بدغذایی در اطفال

مقدمه

بدغذایی در اطفال یکی از چالش‌های شایع و نگران‌کننده برای والدین و مراقبان کودکان است. این مسئله نه تنها بر رشد جسمی و ذهنی کودک تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند باعث ایجاد تنش در روابط خانوادگی و افزایش نگرانی در مورد سلامت کودک شود. بدغذایی می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله ترجیحات غذایی، مشکلات رفتاری، بیماری‌های جسمی یا حتی عوامل روانی رخ دهد. درک علل و راه‌حل‌های مناسب برای این مشکل، گام مهمی در جهت بهبود تغذیه و سلامت کودکان است.

در بسیاری از موارد، بدغذایی در کودکان موقتی است و با تغییر عادات غذایی یا ایجاد محیطی آرام و تشویق‌کننده برای غذا خوردن، بهبود می‌یابد. با این حال، در برخی شرایط، این مشکل ممکن است طولانی‌تر شود و نیاز به مداخله تخصصی داشته باشد. والدین می‌توانند با آگاهی از نیازهای تغذیه‌ای کودک، ارائه وعده‌های غذایی متنوع و جذاب، و همچنین ایجاد روال منظم برای غذا خوردن، به کاهش این مشکل کمک کنند. در نهایت، صبر و همراهی والدین در این فرآیند، نقش کلیدی در بهبود عادات غذایی کودک ایفا می‌کند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره بدغذایی در اطفال بیشتر صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

دلایل امتناع كودك از خوردن

امتناع كودك از خوردن ممكن است به دلایل زیر باشد 

•  فعالیت زیاد و در نتیجه خستگی
• فعالیت كم و در نتیجه كمتر گرسنه شدن
• نخوابیدن
• كم بودن فاصله بین تنقلات با غذاهای اصلی
• اظهار نظر مبنی بر دوست نداشتن غذا توسط بزرگترها

اما درعین حال این امرممكن است وسیله ای باشد كه كودك میخواهد عدم وابستگی و استقلالش را نشان دهد. این خود بخشی ازمراحل تكامل اوست . والدین اگرهیجان زده باشند و به كودك فشار بیاورند ، سبب كندی جریان ترشح معده كودك و مانع ازهضم غذای وی می‌شوند . بعلاوه كودك از توجه والدین لذت می‌برد و میآموزد كه امتناع از خوردن، یكی از راههای جلب توجه آنان است. كودك معمولا غذای بخصوصی را برای مدتی دوست دارد و بعد ممكن است به غذای دیگری علاقه نشان دهد . یعنی كودك غذایی را كه تا دیروز دوست داشت و میخورد ، امروز از خوردن آن امتناع میكند . در این مورد ، والدین با تغییراتی از قبیل تغییر در درجه حرارت و یا نوع پخت یا شكل غذا (به عنوان مثال دادن شیرگرم یا سرد ، دادن تخم مرغ آب پز یا نیمرو و… ) و تعریف و تمجید ازغذا می‌توانند آنرا موردپسند و دلخواه كودك كنند . اگركودك بازهم از خوردن امتناع كرد ، والدین باید صبور باشند وكودك را به اجبار وادار به خوردن نكنند و پس ازتمام شدن غذا ، بشقاب او نیز با سایربشقاب‌ها برداشته شود . بدین ترتیب هم كودك یاد میگیرد كه زمان صرف غذا نامحدود نیست و هم باعث می‌شود در وعده غذایی بعد ، به اندازه كافی گرسنه باشد و غذا بخورد. نتایج مطالعات نیز نشان داده است كه دریافت انرژی هركودك از یك وعده غذایی به وعده دیگر بسیارمتفاوت است ولی كل انرژی دریافتی روزانه بطورقابل توجهی ثابت است . بدین معنی كه معمولا كودك كمبودكالری و موادمغذی در یك وعده را ، دروعده بعد جبران میكند . لذا وظیفه والدین انتخاب و ارائه موادغذایی مغذی و مناسب است .
اگر كودك به خوردن بعضی از غذاها علاقه نشان نمی‌دهد چه باید كرد؟
اگر كودك علاقه كافی برای خوردن بعضی از انواع غذاها را ندارد مادر باید آن غذا را به روشهای مختلف درست كند تا همان ماده غذایی با مزه و طعم جدید مورد استفاده كودك قرارگیرد و اگر باز هم از خوردن امتناع كرد میتوان از جانشینهای آن ماده غذایی استفاده نمود . بعضی از مادران شكایت دارند كه كودكشان گوشت تكه یا تخم مرغ نمیخورد و یا شیر كم میخورد و یا شیرینی زیاد طلب میكند . در زیر چند پیشنهاد برای راهنمایی این مادران اورده شده است.

راه حل هایی برای كودكانی كه گوشت تكه ای نمی‌خورند

• بهتر است گوشت را به قطعات بسیار كوچك و ریز تقسیم كنید كه به خوبی پخته شود مثلا به صورت حلیم گندم درآید.
• قطعات بسیار ریز گوشت را مخلوط با حبوبات كاملا بپزید و نرم كنید. همراه با یك قاشق غذا خوری روغن زیتون و یك قاشق مرباخوری آب لیمو ترش یا آب نارنج تازه به كودك بدهید.
• گوشت چرخ كرده را به صورت كوفته قلقلی درآورید یا به صورت مخلوط با گوجه فرنگی بجای سس روی ماكارونی بریزید یا كتلت (مخلوط كوشت و سیب زمینی و تخم مرغ) به شكلهای كوچك و زیبا تهیه كنید و یا به صورت مخلوط با آب گوجه فرنگی و لوبیا و برنج (لوبیا پلو) بپزید.
• از گوشت مرغ یا ماهی استفاده كنید.
• اگر كودك هیچیك از انواع گوشت را نمی‌خورد از جانشین های آن استفاده كنید ؛ مثل زرده تخم مرغ، سفیده تخم مرغ، عدس، پنیر با بادام یا گردو، لوبیا چیتی پخته شده، بادام زمینی بدون پوست، شیر و ماست.
• برنج را در آب گوشت یا مرغی كه می‌پزید بریزید و به صورت كته نرم، با انواع سبزی ها یا عدس ، به او بدهید.
• كودكانی كه اصلا گوشت نمی‌خورند باید از نظر دریافت آهن مورد توجه باشند.

همچنین بخوانید : ۱۵ روش برای کنترل کودکان بیش فعال

راهکارهای برای كودكانی كه تخم مرغ سفت شده را نمی‌خورند 

• تخم مرغ سفت شده را با كمی‌كره یا شیر نرم كنید.
• زرده و سفیده تخم مرغ را بزنید و داخل سوپ بریزید و بگذارید چند جوش بزند .
• زرده و سفیده تخم مرغ را با كمی‌شیر (2 قاشق غذاخوری) مخلوط كرده و در روغن بپزید (خاگینه)
• سیب زمینی پخته شده و تخم مرغ سفت شده را رنده كنید و به آن كمی‌كره یا روغن زیتون بزنید (تقریبا مثل سالاد الویه ولی بدون سس مایونز) یا به آن ماست و روغن زیتون یا كمی‌شیر اضافه كنید.
• تخم مرغ را بزنید و با نصف استكان ماست در ته قابلمه ای كه برای او كته درست می‌كنید بریزید (مثل ته چین)
• ماكارونی را بپزید، آب كش كنید، یك تخم مرغ را بزنید و با یك استكان شیرمخلوط كنید، كمی‌پنیر درآن رنده كنید و با ماكارونی دم كنید.
• تخم مرغ را بزنید و با كمی‌خامه و آب لیمو به سوپ او اضافه كنید و بگذاریدبپزد (از مصرف تخم مرغ خام یا نیم پز پرهیزكنید).

راه کارهایی برای كودكانی كه شیر مادر یا هیچ شیر دیگری را نمی‌خورند 

ماست را جانشین شیر كنید و دوغ و ماست را در وعده های غذایی كودك بگنجانید.
در بعضی ازغذاها از شیراستفاده كنید. آرد و كره و شیر را به سوپ اضافه كنید. ماكارونی و شیر و پنیردرست كنید. به كودك شیربرنج و فرنی بدهید.
با شیر و كره و پنیر و كمی‌آرد، سس درست كنید و روی ماكارونی یا روی سبزی های پخته شده بریزید.

همچنین بخوانید : دستورات رشد قد کودکان

روش هایی برای كودكانی كه سبزی یا میوه نمی‌خورند 

• كودكان ممكن است در این سن یك نوع میوه یا سبزی را نخورند و نوع دیگر را بهتر بپذیرند. هر كدام را كه بهتر می‌خورند بیشتر بدهید. اما گهگاه سبزی ها یا میوه هایی را كه نمی‌خورند باز امتحان نموده و پیشنهاد كنید.
• سبزی هایی مثل كرفس و هویج را بپزید (نه خیلی زیاد كه له شود بلكه كمی‌ترد باشد) و بگذارید كودك آن را با دست بردارد و بخورد.
• سبزی ها را ریز كرده و در سوپ او بریزید.
• كمی‌ماست چكیده بر روی سبزی های پخته بریزید یا سبزی را با نان و پنیر به او بدهید.
• اگر میوه نمی‌خورد، آن را رنده كرده یا به تكه های كوچك تقسیم كنید و با كمی‌خامه یا ژله به او بدهید (مثل سالاد میوه) ؛ یا در تهیه ژله به جای آب، آب میوه بریزید؛ یا ژله درست كنید و تكه های بسیار كوچك میوه را به ژله اضافه نمائید (فراموش نكنید میوه و سبزی ها را قبل از مصرف خوب شسته و ضد عفونی نمائید).

راهکارهایی برای كودكانی كه شیرینی زیاد می‌خورند 

• چون عادت به خوردن مواد شیرین از كودكی ایجاد می‌شود، لذا برای پیشگیری از ایجاد این عادت باید:
  خرید شیرینی و درست كردن غذاهای شیرین را كاهش دهید.
• در غذاهای شیرینی كه استفاده می‌كنید، شكر كمتری استفاده نمائید.
• مواد شیرین مثل بستنی و شكلات را به عنوان جایزه به كودك ندهید بلكه مقدار كمی‌از آن را جزو برنامه غذاییش بگذارید. از عكس برگردان یا برچسب های رنگی بعنوان جایزه استفاده كنید.
• مراقب دندان های كودك نیز باشید و بعد از مصرف مواد شیرین حتما دندان های او را مسواك بزنید.

همچنین بخوانید : انواع حجامت مفید در اطفال کدام است؟