مقدمه
در طب سنتی چینی، زبان به عنوان آیینهای از وضعیت درونی بدن شناخته میشود؛ بهگونهای که هر بخش از سطح زبان با یکی از اندامهای داخلی مانند قلب، ریه، کبد، کلیه، طحال و معده در ارتباط مستقیم است. متخصصان این طب بر این باورند که با مشاهده و بررسی دقیق زبان، میتوان به شناختی نسبی از سلامت عمومی بدن و اختلالات احتمالی آن دست یافت. در واقع، زبان یک نقشه طبیعی از بدن محسوب میشود که چیدمان اندامها را بازتاب میدهد و با تغییراتی که در رنگ، شکل، رطوبت و پوشش آن ایجاد میشود، پیامهایی از درون بدن به بیرون منتقل میگردد.
بررسی زبان در طب چینی نیازمند دقت و رعایت نکات خاصی است تا نتیجهگیریها دقیقتر باشند. عواملی مانند نور محیط، نوع غذایی که بیمار مصرف کرده، یا حتی عادتهایی مانند تماس زبان با دندانها میتوانند ظاهر زبان را تغییر دهند و بر تشخیص تأثیر بگذارند. در این روش تشخیص، توجه به پوشش زبان، رنگ بدنه، رطوبت، درخشندگی، و همچنین رگهای زیر زبان اهمیت ویژهای دارد. زبان سالم باید ویژگیهایی نظیر رنگ قرمز کمرنگ، پوشش نازک، رطوبت متعادل و درخشندگی ملایم داشته باشد.در این بخش از مقالات دکتر عباس جوشن بیشتر درباره نقرس صحبت خواهیم کرد.تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
هر قسمت از زبان نماينده جزيی از بدن است
بر اساس طب چيني هر قسمت از زبان نماينده قسمتي از اعضاء قلب، كبد،ريه،كليه و طحال و سيستم هاي دروني آن است.
1- تمامي نقشه فوق شكل يك سطح از زبان است كه فرد آن را در آينه ميبيند.
2- نقشه اعضاء و جوارح بدن را در آن پياده كرده است.
- ششها ،right and left lungs
- قلب ، heart
- كبد ، liver
- طحال، spleen
- معده ، stomach
- لوزالمعده ، pancreas
- روده هاي كوچك و بزرگ ، intestines
- كليه ها ، kidney
- راست روده و مقعد ،rectum
- يك قسمت ديگر هم در زير زبان قراردارد كه مربوط به كيفيت خون در گردش است كه نشان داده نشده است.
3-اين تقسيم بندي تقريباً حالت چيدمان اندام انسان را دارد. يعني همان موقعيتي را نشان ميدهد كه در بدن ما جايگاه دارد.
4-يك فضاهاي خالي نيز ديده ميشود كه مرز تفكيكي اجزاء است اين مرز در حقيقت نقطه تداخل اجزا است كه در هم ادغام شده است.
5-در فضاهاي خالي اجزايي ديگر نيز وجود دارند كه در شماره هاي بعدي توضيح داده مي شوند.
6-اگر توجه شود در اجزايي كه حرارت زا هستند در جلو زبان و اجزايي كه تحليل پذير بوده و يا منبع رطوبت هستند در انتهاي زبان قراردارند.
7-اگر توجه شوند سطح روي زبان نشاندهنده تمامي حالات اعضاء فوق هستند.
نگاهی به زبان و تشخيص بيماری های داخلی از ديد طب چينی
چگونه زبان بيمار را مورد بررسي قرار دهيم
براي اينكه بتوانيم بيماري فرد را تشخيص دهيم لازم است كه زبان او را مورد بررسي وبازبيني قرار دهيم . اما اين بررسي بايد با در نظر گرفتن شرايط ذيل باشد تا ما در تشخيص مرض دچار اشتباه نكند:
1)اگر ممكن است مشاهده در نور روز باشد. نور ضعيف يا نوري كه از يك منبع رنگي متصاعد ميگردد در تشخيصمان اشكال وارد ميكند.
2)غذايي كه فرد قبل از بررسي زبان خورده است تاثير گذار است. غذاي گرم يا سرد ممكن است زبانرا قرمزتراز آنچه است ، نشان دهد. بعضي غذاهها برپوشش و سطح زبان تاثير گذارند. مثل ترشي و يا خربزه.
3)اگر پوشش زبان زرد رنگ است ، به اعتياد فرد از لحاظ سيگار يا الكل توجه نماييم.
4)از شخص بپرسيد آيا با زبانش هم كلنجار مي رود ، چون بعضي عادت دارند زبان خود رابه دندانها يا كناره هاي دهان دائماً بمالند و اين موجب خراش يا تغيير فرم يا رنگ زبان ميگردد.
5)از بيمار بخواهيد دهان خود را كاملاً بازنموده و زبان رابطور كشيده بيرون آورده و بسمت پايين خم نمايد بطوريكه بتوان تا انتها وريشه زبان را ديد.
6)از كشيدن زبان ويا بيرون نگه داشتن آن براي مدت طولاني بپرهيزيد كه موجب قرمز شدن و يا خشك شدن رطوبت آن ميگردد.
7)اول به پوشش زبان توجه كنيد ، اين توجه از ابتدا يا نوك شروع گردد و تا انتهاي زبان ادامه يابد.
8)سپس به بدنه زبان توجه كنيد ، اين توجه از ابتدا يا نوك شروع گردد و تا انتهاي زبان ادامه يابد.
9)اگر پوشش خيلي زمخت و كلفت بود بطوريكه در بازديد بدنه زبان دچار مشكل شديد، سعي كنيد بوسيله خراش دادن با رعايت كليه جوانب ، پوشش را پاك كنيد.اين خراش موجب قرمزي زبان نگردد.
نگاهی به زبان و تشخیص بیماری های داخلی از دید طب چینی حال بایستی بدانیم که زبان طبیعی از چه ویژگی هایی برخوردار است
نشانه های یک زبان نرمال از شش زاویه دید
1- درخشندگی(Shin):
يك زبان طبيعي می بایست زبان سرزنده بهمراه رنگی پرجلوه وفروزنده باشد.
2- شکل و وضعيت(Shape & Bearing):
يك زبان طبيعي نبایستی متورم یا قرمز سفیدک زده باشد. از لحاظ وضعيت ظاهري نبايستي ترک داريا سوراخ ويا برروي آن برآمدگي هايي همچون كلوخه وشكل ميوه توت فرنگي باشد.
3- رنگ بدنه زبان(Color of Body):
زبان تیری است که از تفنگ قلب شلیک شده است لذا نشاندهنده کیفیت خون در جریان است( كم خوني،غلظت خون،بيماريهاي خوني و ..). زبان بایستی دارای رنگ قرمز کمرنگ و تازه باشد شبیه گوشت تازه و سالم.
4- پوشش(Coat):
پوششی که بر روی زبان ایجاد میگردد نمایانگر چگونگی کارکرد جهاز هاضمه ومعده است. زبان نرمال بایستی دارای پوششی نازک و متمایل به سفیدی باشد که هرچه به انتها و ریشه زبان میرویم ضخامت این پوشش بیشتر است. البته این پوشش به حدی نیست که بر رنگ زبان غلبه کرده باشد. البته زبان بی پوشش و كاملاً صيقلي زبانی طبیعی نیست اما فرد دارنده آن معده ای سالم تر از معده فرد با پوشش سفید و زمخت دارد.
5- رطوبت(Moisture):
سرچشمه رطوبت موجود در زبان معده است و نشاندهنده بلغم معده است.اگرچه کارکرد طحال را هم نشان میدهد. رطوبت زبان نرمال نبایستی بحدی باشد که موجب کف کردگی، ایجاد حباب در دهان، ایجاد یک شیار کف در دهان بهنگام نشان دادن آن و یا موجب آب ریزی از دهان به روی بالش گردد. و از طرفی نبایست در دهان احساس خشکی وخفگی گردد و احساس عطش نماییم.
6- رگ های زیر زبان(Vessels):
دو رگ زیر زبان وجود دارد که چگونگی گردش خون در یدن را نشان میدهد. این دو رگ بایستی نرم و کشیده و برنگ سیاه متمایل به آبی باشد. اطراف و انتهای آن بایست قرمز کمرنگ و شبیه سطح زبان باشد.
راستی تابحال با یک زبان طبیعی نرمال برخورد کرده اید؟
به زبان یک نوزاد چند ماهه شیرخوار و یا یک کودک سالم نگاه کنید.
بررسی زبان از زاویه میزان رطوبت آن
رطوبت در زبان طیفی از عدم رطوبت یا خشکی تا حد آبکی وجود دارد:
رطوبت در دهان نشاندهنده میزان حرارت غریزی بدن است . در حالت کلی میزان رطوبت موجود در دهان رابطه عکس با حرارت موجود بدن دارد.
رطوبت موجود روی زبان به سه قسمت تقسیم میگردد
1- زبان خشک
زبان خشک به تنهایی نشاندهنده غلبه حرارت در بدن ناشی از بیماری ویا وجود طبایع دموی و صفرایی بدن است و یا قسمتی از بدن دچار حرارت بیش از حد شده است که سایر نشانه ها ما را به آن قسمت هدایت میکند. در صورت وجود چنین حالتی بهتر است اندام گرما زای بدن مثل فلب، کبد و صفرا و… را مورد بررسی قرار دهیم
2- زبان مرطوب
زبان مرطوب نشاندهنده تعادل بدن است.
3- زبان خیس
زبان خیس و آبکی که در مراحل معمولی رگه هایی از کف وبزاق بر روی زبان دیده میشود و در حالات شدید فرد دچار آبریزش دایمی از دهان است نشاندهنده طبع سرد و وجود بلغم در معده است. در صورت وجود چنین حالتی عدم کارکرد کبد و معده و مجاری ادراری بایستی مورد توجه و بازبینی قرار گیرند.
