 7 سانتی متر دارد پس از کنترل خونریزی یکی از داروهای زیر برای او تجویز گردد:

الف. منضج سودا و کپسول بواسیر( منضج سودا 2 کپسول در روز به مدت یک ماه تجویز شود و در صورت نیاز تا سه ماه ادامه یابد.) (کپسول بواسیر یک عدد شبها مصرف شود و اگر لینت کافی ایجاد نشد دو عدد هر شب مصرف شود.)

ب. حب الرمان(…)

ج. شربت ناتسا(…)

• بعد از سه ماه درمان مجددا درخواست سونوگرافی شود. اگر روند کاهشی در سایز میوم دیده شد در صورتی که علایم غلبه سودا و خشکی در بیمار مشهود است ماءالجبن افتیمونی و در غیر این صورت پرسیاوشان و رازیانه و شیرین بیان به مدت سه ماه تا دو سال تجویز شود.( ماءالجبن افتیمونی نیاک روزانه 3 قاشق غذاخوری صبح ناشتا به مدت چهل روز)

نتیجه تست سیر مثبت

عدم احساس بو

1. آبزن چهارگل در یک دوره پاکی هر روز به مدت بیست دقیقه تجویز شود و تست سیر در دوره بعد تکرار شود. ( 4 قاشق از مخلوط گل خطمی و بابونه و پنیرک و گلسرخ و تخم شنبلبله و ناخنک هر یک به مقدار مساوی در یک لیتر آب جوشانده و صبر کرده تا ولرم شود و در ظرفی به صورت آبزن استفاده شود)
2. تونیک عنصلی و صمغ تجویز شود.
3. برای بیمار هیسترو سالپنگوگرافی انجام شود:

الف. هیسترو سالپنگوگرافی نرمال

ب. هیسترو سالپنگوگرافی غیر نرمال: ورزش درجا و بادکش تخمدانها انجام شود. همچنین روغن قسط یا روغن بابونه موضعی روی تخمدان استفاده شود و تست سیر در دوره بعد تکرار شود.

اگر بعد از سه دوره تست سیر اصلاح نشد ارجاع جهت هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی انجام شود.

برای اطلاعات بیشتر مقاله تست سیر را بخوانید.

اندومتریوز

الف. منضج سودا و کپسول بواسیر و آبزن چهارگل( 4 قاشق از مخلوط گل خطمی و بابونه و پنیرک و گلسرخ و تخم شنبلیله و ناخنک هر یک به مقدار مساوی در یک لیتر آب جوشانده و صبر کرده تا ولرم شود و در ظرفی به صورت آبزن استفاده شود) تجویز گردد.

ب. اگر بیمار با  شکایت درد مراجعه کرده است علاوه بر منضج سودا و کپسول بواسیر و آبزن چهارگل، روغن مالی زیر شکم با روغن زنجبیل و دم کرده یک قاشق مرباخوری بابونه و یک قاشق مرباخوری زنجبیل روزی سه بار از سه روز قبل از قاعدگی تا سه روز بعد تجویز گردد.

ج. تستCA125  انجام شود: اگر CA125 غیر نرمال است:

قرص HESA-A روزی دو عدد به مدت 30 روز تجویز و مجدد CA125 چک شود.

واژینیت و سرویسیت

الف. تست PH و KOH و در صورت امکان بررسی میکروسکوپی لام انجام شود

ب. اگر علایم کلاسیک واژینیت و سرویسیت دارد و سابقه درمان قبلی ندارد در کاندیدا مقدار 5 گرم ( يك اپليكاتور)  از كرم واژينال کلوتریمازول یک درصد يك بار در روز ، ترجيحا” قبل خواب ، به مدت 7 روز پياپي استعمال شود .و اگر تریکومونا یا میکس تایپ مورد شک است مترونیدازول mg500، 7روز، دو بار در روز نجویز گردد. اگر بعد از درمان هفت روزه علایم ادامه داشت چای کوهی دم کرده سه بار در روز به مدت هفت روز تجویز گردد.

ج. اگر بیمار با شکایات دیگری مراجعه نموده است و واژینیت بی علامت در معاینه مشخص گردید در صورت شک به کاندیدا استعمال محلول یک قاشق غذاخوری عسل و یک لیوان آب به مدت هفت روز با  سرنگ یا دوش واژینال توصیه گردد و در نوع میکس استعمال محلول حنا در آب جوش به صورت سرنگ یا دوش واژینال تجویز گردد.

در مرحله دوم اگر بیمار به این درمان پاسخ نداد، شستشو با مخلوط یک لیوان گلاب و یک لیوان سرکه در یک لیتر آب انجام گردد و در صورت عدم پاسخ و شک به کاندیدا دود عنبر نصارا یا کندر در سه روز اول پاکی داده شود.

دیسمنوره(قاعدگی دردناک)

دم کرده زنجبیل روزی سه بار و روغن زنجبیل موضعی استفاده گردد.