سنگ کیسه صفرا

مقدمه

در طب سنتی، سنگ کیسه صفرا به عنوان نتیجه مستقیم سوءمزاج و اختلال در عملکرد کبد شناخته می‌شود. این مکتب درمانی معتقد است که غلبه خلط صفرا و سودا در بدن، همراه با کاهش حرارت طبیعی کبد می‌تواند منجر به غلظت و رسوب مواد زائد و در نهایت تشکیل سنگ شود. حکمای طب سنتی با بررسی دقیق علائم و نشانه‌های بیمار، از جمله تلخی دهان، درد زیر دنده راست و تغییر رنگ ادرار، به تشخیص این عارضه می‌پردازند و بر اهمیت پیشگیری از طریق تغذیه مناسب و اصلاح سبک زندگی تأکید ویژه‌ای دارند.

طب سنتی برای درمان سنگ صفرا، رویکردی چندبعدی شامل پاکسازی کبد، تعدیل اخلاط و تقویت عملکرد دستگاه گوارش را پیشنهاد می‌کند. استفاده از گیاهان دارویی مانند خارمریم، کاسنی و زنجبیل، همراه با رژیم غذایی خاصی که شامل غذاهای لطیف و زودهضم است، از جمله این تدابیر محسوب می‌شود. این روش‌های درمانی که بر پایه اصول مزاج‌شناسی استوارند، نه تنها به دفع سنگ‌های موجود کمک می‌کنند، بلکه از تشکیل مجدد آنها نیز پیشگیری می‌نمایند و در طولانی‌مدت سلامت سیستم صفراوی را تضمین می‌کنند.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن می خواهیم درباره سنگ کیسه صفرا صحبت کنیم.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

سنگ کیسه صفرا

یکی از اعمال بی شمار کبد، ترشح صفراست. قسمت عمده صفرا به صورت تغلیظ شده در کیسه صفرا ذخیره می شود و تا زمانی که به آن نیاز نباشد از کیسه صفرا خارج نمی شود. کیسه صفرا، صفرای غلیظ خود را در پاسخ به بعضی محرک های دستگاه گوارش مانند ورود غذای چرب به آن و ترشح برخی از هورمون ها، آزاد می کند. برخی شرایط غیر طبیعی مثلا افزایش نامتناسب برخی از ترکیبات تشکیل دهنده صفرا، باعث رسوب صفرا در کیسه صفرا و تشکیل تدریجی سنگ می شود.

سنگ های کیسه صفرا شیوع نسبتا زیادی دارند. از دیدگاه طب نوین عواملی که می توانند باعث تشکیل سنگ در کیسه صفرا شوند، عبارتند از: چاقی، رژیم غذایی پرکالری و چرب، عوامل ژنتیکی، کاهش حرکت و اختلالات تخلیه کیسه صفرا (مثلا در اثر جراحی ها، تغذیه وریدی، سوختگی و …)، مصرف قرص های ضد بارداری، حاملگی، کاهش سریع وزن به دنبال یک رژیم غذایی سخت، مصرف برخی داروها و …

علامت وجود سنگ در کیسه صفرا

مهم ترین علامت وجود سنگ در کیسه صفرا، احساس درد و فشار شدید و مداومی در قسمت بالا و راست شکم می باشد که غالبا به ناحیه بین دو کتف، کتف راست یا شانه تیر می کشد. این درد معمولا به طور پایدار وجود دارد ولی گاهی شدت آن بسیار افزایش می یابد که این درد شدید می تواند از 15 دقیقه تا 5 ساعت طول بکشد و سپس به آرامی فروکش می کند. علایم دیگری نیز ممکن است علاوه بر درد وجود داشته باشند: احساس مبهم پری در معده، آروغ زدن و نفخ شکم.

ساده ترین و پرکاربرد ترین روش تشخیص سنگهای کیسه صفرا، سونوگرافی است.

مهم ترین روش درمانی طب نوین در سنگهای علامت دار کیسه صفرا، جراحی است. که البته عوارض خاص خود را دارد. در کسانی که از جراحی امتناع می کنند یا کاندید جراحی نیستند، می توان از داروی حل کننده سنگ نیز استفاده نمود اما این دارو حداقل باید به مدت 2 سال استفاده شود و قیمت آن بسیار گران است. از سوی دیگر بعد از قطع درمان امکان تشکیل دوباره سنگ در بیمار کاملا وجود دارد.

سنگ صفرا در طب سنتی

از ديدگاه طب سنتي، علت ايجاد سنگ درقسمتهای مختلف بدن (از جمله کلیه، کیسه صفرا و …) وجود حرارت خارج از اعتدال یا سردی بیش از اندازه در بدن و نیز انباشتگی بدن از اخلاط غلیظ و لزج است. حرارت یا سردی زیاد باعث خشک شدن و افزايش غلظت رطوبات زاید شده و اخلاط غليظ را سفت و متحجر و تبديل به سنگ مي نمايد. مهمترين راه پيشگيري از بروز سنگ، جلوگيري از ايجاد فضولات و اخلاط غليظ و لزج است و اين مهم جز با تقويت معده و قوت هاضمه و نيز مصرف مواد غذايي مناسب امکان پذير نمي باشد.

در پيشگيري و درمان اين بيماري، بايد توجه زيادي به دستگاه گوارش نمود. غذا را بايد زياد جويد تا کاملاً با آب دهان آغشته شود. از پرخوري بايد پرهيز کرد و در تقويت معده بايد کوشيد تا خوراک را به خوبي گوارش دهد. طبع را بايد نرم نگه داشت، بدين طريق که حد اقل روزي 2 بار صبح و عصر در ساعتي معين نسبت به تخليه اقدام نمود و بعد از يکبار تخليه ناکامل از جاي برنخاست، زيرا هنوز تخليه به‌طور کامل انجام نگرفته است. استرس، عصبانیت، مصرف دخانیات، خواب ناکافی و بی تحرکی نیز هر کدام به نوبه خود هضم غذا را دچار اختلال کرده و بدن را پر از اخلاط زاید و غلیظ می نمایند.

طب سنتی برای بیماری که دچار سنگ کیسه صفرا شده است، چه راه حلی دارد؟

تدابیر کیسه صفرا

معرفی بیمار:

بیمار خانم 57 ساله ای است که از یک سال قبل از مراجعه به مطب طب سنتی، دچار درد در ناحیه راست و بالای شکم با انتشار به پشت می شده است. 3 ماه قبل از مراجعه با انجام سونوگرافی متوجه وجود سنگ در کیسه صفرای خود شده است. طبق گزارش سونوگرافی در کیسه صفرا سنگهای متعدد ریز در اندازه های 4-3 میلی متر وجود داشته است.

در هنگام مراجعه بیمار ذکر نمود که برای مداوا به پزشک طب نوین مراجعه نکرده است. بیمار سابقه جراحی کیسه صفرا به دنبال سنگ را در مادر خود بیان می نمود ولی خود سابقه جراحی نداشته و داروی خاصی مصرف نمی نمود. درد، سوزش و سایر علایم مشکلات معده را ذکر نمی کرد و روزی 1 بار اجابت مزاج با قوام معمولی داشت.

در ابتدای مراجعه تدابیر سنگ کیسه صفرا و نیز درمان دارویی بر اساس شرایط بیمار برای وی تجویز شد. بیمار اظهار می نماید که با شروع رعایت دستورات درمانی اجابت مزاج بیشتر و قوام مدفوع نرم تر شده تا روز ششم که بیمار دچار اسهال شده و چند سنگ سبز رنگ که در تصویر مشاهده شد، از راه مدفوع دفع شده است. این دفع مدفوع همراه با سنگ در روز ششم درمان 2 بار تکرار شد. بیمار درمان را همچنان ادامه داد و تا 4 مرحله دیگر هر 6 روز یکبار، دفع سنگ از طریق مدفوع را ذکر می نمود. در روز دفع سنگ بیمار مختصری تهوع و استفراغ را ذکر می نمود اما پس از دفع سنگ ها علایم برطرف شده، درد پشت به طور کامل بهبود یافت و درد شکم نیز تا 80 درصد تخفیف یافت.

آخرین گزارش سونوگرافی بیمار پس از شروع درمان به این شرح است: 6-5 عدد سنگ 4-3 میلیمتری در کیسه صفرا مشاهده می شود. (تعداد سنگها کمتر شده است)

درمان بیمار همچنان ادامه دارد.